Chọn trường, chọn nghề: Kịp thời định hướng, khích lệ, động viên
(HPĐT)- Chọn trường, chọn nghề theo sở thích bản thân hay ý muốn của bố mẹ. Câu chuyện tưởng đơn giản đôi khi lại trở thành bất đồng trong quan điểm, suy nghĩ giữa hai thế hệ, gây căng thẳng, xung đột trong gia đình cần được hóa giải kịp thời...
Học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn trao đổi cách “gỡ vướng” trong lựa chọn, định hướng nghề nghiệp giữa con cái và cha mẹ.
Khi cha mẹ và con không chung “tiếng nói”
Ngày nhận được thông tin con gái được 44,25 điểm trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2023-2024, gia đình chị Vũ Thị Ng, ở ngõ 5B, Phạm Phú Thứ (quận Hồng Bàng) không vui mừng mà trái ngược không khí khá nặng nề. Con gái chị ở lỳ trong phòng, không nói chuyện, không muốn gặp ai. Chị Ng phân trần: Ban đầu, cháu đăng ký thi THPT Ngô Quyền, nhưng trường này lấy điểm khá cao nên gia đình khá lo lắng. Sau khi tham khảo bạn bè, chị đăng ký cho con thi Trường THPT An Dương. Tuy nhiên, với số điểm này sẽ đỗ Ngô Quyền khiến cháu ấm ức, mấy ngày nay chỉ nằm trong phòng khóc...
Tại chương trình tư vấn hướng nghiệp và tuyển sinh đại học năm 2023 do Trường THPT Hàng hải tổ chức, em Trịnh Nam K, có tâm trạng không vui khi cho biết đang phải “thuyết phục” cha mẹ đồng ý cho thi vào chuyên ngành Điều khiển tàu biển (Trường đại học Hàng hải Việt Nam) thay vì thi vào trường quân sự. K cho biết, gia đình em có chú công tác trong quân đội nên hướng sau này sẽ theo nghiệp của chú. Còn tại chương trình tư vấn nghề nghiệp tại Trường THPT Lê Quý Đôn, có học sinh nghẹn ngào nhờ PGS. TS Trần Thành Nam - Chủ nhiệm Khoa, Các Khoa học giáo dục Trường đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) tư vấn cách gỡ vướng giữa ước mơ trở thành ca sĩ của bản thân với định hướng lựa chọn nghề nghiệp học khoa kinh tế của bố mẹ...
Là giáo viên có nhiều năm phụ trách công tác tư vấn, hướng nghiệp, cô Nguyễn Thị Ngọc Hà, giáo viên Trường THCS An Đà (quận Ngô Quyền) thừa nhận, sau khi kết thúc chương trình THCS hay THPT, lựa chọn cho con học trường nào, ngành nào luôn là băn khoăn, trăn trở của nhiều gia đình. Điều này xuất phát từ tình yêu thương, mong hướng con đến những ngành nghề tốt, phù hợp... Thực tế có trường hợp học sinh thành công khi được gia đình định hướng ngành nghề, tuy nhiên cũng có những học sinh phải học những ngành nghề không yêu thích, dẫn đến bỏ học, lãng phí thời gian, tiền bạc, công sức của bản thân, gia đình...
Cần tôn trọng, lắng nghe
Có nhiều nguyên dẫn đến “xung đột” trong việc chọn trường, chọn nghề giữa cha mẹ và con cái. Theo bà Phạm Thị Tố Quyên, chuyên gia tâm lý và phát triển kỹ năng giáo dục đặc biệt, nhà sáng lập Câu lạc bộ học tập Beedo: Khi bước vào năm cuối trường THCS, THPT, các em có sự trưởng thành đáng kể về nhận thức, bắt đầu hình thành những ý định nghề nghiệp trong tương lai. Trong khi đó cha mẹ lại quan niệm, học trường nào, nghề nào để sau này xin được việc làm, có thu nhập ổn định là ưu tiên số một dù ngành nghề đó có thể không phù hợp với khả năng, sở thích của con, từ đó nảy sinh những xung đột…
Để hỗ trợ, định hướng cho học sinh lựa chọn ngành nghề phù hợp, hiệu quả, thời gian qua, các trường THCS, THPT trên địa bàn tích cực phối hợp với các trường cao đẳng, đại học, trường nghề, mời các chuyên gia đầu ngành tư vấn cho cả học sinh và các bậc cha mẹ để hiểu đúng về ngành nghề, từ đó có sự lựa chọn hiệu quả nhất. Theo thạc sĩ Đỗ Đức Lợi, Trưởng Ban Tuyển sinh, Trường cao đẳng Hàng hải, để “hóa giải xung đột”, cha mẹ nên lắng nghe, hiểu và đồng hành cùng con cái thay vì áp đặt theo ý chủ quan của mình. Theo thầy Lợi, xu hướng nghề nghiệp, tuyển sinh của các trường cao đẳng, đại học cũng như định hướng chọn ngành, chọn nghề trong tương lai có nhiều thay đổi. Suy nghĩ chọn cho con nghề ổn định, an toàn của cha mẹ giờ đây đôi khi không phù hợp những người trẻ năng động, sáng tạo, muốn vượt qua thách thức để khẳng định mình. Cha mẹ nên tôn trọng, lắng nghe, tin tưởng con hơn để tạo cơ hội cho con trải nghiệm; đồng hành cùng con về ngành nghề mà con lựa chọn.
Trong chương trình tư vấn đầu cấp tổ chức tại Trường THPT Lý Thường Kiệt, thầy Trần Văn Tính, Trưởng bộ môn Giáo dục và Phát triển con người, Trường đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), đưa ra lời khuyên, xu thế nghề nghiệp trong tương lai có nhiều thay đổi, do vậy, cha mẹ học sinh, học sinh cần cân nhắc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp năng lực của con và điều kiện phát triển sau này. Do vậy, cha mẹ và con cái cần có sự trao đổi thẳng thắn. Với những suy nghĩ chưa thấu đáo của con, cha mẹ nên thuyết phục bằng những phân tích có cơ sở, cùng con tham dự các hội thảo để có lựa chọn đúng đắn chứ không áp đặt cứng nhắc... Với con cái, cần đặt mình vào hoàn cảnh cha mẹ để hiểu được những lo lắng, suy nghĩ đó. Cùng với đó, các em cần tự chứng minh giá trị, khả năng bản thân, có kỹ năng thuyết phục với cha mẹ về lựa chọn của mình…/.