Tạo ý thức “từ nguồn” để bảo vệ môi trường
(HPĐT)- Theo phản ánh của một số hộ dân xã Gia Minh (huyện Thủy Nguyên), sau nửa năm Khu liên hiệp xử lý chất thải rắn trên địa bàn hoạt động chính thức, một số thời điểm, có mùi khó chịu từ đây phát tán ra môi trường. Trước thông tin từ người dân, Sở Tài nguyên-Môi trường tổ chức kiểm tra thực tế. Theo số liệu quan trắc mới nhất, các chỉ tiêu về môi trường không khí, nước chung quanh Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Gia Minh đều đạt tiêu chuẩn. Công nghệ chôn lấp sử dụng tại đây của Nhật Bản, đang được áp dụng nhiều tại các nước đang phát triển, cho hiệu quả rất tốt. Đoàn kiểm tra kết luận, nguyên nhân mùi phát sinh là do rác thải sinh hoạt đưa vào xử lý tại đây phần lớn chưa được phân loại tại nguồn, có thành phần hữu cơ cao. Có thể thấy, dù xử lý bằng công nghệ hiện đại cỡ nào, thì giải pháp “gốc rễ” vẫn là phân loại rác tại nguồn.
.png)
Hải Phòng là một trong những địa phương đi đầu cả nước về triển khai phân loại rác tại nguồn. Từ năm 2016, trong khuôn khổ Chương trình quy hoạch thúc đẩy tăng trưởng xanh hợp tác giữa 2 thành phố Hải Phòng và Kitakyushu (Nhật Bản), thành phố giao Công ty Môi trường đô thị Hải Phòng phối hợp cùng các chuyên gia bạn triển khai chương trình tuyên truyền và thực hiện phân loại rác tại nguồn. Đến nay, trên địa bàn thành phố có hàng trăm mô hình phân loại rác tại nguồn được triển khai. Tuy nhiên, bên cạnh một số mô hình duy trì hiệu quả cao, cũng có nơi rơi vào cảnh “đầu voi, đuôi chuột”. Khó khăn lớn nhất là chưa hình thành thói quen của người dân trong phân loại rác hằng ngày. Cùng với đó, phương tiện thu gom, vận chuyển chưa phù hợp với rác thải được phân loại; nhiều nơi áp dụng một phương pháp xử lý cho tất cả rác thải sinh hoạt được thu gom; kinh phí thực hiện cho phân loại rác tại nguồn cao; chưa nhận được sự hưởng ứng của chính quyền địa phương… Vì thế, tính lan tỏa của các mô hình còn thấp, hiệu quả chưa cao, thể hiện rõ ở công tác thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt vẫn gặp nhiều khó khăn, vệ sinh môi trường chưa được bảo đảm.
Để xử lý dứt điểm vấn đề rác thải đô thị và nông thôn, thành phố xây dựng các phương án căn cơ, chiến lược cùng những đường hướng và lộ trình rõ ràng, cụ thể, với Đề án tổng thể thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2050. Đề án sẽ được trình tại kỳ họp HĐND thành phố tới đây. Bên cạnh những nỗ lực của thành phố ý thức, thói quen phân loại rác tại nguồn người dân vẫn là một yếu tố quyết định. Dù có nhà máy xử lý rác hiện đại vẫn chưa thể tránh được ô nhiễm, khi rác thu gom chưa được phân loại tại nguồn. Mặt khác, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (có hiệu lực từ ngày 1-1-2022) và các văn bản dưới luật quy định, việc phân loại rác thải tại nguồn là bắt buộc đối với mọi cá nhân và hộ gia đình; việc xử phạt các trường hợp không phân loại rác tại nguồn theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP sẽ được thực hiện theo lộ trình chậm nhất vào ngày 31- 12-2024.
Do vậy, rất cần các ngành, đơn vị liên quan và chính quyền địa phương, nhất là cơ sở phối hợp tổ chức nhân rộng các mô hình phân loại rác tại nguồn, khắc phục những khó khăn đang hiện hữu để bảo đảm và duy trì ổn định hiệu quả hoạt động. Cùng với đó, thành phố và các quận, huyện có cơ chế giám sát và chế tài đủ mạnh để sớm hình thành ý thức, duy trì thói quen phân loại rác tại nguồn trong cộng đồng dân cư, trước hết là để bảo vệ, giữ gìn môi trường sống cho mỗi người, mỗi nhà./.