Ngăn chặn hóa đơn trái phép: Xây dựng bộ tiêu chí, áp dụng quy trình quản lý rủi ro

Cán bộ, công chức Cục Thuế thành phố thực hiện hoạt động nghiệp vụ, quản lý hóa đơn thuế. Ảnh: Duy Thính

Kịp thời phát triển, cảnh báo rủi ro

Liên quan đến vụ án mua bán trái phép hóa đơn điện tử (HĐĐT) xảy ra tại tỉnh Phú Thọ, Tổng cục Thuế vừa có công văn gửi Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung rà soát các hóa đơn xuất bán liên quan đến 524 doanh nghiệp, với số tiền kê khai thuế lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Theo đánh giá của Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Đặng Ngọc Minh, đây là vụ án mua bán trái phép HĐĐT đặc biệt nghiêm trọng, liên quan đến hàng trăm doanh nghiệp xuất bán HĐĐT với số lượng rất lớn. Điều đó cho thấy lợi dụng sự thông thoáng, thuận lợi trong việc đăng ký kinh doanh, đăng ký sử dụng HĐĐT, thời gian gần đây, hình thức mua bán hóa đơn trái phép cũng diễn biến phức tạp hơn, thủ đoạn tinh vi, phạm vi rộng hơn. Với hình thức HĐĐT, các đối tượng có thể xuất số lượng HĐĐT lớn cho nhiều trường hợp có nhu cầu tại các địa phương khác nhau.

Từ đầu năm đến nay, Cục Thuế thành phố đẩy mạnh tuyên truyền dưới nhiều hình thức, cảnh báo tới doanh nghiệp, người nộp thuế, nhận biết về hành vi, chế tài xử phạt đối với vi phạm liên quan đến lĩnh vực thuế, cũng như các giải pháp của ngành Thuế để ngăn chặn gian lận hóa đơn. Chị Đoàn Thị Thu, kế toán trưởng một doanh nghiệp vận tải trên địa bàn quận Hải An cho biết: doanh nghiệp kinh doanh chủ yếu trong lĩnh vực dịch vụ vận tải, cho thuê phương tiện, kho bãi. Từ đầu năm đến nay, doanh nghiệp nhận được nhiều thông tin từ ngành Thuế gửi qua mail, qua tin nhắn trên điện thoại di động tuyên truyền về quản lý HĐĐT. Không những vậy, ngành Thuế cũng có thông báo tới doanh nghiệp về việc tự chủ động rà soát việc sử dụng HĐĐT của những doanh nghiệp rủi ro cao, có dấu hiệu mua bán hóa đơn trái phép theo kết quả điều tra của cơ quan công an.

Hiện nay, hệ thống HĐĐT của ngành Thuế quản lý dữ liệu của hơn 4 tỷ hóa đơn. Với việc đưa vào ứng dụng công nghệ xử lý dữ liệu lớn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hệ thống phân tích cơ sở dữ liệu HĐĐT của ngành Thuế sẽ giúp phát hiện các giao dịch mua bán bất thường và tiến tới phòng ngừa từ sớm, từ xa việc mua bán khống HĐĐT, đồng thời có cảnh báo tới người nộp thuế về sự bất thường trong việc sử dụng hóa đơn ngay khi xuất hóa đơn.

Phân ngưỡng quản lý chặt chẽ

Tuy nhiên, cùng với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu HĐĐT, Tổng cục Thuế xây dựng, ban hành Bộ chỉ số tiêu chí áp dụng QLRR trong quản lý và sử dụng hóa đơn; Quy trình áp dụng QLRR đánh giá, xác định người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro trong quản lý và sử dụng hóa đơn. Đây là cơ sở, căn cứ để cán bộ, công chức ngành Thuế tuân thủ, nâng cao trách nhiệm trong rà soát, kiểm tra thực tế tình hình tuân thủ quy định pháp luật thuế và pháp luật liên quan trong quản lý hoạt động của doanh nghiệp, người nộp thuế.

Theo Bộ chỉ số tiêu chí, Tổng cục Thuế xây dựng ngưỡng rủi ro của người nộp thuế theo 3 nhóm với những chỉ số tiêu chí rất cụ thể. Tương ứng với những chỉ số tiêu chí, cơ quan Thuế sẽ có những biện pháp cụ thể để xác định người nộp thuế phải chuyển đổi áp dụng từ sử dụng HĐĐT không có mã của cơ quan thuế sang HĐĐT có mã của cơ quan thuế hay xác định người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro phải thực hiện rà soát, kiểm tra công tác quản lý và sử dụng hóa đơn... Các chỉ số tiêu chí để đánh giá, xác định người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro dựa trên các tiêu chí thông tin chung về doanh nghiệp, về chủ doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, về tình hình kê khai và nộp thuế, cũng như những giao dịch liên kết, đáng ngờ của doanh nghiệp.

Cùng với Bộ chỉ số tiêu chí, Tổng cục Thuế ban hành Quy trình áp dụng QLRR đánh giá, xác định người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro trong quản lý và sử dụng hóa đơn. Với quy trình này, việc phân tích, đánh giá, phân loại doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro trong quản lý và sử dụng hóa đơn được thực hiện tự động trên ứng dụng QLRR. Căn cứ kết quả phân tích rủi ro và ngưỡng rủi ro, hệ thống hỗ trợ đưa ra danh sách người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro cao. Hằng tháng, bộ phận QLRR của cơ quan thuế sẽ chuyển đến bộ phận thanh, kiểm tra danh sách doanh nghiệp, người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro cao để phục vụ công tác rà soát, kiểm tra thực tế việc quản lý và sử dụng hóa đơn.

Theo Cục trưởng Cục Thuế thành phố Hà Văn Trường, thực hiện chỉ đạo của Tổng cục Thuế, tháng 5-2023 là thời điểm toàn ngành tập trung triển khai thực hiện công tác phòng, chống việc mua, bán, sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Các Phòng Thanh tra - Kiểm tra (Cục Thuế thành phố), Chi cục Thuế thành lập các tổ triển khai rà soát, phân tích, đánh giá nhận diện và cảnh báo kịp thời nhằm phát hiện các hành vi giả mạo, gian lận về HĐĐT. Đồng thời, toàn ngành tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế, tập trung rà soát những doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao và xử lý nghiêm trường hợp doanh nghiệp có vi phạm về sử dụng hóa đơn hoặc chuyển cơ quan Cảnh sát điều tra để xử lý theo quy định./.

HOÀNG MINH