Giải căn cơ bài toán “thiếu điện”

Dễ nhận thấy nhất là việc cắt điện (cả theo kế hoạch lẫn do sự cố đột xuất) diễn ra khá phổ biến, thường xuyên trên địa bàn thành phố. Không có điện, sinh hoạt của nhiều gia đình bị đảo lộn, từ bữa ăn đến giấc ngủ. Không ít hộ phải chật vật, loay hoay tìm nơi “sơ tán” để chống nóng, bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ, người cao tuổi. Trong nỗ lực “tự thân vận động” tìm cách chống nóng của người dân, thật không may lại xảy ra sự cố đau lòng, dẫn tới tử vong, như trường hợp một gia đình ở huyện An Lão.

Chưa có thống kê cụ thể, song việc thiếu điện cũng ảnh hưởng nhiều đến hoạt động sản xuấtkinh doanh, khi Hải Phòng là một trung tâm công nghiệp, logistics của khu vực và cả nước. Được biết, 3 hiệp hội doanh nghiệp liên quan đến hoạt động cảng biển và logistics gồm: Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam; Hiệp hội Đại lý, môi giới và dịch vụ hàng hải Việt Nam; Hiệp hội Chủ tàu Việt Nam mới đây có kiến nghị gửi Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị trực thuộc, phản ánh tình trạng mất điện do sự cố, cắt điện luân phiên thường xuyên tại khu vực Hải Phòng đang gây ảnh hưởng đến hoạt động khai thác cảng, xuất nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp. Theo các hiệp hội, hoạt động khai thác cảng có đặc thù phải luôn bảo đảm cam kết năng lực phục vụ 24/7 cho khách hàng, hãng tàu, doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong và ngoài nước, duy trì thông suốt toàn bộ chuỗi cung ứng- mạch máu của nền kinh tế. Việc cắt điện gây rất nhiều khó khăn cho các cảng, tiềm ẩn rủi ro, doanh nghiệp phải đền bù thiệt hại rất lớn cho tàu phải “nằm chờ”, làm giảm sút nghiêm trọng chất lượng dịch vụ, xuống cấp trang thiết bị. Đặc biệt là nguy cơ bị mất khách hàng, ảnh hưởng uy tín chất lượng dịch vụ cảng biển so với khu vực...

Tuy nhiên, khi thiếu điện thì việc cắt điện, mất điện là bất khả kháng. Theo Công ty Điện lực Hải Phòng (PC Hải Phòng), từ 3 đến 11-6-2023, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chỉ phân bổ công suất sử dụng điện cho Hải Phòng từ 849 MW đến 1094 MW. Tiếp đó, Trung tâm điều độ Hệ thống điện miền Bắc lại hạ chỉ tiêu cho Hải Phòng xuống thấp hơn, từ 775 MW đến 917-1.001 MW tùy ngày, trong khi nhu cầu sử dụng điện trên địa bàn từ 1500-1600 MW, thiếu hụt khoảng 500-600 MW. Do vậy, trong một số thời điểm, PC Hải Phòng phải thực hiện tiết giảm phụ tải theo chế độ cực kỳ khẩn cấp để tránh “sập” hệ thống.

Phải nói rằng, người dân hiểu và thông cảm với ngành Điện lực thành phố. PC Hải Phòng không phải là nhà phát điện mà chỉ chịu trách nhiệm phân phối, không thể “đào thêm” ngoài phần được “rót” từ trên. Trong khi chờ sự cải thiện về nguồn cung, nhiều doanh nghiệp, gia đình tích cực thực hiện các giải pháp ứng phó khi mất điện, tiết kiệm lúc có điện. Như buổi tối, điện chiếu sáng, trang trí tại nhiều tuyến đường, công trình được cắt giảm; biển hiệu quảng cáo của các hộ kinh doanh cũng bớt “lung linh”. Điều mà người dân, doanh nghiệp mong muốn là ngành điện có phương án cấp điện phù hợp thực tế đặc thù thành phố, nhất là cần minh bạch, thông báo sớm và chính xác về lịch cắt điện, để chủ động trong sản xuất- kinh doanh và sinh hoạt.

Chắc chắn, bảo đảm cấp điện ổn định phục vụ sản xuất và đời sống sẽ tiếp tục là “bài toán khó” với cả nước và Hải Phòng thời gian tới. Là một phần lời giải, việc tiết kiệm điện vẫn phải trở thành ý thức thường trực, hành động liên tục của người dân, doanh nghiệp, với mức độ, hiệu quả cao hơn nữa, như yêu cầu trong Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo của thành phố. Song, căn cơ vẫn phải là phát triển hệ thống điện- cả nguồn phát và hệ thống truyền tải, phân phối- cân đối, hợp lý. Theo đánh giá của các chuyên gia, nguồn phát tại miền Bắc vừa thiếu, vừa “yếu” với thủy điện chiếm 43% tổng công suất, phụ thuộc nặng vào thời tiết. Hầu hết dự án nguồn điện lớn theo kế hoạch chậm triển khai, vận hành, gồm cả Nhiệt điện Hải Phòng 3; điện tái tạo “nhúc nhích” không đáng kể. Khi nắng nóng, mưa ít như năm nay, nước cạn, hàng loạt nhà máy thủy điện dừng hoạt động, tất yếu dẫn tới thiếu điện nghiêm trọng. Hy vọng, với Quy hoạch điện 8, những điểm yếu cốt lõi này dần được khắc phục. Bên cạnh đáp ứng cung- cầu phục vụ dân sinh, hoạt động kinh tế- xã hội, nguồn điện còn cần lượng dự phòng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Với vị trí, vai trò của Hải Phòng trong khu vực cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh, thu hút các nguồn đầu tư lớn, thành phố cần được đáp ứng tốt hơn nhu cầu điện, nhất là phục vụ sản xuất- kinh doanh. Trong đó, có các nguồn điện tại chỗ gần kề, sẵn sàng, thuận tiện để triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp với các doanh nghiệp lớn sắp tới. Hải Phòng cũng là nơi thuận lợi để triển khai các dự án điện lớn, nhất là điện “xanh”, với việc nhiều nhà đầu tư từng đề xuất “siêu dự án” như điện khí công suất 4.500 MW tại Tiên Lãng của Exxon Mobil (Mỹ), hay điện gió ngoài khơi công suất 3.900 MW của Orsted (Đan Mạch)... Thế mạnh này cần được phát huy, để góp phần bảo đảm yêu cầu phát triển, giữ vững an ninh năng lượng chung./.

Minh Vũ