Tình trạng rút bảo hiểm xã hội một lần gia tăng: Tuyên truyền người lao động nhận thức đúng

Cán bộ, nhân viên BHXH thành phố tuyên truyền tới người lao động về hệ quả của rút BHXH một lần.

“Phương án cuối cùng”

Hơn 1 năm sau khi nghỉ việc, chị Phạm Thị Thủy, ở thị trấn Minh Đức (huyện Thủy Nguyên) vẫn chưa xin được việc làm, bởi năm nay chị đã bước sang tuổi 40, trong khi doanh nghiệp chủ yếu tuyển lao động dưới 40 tuổi. Chị Thủy cho biết: Chị đi xin việc tại một số xưởng may tư nhân, nhưng doanh nghiệp đưa ra mức lương khá thấp, không đủ để trang trải cuộc sống gia đình. Chị quyết định rút BHXH một lần để có vốn phát triển kinh tế. Khác với chị Thủy, anh Nguyễn Văn Đoàn, ở xã Mỹ Đức (huyện An Lão) chọn rút BHXH một lần vì lo ngại sẽ bị “siết chặt” điều kiện rút, ảnh hưởng đến quyền lợi sau này…

Theo nhận định của cơ quan BHXH, năm 2023, tỷ lệ người lao động rút BHXH một lần có chiều hướng tăng, bởi đến thời điểm này, nhiều lao động mới “thấm” những tác động của dịch bệnh COVID-19. Thời điểm đầu năm 2022, khi dịch bệnh bùng phát, nhiều lao động bị gian, hoãn, mất việc làm. Lúc đó, họ chỉ có thể trông chờ vào trợ cấp thất nghiệp. Để đủ điều kiện hưởng BHXH một lần phải chờ 1 năm tính từ khi chấm dứt hợp đồng lao động. Nguyên nhân nữa khiến tình trạng rút BHXH một lần gia tăng do phần lớn người lao động không có tích lũy nên khi mất việc làm, họ phải đối mặt với khó khăn về tài chính. Bên cạnh đó, với quy định thời gian tham gia tối thiểu phải đủ 20 năm đóng BHXH mới đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí dẫn đến nhiều lao động có thời gian đóng BHXH dưới 10 năm khó chờ đợi đóng tiếp để đủ điều kiện được hưởng lương hưu, nhất là những lao động trẻ, những trường hợp từ 45- 50 tuổi mới bắt đầu tham gia BHXH khó có cơ hội hưởng lương hưu…

Mặc dù khó tìm việc sau khi nghỉ việc, nhưng nhiều lao động chưa “tha thiết” với việc học nghề trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp. Lý giải việc tỷ lệ học nghề miễn phí còn thấp, theo Trưởng Phòng Tư vấn, giới thiệu việc làm (Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng) Phan Thị Yến, 100% số người đăng ký hướng bảo hiểm thất nghiệp đều được tư vấn về đào tạo nghề, nhưng hiện chưa đến 5% người tham gia học nghề. Một trong những nguyên nhân khiến công tác đào tạo nghề chưa hấp dẫn vì người lao động đến Trung tâm đến làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp chỉ quan tâm tới việc hoàn tất hồ sơ và tiền trợ cấp được hưởng mỗi tháng.

Nỗ lực khắc phục

Trưởng Phòng Truyền thông và Phát triển đối tượng (BHXH thành phố) Nguyễn Quang Minh cho biết: Xác định các trường hợp có “nguy cơ cao” nhận BHXH một lần gồm: lao động bị giãn, hoãn, mất việc làm; người đang hưởng trơ cấp thất nghiệp…, BHXH thành phố phối hợp Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố tổ chức tuyên truyền, vận động đến người lao động tại các phiên giao dịch việc làm trên địa bàn quận Hải An, Hồng Bàng, Lê Chân… Qua tìm hiểu thưc tế, nhiều lao động “lơ mơ”, chưa hiểu rõ về chính sách BHXH, có trường hợp rút BHXH một lần theo trào lưu, nghe lời khuyên từ chính những người đã rút BHXH một lần là sẽ có khoản để làm ăn, còn hơn là để đó lâu, sau này tiền trượt giá cũng chẳng được bao nhiêu. Sau khi được tuyên truyền, vận động, nhiều lao động ngừng ý định rút BHXH một lần và tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện.

Trong tình hình khó khăn như hiện nay, theo Phó giám đốc BHXH Hải Phòng Nguyễn Văn Thạnh, dự kiến tình trạng nhận BHXH một lần tiếp tục có chiều hướng gia tăng, vì vậy, BHXH thành phố chủ phối hợp với các đơn vị liên quan và chỉ đạo BHXH các quận, huyện mở rộng mạng lưới thông tin, truyền thông tạo chuyển biến trong nhận thức, hành động của người lao động về những hệ quả của nhận BHXH một lần; đẩy mạnh tuyên truyền về chính sách bảo hiểm tự nguyện để người lao động khi bị chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đông làm việc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện, không bị ngắt quãng thời gian đóng.

Tuy nhiên, các giải pháp này cũng chỉ là biện pháp tạm thời, về lâu dài cần điều chỉnh một số chính sách liên quan như: Nên có quy định tăng dần thời gian hưởng trợ cấp BHXH một lần sau khi nghỉ việc theo lộ trình; tăng tính hấp dẫn của BHXH tự nguyện bằng việc hỗ trợ mức đóng, bổ sung các chế độ ngắn hạn, thời gian hưởng; tăng quyền lợi cho NLĐ nếu bảo lưu thời gian tham gia BHXH… từ đó giúp NLĐ có động lực quay lại thị trường lao động, có điều kiện tiếp tục tham BHXH bắt buộc./.

Bài và ảnh: HOÀNG XUÂN