Giữ người lao động ở lại “lưới an sinh”

Theo quy định, người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ được hưởng 5 chế độ, quyền lợi gồm: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động- bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất. Nếu doanh nghiệp nợ đóng bảo hiểm xã hội, các chế độ, quyền lợi trên sẽ bị “treo”, dù rằng trước đó người lao động vẫn đều đặn bị người sử dụng lao động trích lương để đóng quỹ bảo hiểm xã hội.

Không ít người có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội nhiều năm, song cho đến khi thôi việc vẫn chưa từng được hưởng chế độ nào từ ốm đau, thai sản đến bảo hiểm thất nghiệp vì chủ sử dụng lao động nợ phần nghĩa vụ đóng của doanh nghiệp. Trước thực tế này, nhiều người lao động thỏa thuận với chủ doanh nghiệp làm việc thời vụ để không phải tham gia bảo hiểm xã hội; nếu đã có thời gian dài đóng bảo hiểm thì chọn hưởng chế độ một lần cho “chắc ăn”. Không tham gia bảo hiểm xã hội đồng nghĩa với việc chấp nhận “rút chân” khỏi hệ thống an sinh, không còn được hưởng bất kỳ quyền lợi nào, tuy nhiên họ không thấy tiếc nuối vì thực tế chưa từng nhận được quyền lợi nào trong suốt thời gian tham gia. Chưa kể nếu đơn vị, doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội bị giải thể, phá sản, thì chuyện “chốt sổ” để hưởng chế độ hưu trí, trợ cấp ốm đau khi tuổi già là điều còn xa vời hơn nữa.

Mục đích của chính sách bảo hiểm xã hội là chia sẻ những khó khăn với người lao động khi ốm đau, tai nạn, giúp họ có cuộc sống ổn định khi đến tuổi nghỉ hưu. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, người lao động rất dễ mất quyền lợi, dù lỗi không phải do họ. Để người lao động không bị thiệt thòi, ngoài quy định về nghĩa vụ phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, cần có quy định bảo đảm quyền lợi cho người lao động, nhất là lao động ở những đơn vị, doanh nghiệp nợ đóng bảo hiểm xã hội.

Được biết, hiện nguồn quỹ bảo hiểm kết dư còn rất lớn. Quỹ Bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm thất nghiệp của cả nước ước đạt hơn 935 nghìn tỷ đồng; quỹ ốm đau, thai sản gần 12,8 nghìn tỷ đồng; quỹ bảo hiểm tai nạn lao động- bệnh nghề nghiệp hơn 53,7 nghìn tỷ đồng; quỹ hưu trí, tử tuất hơn 789 nghìn tỷ đồng. Theo các chuyên gia, các quỹ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, tai nạn lao độngbệnh nghề nghiệp, thất nghiệp kết dư lớn như vậy nghĩa là nhiều người lao động không được hưởng quyền lợi khi họ gặp rủi ro.

Vì vậy, thay vì quy định cứng nhắc người lao động thuộc các doanh nghiệp nợ đóng bảo hiểm xã hội sẽ không được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động- bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất, cần cơ chế, chính sách mềm dẻo, linh hoạt hơn để người lao động có được quyền lợi lúc khó khăn, bất trắc, khi lỗi không phải do họ. Có như thế, người lao động mới thấy rõ thêm bảo hiểm xã hội là cần thiết, thiết thực, vì quyền lợi của họ, để “giữ chân” ở lại lưới an sinh./.

Minh Phương