Đầu tư cải tạo, nâng cấp công trình thủy lợi: Chủ động ứng phó với hạn hán

Do xuống cấp, không bảo đảm vận hành, cống EC tại đê biển 1, phường Hải Sơn (quận Đồ Sơn) đang được đầu tư xây dựng mới.

Nhiều cống, trạm bơm xuống cấp

Cụm cống đầu mối Cổ Tiểu (Cổ Tiểu 2, Cổ Tiểu 3, cống C2 và cống Cầm Cập) có vị trí quan trọng trong hệ thống thủy lợi Đa Độ, làm nhiệm vụ tiêu nước phòng, chống lụt bão, tiêu thoát nước của 4 quận, huyện. Nhưng, do đầu tư xây dựng nhiều năm, cụm cống trên xuống cấp. Trong đó, cống C2 tại vị trí Km8+ 485 (đê biển 1), 50% cánh cống bị ăn mòn, han gỉ. Cống Cầm Cập, tại vị trí Km13+21 (đê biển 1), có nhiệm vụ tưới tiêu, phục vụ vùng nuôi trồng thủy sản của các quận: Đồ Sơn, Dương Kinh, số giờ vận hành cống 2.000 giờ/năm. Tuy nhiên, cống xuống cấp, cánh cống bằng bê tông, hà bám gần 2 m chiều cao cánh cống khiến việc vận hành nhiều khó khăn. Theo thống kê của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ, từ cuối năm 2022 đến nay, do mặn xâm nhập sâu và tăng cao, lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm, nước lấy vào hệ thống thấp, chỉ đạt 20% so với kế hoạch. Hiện, mực nước trung bình trong hệ thống duy trì +0,7 đến + 0,75 m (trong khi mực nước trung bình hệ thống cần duy trì 0,95 đến 1,05 m). Mực nước thấp, trong khi các cống xuống cấp, mang cống xói, hở dẫn tới nước bị thất thoát và nhiễm mặn khi xuất hiện chênh lệch mực nước.

Trạm bơm Bắc Sơn, xã Tân Trào (huyện Kiến Thụy) được xây dựng cách đây hơn 20 năm, có nhiệm vụ cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp hàng trăm ha của xã Tân Trào, nhưng trạm bơm xuống cấp, động cơ máy bơm cũ. Anh Cao Văn Băng, công nhân Xí nghiệp Khai thác công trình thủy lợi Kiến Thụy cho biết: “Mỗi lần vận hành trạm bơm, công nhân khá vất vả do động cơ máy bơm cũ, công nghệ lạc hậu, chạy 3-4 giờ phải cho máy bơm nghỉ để làm mát động cơ”.

Theo đánh giá của Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), phần lớn các công trình trong hệ thống thủy lợi thành phố được xây dựng từ những năm 1970- 1980 của thế kỷ 20, hiện xuống cấp, nhiều công trình giảm hiệu suất, công năng, tiêu tốn nhiên liệu.

Tiếp tục đầu tư, nâng cấp

Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai thành phố Nguyễn Bá Tiến cho biết: tính riêng năm 2022 và 2023, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND thành phố quan tâm bố trí kinh phí sửa chữa, nâng cấp xây mới gần 30 công trình thủy lợi như cống: Hoàng Mai 2, Xích Thổ (huyện An Dương); Bãi Nức, Đùn, Nghè (huyện An Lão); Hòa Bình, Ngũ Đoan (huyện Kiến Thụy); Rộc, Đòng (huyện Tiên Lãng); EC (quận Đồ Sơn), Núi Mã (huyện Thủy Nguyên)… Tuy nhiên, do số công trình thủy lợi nhiều, phần lớn được xây dựng cách đây 40-50 năm nên xuống cấp cần tiếp tục được quan tâm đầu tư.

Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi lo lắng: Mực nước duy trì trong hệ thống thủy lợi Đa Độ hiện thấp hơn trung bình yêu cầu 25 đến 30 cm, nguy cơ thiếu hụt nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất rất cao. Để chủ động ứng phó, đơn vị yêu cầu các phòng, ban, xí nghiệp thường xuyên kiểm tra, rà soát tình trạng hoạt động của trạm bơm, cống; triển khai trạm quan trắc mặn tự động từ sớm, từ xa, ở nhiều vị trí để chủ động kế hoạch lấy nước bổ sung vào hệ thống. Đồng thời, tăng cường duy tu, duy trì, nạo vét các cửa lấy nước, hệ thống kênh mương; xây dựng phương án trữ nước trong hệ thống kênh, mương thủy lợi.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, nguy cơ thiếu hụt nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, kinh doanh hiện hữu. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa phối hợp đơn vị, địa phương kiểm tra, đánh giá tiến độ thực hiện các công trình thủy lợi, phòng, chống lụt bão. Từ thực tế kiểm tra và đề xuất của địa phương, doanh nghiệp khai thác công trình thủy lợi, Sở kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND thành phố quan tâm, bố trí ưu nguồn lực cấp bách đầu tư nâng cấp, xây dựng mới công trình thủy lợi để bảo đảm trữ lượng, chất lượng nguồn nước ngọt trong các hệ thống thủy lợi và tiêu thoát nước phòng, chống ngập úng.

Giải quyết khó khăn về nguồn nước do nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn gây ra, các địa phương, đơn vị tăng cường hơn công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân chủ động tích trữ nước ngọt, sử dụng hiệu quả, tiết kiệm nước, chống thất thoát, lãng phí nước. Đồng thời, rà soát, xác định các nguy cơ cao bị hạn hán, thiếu nước để hướng dẫn người dân chuyển đổi cây trồng, có hình thức sản xuất phù hợp. Với đơn vị thi công công trình thủy lợi, phòng, chống lụt bão cần đẩy nhanh tiến độ thi công, sớm hoàn thành, đưa các công trình đưa vào sử dụng, vận hành. Có như vậy, việc ứng phó với biến đổi khí hậu khiến thời tiết, thiên tai ngày càng cực đoan, khó lường mới phát huy hiệu quả./.

Bài và ảnh: MINH KHÔI