“Làn gió mới” sân khấu về đề tài chiến tranh

Cảnh trong vở cải lương “Đất liền và biển cả”. Ảnh: Vũ Duyên

Những vở diễn ấn tượng

Trưởng Đoàn Cải lương Hải Phòng Vũ Gia Thùy thông tin: Sau 63 năm, kể từ năm 1959 đến nay, Đoàn Cải lương Hải Phòng xuất sắc gặt hái được giải thưởng cao nhất tại Liên hoan Cải lương toàn quốc, với vở cải lương “Đất liền và biển cả”. Được nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Quỳnh Chi chuyển thể từ kịch bản của nhà viết kịch, tiến sĩ Nguyễn Đăng Chương, vở diễn xoay quanh câu chuyện về Quân, một sĩ quan Hải quân sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, bố là chiến sĩ “Tàu không số” đã hy sinh vì Tổ quốc. Tiếp nối truyền thống đó, là người con yêu thương mẹ hết lòng, trong lúc vợ đang mang bầu, Quân gạt đi nước mắt lên đường ra biển đảo xa xôi, nguyện hy sinh thân mình bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc… Ngay sau khi chính thức được công diễn, vở diễn liên tiếp giành nhiều giải thưởng danh giá, gồm: Giải vở diễn xuất sắc nhất, giải đạo diễn xuất sắc, giải tác giả xuất sắc cùng 3 huy chương vàng, 2 huy chương bạc, 1 huy chương đồng đối với các vai diễn và Đoàn được nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Long An tại Liên hoan Cải lương toàn quốc năm 2021 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức cuối tháng 11- 2022 tại tỉnh Long An; giải A tại Giải thưởng Sân khấu năm 2022 do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức tại Hà Nội tháng 2-2023; giải thưởng văn học nghệ thuật năm 2022 do Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật trao tặng…

Trước đó, tháng 8-2021, hướng tới kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển, Đoàn Cải lương Hải Phòng cũng dựng vở “Ngàn năm Đại Việt” có nội dung về những chiến sĩ “Đoàn tàu không số” với tinh thần cảm tử, đấu trí căng thẳng, quyết liệt với kẻ thù, sóng gió để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ vận tải quân sự đường biển, chi viện vào chiến trường miền Nam.

Gần đây nhất, bắt tay khai thác mảng đề tài được coi là không đơn giản này, Đoàn Chèo Hải Phòng cũng quyết định đầu tư công phu vào vở chèo “Mưa đỏ”, được tác giả Đức Minh chuyển thể từ kịch bản văn học cùng tên của nhà văn Chu Lai. Câu chuyện xoay quanh cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, mùa hè đỏ lửa năm 1972. Với đạo diễn, NSND Trịnh Thúy Mùi và ekip sáng tạo dày dạn kinh nghiệm, vở diễn được kỳ vọng mang tới một bản hùng ca bi tráng tôn vinh những phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”, ca ngợi lòng yêu nước của những người con trên mọi miền Tổ quốc, trong đó có lớp lớp thanh niên là người con Hải Phòng…

Theo Nghệ sĩ nhân dân Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, việc các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp Hải Phòng lựa chọn những vở diễn hay để dàn dựng và biểu diễn trong tháng 7-2023 có ý nghĩa lớn, nhằm tri ân công ơn các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và nghĩa vụ quốc tế cao cả.

Không ngừng đổi mới, sáng tạo

Nhiều năm qua, phản ánh đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng luôn là thách thức không nhỏ đối với người làm sân khấu, bởi đề tài khô khan, cứng nhắc, khó thu hút công chúng. Khi mạnh dạn lựa chọn đề tài “hóc búa” này, những “người cầm lái” các đoàn nghệ thuật chọn con đường riêng để đi tới thành công.

Theo Phó trưởng Đoàn Chèo Hải Phòng Trần Quốc Kiên, Hải Phòng là vùng đất cách mạng, công chúng yêu nghệ thuật truyền thống của thành phố luôn dành cho sân khấu cách mạng sự đón nhận nhiệt tình. Thế mạnh nữa, các đoàn nghệ thuật của thành phố đang có sự chuyển mình vươn lên mạnh mẽ, “dám nghĩ, dám làm”, tích cực đổi mới sáng tạo để dựng các vở diễn đề tài chiến tranh cách mạng luôn có sức sống trong lòng công chúng. Lựa chọn dựng vở diễn hay nhưng… khó như “Mưa đỏ” trên sân khấu chèo, không có những mâu thuẫn đến đỉnh điểm của kịch, hay những bi thương thấm đẫm của cải lương, do vậy, Đoàn Chèo Hải Phòng chọn phương án chuyển thể để đưa chất trữ tình, lãng mạn, thế mạnh riêng có của chèo vào, làm nổi bật lên giá trị nhân văn của tác phẩm…

Có thể thấy, khai thác đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng trên sân khấu thành phố hiện có một “làn gió mới”, không còn “rào cản”, giảm đi bi lụy mà đề cập trực diện vào những vấn đề thời sự, khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật để khẳng định tính chính nghĩa làm nên chiến thắng của cuộc chiến tranh cách mạng. Đó cũng là xu hướng để các đơn vị nghệ thuật làm mới mình, phục vụ công chúng tốt hơn./.

HẢI HẬU