Các đoàn nghệ thuật sân khấu thành phố: Khó đột phá vì thiếu diễn viên trẻ

Vở diễn “Romeo và Juliet” của Đoàn Kịch nói Hải Phòng với các vai chính do diễn viên từ Hà Nội đảm nhận.

Thiếu hụt lực lượng kế cận

Trưởng Đoàn Kịch nói Hải Phòng Trần Trung Hiếu bày tỏ lo lắng tình trạng “già hóa” của đội ngũ diễn viên trong các đoàn nghệ thuật của thành phố: Tuổi đời trung bình của diễn viên khá cao so với các vai diễn. Trong khi đó, các đơn vị không thể tuyển được diễn viên trẻ, chưa nói là lựa chọn người tài năng. Nguyên nhân do yêu cầu tinh giản biên chế, chưa có cơ chế đặc thù để thu hút tài năng trẻ... Vì vậy, đoàn phải thực hiện phân vai gượng ép, khiến “nàng công chúa mang gương mặt… thái hậu”. Tình trạng này tạo thêm khó khăn trong kéo công chúng đến gần hơn với nghệ thuật sân khấu truyền thống.

Mới đây nhất, Đoàn Kịch nói Hải Phòng đầu tư công phu vở diễn “Romeo và Juliet”. Nội dung vở diễn xoay quanh câu chuyện tình yêu của cặp đôi “tuổi teen”, nhưng hai vai chính trong vở diễn phải dành cho “ngoại binh” đến từ Nhà hát Tuổi trẻ (Hà Nội), trong khi các diễn viên gạo cội, thừa độ chín về nghề trong đoàn đành chỉ vào vai phụ. “Việc huy động diễn viên từ các đơn vị khác ảnh hưởng nhiều đến chuyên môn của các đơn vị nghệ thuật của thành phố và không bảo đảm tính chuyên nghiệp. Nếu “Romeo và Juliet” biểu diễn trong chương trình “Sáng đèn Nhà hát thành phố” có lịch cố định đã đành, nhưng khi đoàn đi lưu diễn mà hai vai chính lại vắng mặt do trùng lịch ở Hà Nội thì vở diễn sẽ gặp khó khăn…”, ông Trần Trung Hiếu bộc bạch.

Còn Trưởng Đoàn Cải lương Hải Phòng Vũ Gia Thùy cũng khá đau đầu để “giải bài toán” thiếu diễn viên trẻ. Lực lượng diễn viên của Hải Phòng tương đối lớn tuổi, khó hóa thân thành các nhân vật ở lứa tuổi 18, đôi mươi. Tới đây, Đoàn Cải lương Hải Phòng chuẩn bị dựng vở “Bà Chúa Mõ”, các nhân vật cũng ở độ tuổi rất trẻ, chưa biết giao ai vào vai chính… Hằng năm, đoàn đều lên đón sinh viên tốt nghiệp bộ môn nghệ thuật Cải lương của Trường đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội, song số lượng sinh viên ngành này vốn đã ít, tốt nghiệp xong lại không muốn rời Hà Nội. Còn ở Hải Phòng, việc không thể học cao đẳng, đại học mà chỉ ra trường với vỏn vẹn bằng trung cấp khiến nhiều thí sinh không lựa chọn vào học chuyên ngành văn hóa, nghệ thuật… Những nguyên nhân này khiến Đoàn Cải lương Hải Phòng nhiều năm “cạn nguồn” diễn viên trẻ.

Cũng trong tình trạng tương tự, các đoàn nghệ thuật khác của Hải Phòng phải đối mặt tình trạng “già hóa”. Những đoàn được đánh giá là có đội ngũ diễn viên đang ở “độ chín” thì cũng thiếu đội ngũ kế cận. Việc tuyển mới diễn viên trẻ để bảo đảm đáp ứng các vai diễn độ tuổi trẻ là cấp thiết; đồng thời cũng cần bồi dưỡng, đào tạo để các lớp diễn viên kế cận quen với phong cách của đoàn, phát huy tài năng…

Cải thiện chế độ đãi ngộ

Còn dư biên chế song khó tuyển diễn viên trẻ, mặc dù được đánh giá là có đội ngũ diễn viên giỏi nghề, Đoàn Chèo Hải Phòng đối mặt với tình trạng thiếu đội ngũ kế cận. Dự kiến khoảng 3-5 năm nữa là đoàn cũng phải đi mượn “ngoại binh” để vào các vai diễn trẻ. Theo Phó trưởng Đoàn Trần Quốc Kiên, để tuyển được một diễn viên Chèo khó hơn nhiều so với tuyển các vị trí việc làm khác. Gỡ khó cho việc đào tạo diễn viên “tại chỗ”, đạo diễn, nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai từng gợi mở cách làm là liên kết giữa Trường đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội với một trường ở Hải Phòng để đào tạo các bộ môn Kịch, Chèo, Cải lương, Múa rối để cấp bằng đại học; nhưng còn cần sự phối hợp giữa nhiều ngành. Còn để thu hút nhân lực, nhân tài sân khấu nghệ thuật truyền thống, Phó trưởng Đoàn Chèo Hải Phòng Trần Quốc Kiên bày tỏ mong muốn các đoàn nhận được “cơ chế đặc thù” dành cho nghệ sĩ, diễn viên nghệ thuật truyền thống như: có chế độ ưu đãi về lương, hỗ trợ nguồn kinh phí để đào tạo nhân lực tại chỗ, có cam kết đầu ra; xây nhà tập thể dành cho diễn viên tỉnh ngoài; cơ chế thưởng khi đạt thành tích cao…

Theo Nghệ sĩ nhân dân Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, trong bối cảnh sân khấu truyền thống cả nước còn đối mặt nhiều khó khăn, những năm gần đây, Hải Phòng triển khai nhiều cơ chế, chính sách đột phá, như: Đề án Sân khấu truyền hình, chương trình “Sáng đèn Nhà hát thành phố”. Qua đó các đoàn nghệ thuật của thành phố tiếp tục tồn tại, có những bước phát triển đáng ghi nhận, đưa Hải Phòng trở thành “điểm sáng” cả nước về bảo tồn và phát huy nghệ thuật sân khấu truyền thống. Bên cạnh sự khởi sắc đó, sân khấu Hải Phòng vẫn gặp khó, nhất là về đội ngũ diễn viên. Mặc dù được thành phố quan tâm bố trí thêm biên chế, song việc tuyển chọn diễn viên, nhất là diễn viên đáp ứng được yêu cầu cả “thanh” và “sắc” rất khó khăn, trong khi lực lượng diễn viên các đoàn đều mỏng, tuổi đời và tuổi nghề cao; hầu hết các đoàn đều gặp nhiều khó khăn khi dàn dựng những vở diễn quy mô lớn… “Thành phố nên có cơ chế thu hút nhân lực, nhân tài kịp thời để duy trì lực lượng diễn viên mạnh, đáp ứng yêu cầu trước mắt và lâu dài để phát huy kết quả đạt được hiện nay”, Chủ tịch Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam gợi mở./.

HẢI HẬU