Báo động với hiện tượng ấm lên toàn cầu
(HPĐT)- Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), thế giới hiện đứng trước nguy cơ chứng kiến nhiệt độ toàn cầu gần bề mặt trung bình hàng năm sẽ cao hơn 1,5 độ C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp trong ít nhất 1 năm trong giai đoạn 5 năm tới do sự kết hợp giữa ô nhiễm bẫy nhiệt và hiện tượng El Nino. Các mục tiêu trong Thỏa thuận khí hậu Paris đang trở lên bức thiết với thế giới.
Ảo ảnh xuất hiện trên đường Kartavya tại New Delhi, Ấn Độ, do nắng nóng dữ dội. Ảnh: Reuters
Hồi chuông báo động đã điểm
Ngày 17-5, WMO cảnh báo nhiệt độ toàn cầu có thể tăng lên mức kỷ lục trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2027 do khí nhà kính giữ nhiệt và hiện tượng tự nhiên El Nino xảy ra. Có 66% khả năng là nhiệt độ toàn cầu gần bề mặt trung bình hằng năm sẽ cao hơn 1,5 độ C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp trong ít nhất 1 năm trong 5 năm tới. Có 98% khả năng là ít nhất một trong 5 năm tới, và cả giai đoạn 5 năm nói chung, sẽ nóng nhất từng được ghi nhận. Tổng Thư ký WMO Petteri Taalas cho biết, báo cáo này không có nghĩa là nhiệt độ Trái Đất sẽ vĩnh viễn vượt quá mức 1,5 độ C đề ra trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, WMO đang gióng lên hồi chuông cảnh báo nhiệt độ Trái Đất sẽ tạm thời "vi phạm" mức 1,5 độ C với tần suất ngày càng tăng. Ông Petteri Taalas nêu rõ, hiện tượng El Nino nóng lên dự kiến sẽ gia tăng trong những tháng tới kết hợp với biến đổi khí hậu do con người gây ra sẽ đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức chưa từng có. Điều này sẽ có những tác động sâu rộng đối với sức khỏe, an ninh lương thực, quản lý nước và môi trường.
Nghiên cứu quốc tế được công bố trên tạp chí Nature Reviews Earth and Environment ngày 18-5 cho biết, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng mức độ nghiêm trọng và tần suất xuất hiện của hai hiện tượng thời tiết cực đoan La Nina và El Nino. Trong nghiên cứu trên, nhóm chuyên gia từ một số nước như Trung Quốc và Australia tìm thấy bằng chứng hiện tượng "El Nino - Dao động phương Nam" (ENSO) đang ngày càng trở nên gay gắt hơn do lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính ngày càng tăng.
Biến đổi khí hậu làm tăng ít nhất 30 lần khả năng xảy ra những đợt nắng nóng kỷ lục gây hậu quả nghiêm trọng như những gì xảy ra tại các quốc gia ở châu Á như Bangladesh, Ấn Độ, Lào và Thái Lan. Theo nghiên cứu của tổ chức tổ chức hợp tác quốc tế chuyên nghiên cứu về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu World Weather Attribution (WWA), nhiều vùng ở Ấn Độ ghi nhận mức nhiệt trên 44 độ C trong khoảng giữa tháng 4 vừa qua và ít nhất 11 ca tử vong gần thành phố Mumbai được cho là do sốc nhiệt. Tại Bangladesh, Dhaka cũng trải qua ngày nóng nhất trong gần 60 năm. Thành phố Tak ở Thái Lan có lúc đo được mức nhiệt cao chưa từng thấy là 45,4 độ C trong khi tỉnh Sainyabuli của Lào cũng báo cáo mức nhiệt 42,9 độ C cao nhất trong lịch sử đo đạc nhiệt độ quốc gia.
Cơ hội để hành động
Các chính phủ đang tập trung hơn vào việc ứng phó với những nguy cơ sức khỏe ngày càng tăng do ảnh hưởng của tình trạng ấm lên toàn cầu. Hầu hết các quốc gia đề cập nguy cơ bệnh tật từ sốt rét đến các bệnh về tim trong các kế hoạch khí hậu quốc gia. Theo dữ liệu mới của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hơn 90% các quốc gia đưa nguy cơ dịch bệnh vào kế hoạch cam kết ứng phó biến đổi khí hậu, còn được gọi là Đóng góp quốc gia (NDCs), tăng so với mức 70% trong năm 2020. Giám đốc WHO phụ trách y tế và môi trường, Maria Neira, cho biết khủng hoảng khí hậu đe dọa các trụ cột chính của y tế cộng đồng gồm tiếp cận thực phẩm, nước uống, nơi ở và không khí sạch, và các quốc gia có thể phải chật vật để có thể ứng phó tốt với những nguy cơ ngày càng gia tăng này.
Vào đầu tháng 5-2023, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất, nước chủ trì Hội nghị lần thứ 28 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP28), thông báo hội nghị sắp diễn ra vào tháng 12 tới sẽ đánh dấu lần đầu có 1 ngày làm việc dành riêng để thảo luận về các nguy cơ sức khỏe với cuộc họp của các bộ trưởng y tế và khí hậu.
Với mỗi phần nhỏ của 1,5 độ C nóng lên toàn cầu, những tác động sẽ càng tồi tệ hơn. Nhưng điều đó cũng có nghĩa nếu mỗi người hành động để giảm đi mỗi phần nhỏ sự nóng lên thì đều có ích. Các nhà khoa học tin rằng, khi cơ hội hành động đang dần khép lại, con người vẫn còn thời gian để giảm sự nóng lên toàn cầu bằng việc từ bỏ nhiên liệu hóa thạch như dầu, than và khí đốt để hướng tới năng lượng sạch. Nhiều chuyên gia cũng kêu gọi cần phải có các biện pháp thích ứng để chuẩn bị đối phó với các tác động khí hậu đang hình thành, chẳng hạn như xây dựng những bức tường ven biển để bảo vệ các cộng đồng khỏi mực nước biển dâng…
Theo các chuyên gia, lãnh đạo các quốc gia sẽ nhóm họp tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu COP28 của Liên hợp quốc ở Dubai vào cuối năm nay, nơi họ phải thực hiện “kiểm kê toàn cầu”, đánh giá về tiến độ công việc đang làm với các mục tiêu đã thỏa thuận trong Thỏa thuận khí hậu Paris. Chắc chắn, còn chặng đường rất dài để đạt được các mục tiêu nhằm giữ mức nóng lên toàn cầu trong phạm vi 1,5 độ C, bằng cách cắt giảm ô nhiễm làm nóng hành tinh hơn 40% vào năm 2030./.