Đối thoại Shangri-La lần thứ 20: Xây dựng châu Á - Thái Bình Dương cân bằng, ổn định

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin trao đổi với người đồng cấp Trung Quốc Lý Thượng Phúc tại Đối thoại Shangri-La. Ảnh: Reuters

Nhiều vấn đề “nóng” được thảo luận

Diễn ra từ ngày 2 đến 4-6 tại Singapore, Đối thoại Shangri-La lần thứ 20 thu hút gần 600 đại biểu tham dự, cùng chương trình nghị sự dày đặc, với 7 phiên họp toàn thể, 6 phiên thảo luận song song và nhiều cuộc gặp song phương bên lề cho thấy châu Á - Thái Bình Dương đang ngày càng thu hút sự chú ý của thế giới. Nội dung Đối thoại thể hiện nhiều vấn đề đang nổi lên ảnh hưởng tới tình hình an ninh khu vực này. Đó là sự gia tăng cạnh tranh giữa các nước lớn; yêu cầu tuân thủ luật pháp quốc tế; nguy cơ sử dụng sức mạnh quân sự trong việc xử lý các vấn đề mâu thuẫn, tranh chấp lãnh thổ,...

Điểm nhấn đáng chú ý tại Đối thoại Shangri-La năm nay là những tuyên bố đề cao trách nhiệm tập thể và luật pháp quốc tế trong kiểm soát các rủi ro và cạnh tranh. Nhiều ý kiến cho rằng, các điểm nóng như Ukraine, Triều Tiên hay Sudan một lần nữa cho thấy, các hành động đơn phương làm lung lay niềm tin của các quốc gia về các quy tắc chung trong mối quan hệ quốc tế. Điều đó gây nguy cơ phá vỡ ổn định và an ninh không chỉ của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, mà còn trên toàn thế giới. Các đại biểu cũng đánh giá cao vai trò trung tâm của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong duy trì hòa bình, ổn định và bảo đảm an ninh khu vực.

Cũng giống như những năm trước, quan hệ căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục là tâm điểm của Đối thoại Shangri-La năm nay. Là các diễn giả chính tại Đối thoại, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc Lý Thượng Phúc đưa ra những quan điểm và cách tiếp cận trái ngược nhau đối với hòa bình, ổn định và an ninh tại châu Á- Thái Bình Dương.

Khẳng định yêu cầu hợp tác

Nhiều nhà quan sát nhận định, với dân số chiếm tới 60% thế giới, châu Á - Thái Bình Dương được dự báo là khu vực đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng toàn cầu trong 30 năm tới. Vì vậy, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn nhằm gia tăng ảnh hưởng, nâng cao vị thế, uy tín ngày càng quyết liệt, kéo theo việc các nước phải thay đổi chiến lược nhằm bảo đảm lợi ích tại khu vực quan trọng này.

Một số quốc gia, tổ chức khu vực, nhất là các nước lớn đang điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng tăng cường mở rộng quan hệ hợp tác, nhằm thực hiện mục tiêu lợi ích quốc gia, dân tộc, tạo lập vị thế có lợi trong cục diện khu vực đang định hình. Vào tháng 12-2022, Nhật Bản công bố bộ ba tài liệu: Chiến lược an ninh quốc gia, Chiến lược phòng thủ quốc gia và Chương trình Xây dựng quốc phòng. Trong đó, Tokyo xác định lập trường đối ngoại, hoạt động quân sự và các hoạt động khác hiện nay của Trung Quốc trở thành vấn đề gây lo ngại nghiêm trọng đối với Nhật Bản và cộng đồng quốc tế. Đến tháng 1-2023, Ngoại trưởng Nhật Bản Hayashi Yoshimasa nhắc lại quan điểm với Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken trong cuộc tham vấn an ninh 2+2.

Sau khi thăm Nhà Trắng, lãnh đạo Philippines và Hàn Quốc cũng tăng cường khả năng răn đe bằng việc mở rộng sự hiện diện của quân đội Mỹ. Theo đó, Washington sẽ định kỳ đưa các tàu ngầm trang bị vũ khí hạt nhân đến Hàn Quốc và được phép tiếp cận 4 căn cứ mới ở Philippines. Những nỗ lực này nhằm mở rộng khả năng ứng phó với các sự cố bất ngờ ở biển Đông, eo biển Đài Loan và bán đảo Triều Tiên. Ngoại trừ Philippines, các nước còn lại trong ASEAN vẫn thận trọng với các lời mời gọi tham gia các thỏa thuận quân sự từ bên ngoài.

Theo đánh giá của các chuyên gia quốc tế, Đối thoại Shangri-La, được tổ chức từ năm 2002, cung cấp nền tảng có giá trị, cởi mở và trung lập để trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc phòng - an ninh quan trọng ở châu ÁThái Bình Dương. Có thể không có vấn đề nào được giải quyết ở đây, nhưng sự kiện làm “hiện hình” rõ hơn những rủi ro và thách thức, buộc các nước trong khu vực phải làm việc cùng nhau nhằm gây dựng lòng tin, hợp tác và nỗ lực thực chất vì một châu Á - Thái Bình Dương ổn định và phát triển./.

Quang HUy (tổng hợp)