Miệt mài đi tìm đồng đội

Ông Hoàng Anh Riều (ngoài cùng, bên trái) cùng đồng đội viếng các liệt sĩ tại nghĩa trang xã Vinh Quang (huyện Tiên Lãng). Ảnh: Văn Đoạn

Những cuộc trở về đặc biệt

Chiều một ngày cuối tháng 7-2023, bà Phạm Thị Thảo, ở xã Tiên Thanh (huyện Tiên Lãng) lặng lẽ đứng trước phần mộ của anh trai mình tại nghĩa trang liệt sĩ xã thắp nén hương trầm tưởng nhớ. Anh trai bà Thảo là Phạm Văn Nhiễu, nhập ngũ năm 1974, rồi hy sinh trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc vào năm 1977 khi tuổi đời mới 22. Gia đình nhận giấy báo tử và bằng Tổ quốc ghi công anh trai bà từ năm 1978, nhưng hài cốt của liệt sĩ Phạm Văn Nhiễu 43 năm sau mới được đồng đội tìm thấy, đưa về nghĩa trang quê nhà.

Liệt sĩ Phạm Văn Nhiễu là thành viên cuối cùng được tìm thấy trong hơn 100 người lính của Đoàn 584 huyện Tiên Lãng hy sinh tại chiến trường miền Nam.

Bệnh binh Hoàng Anh Riều, ở khu 8 thị trấn Tiên Lãng, Trưởng Ban liên lạc Cựu chiến binh Đoàn 584 huyện Tiên Lãng hồi tưởng: Tháng 5-1974, Đoàn 584 huyện Tiên Lãng gồm 278 người lính được phiên chế vào Sư đoàn 7, Quân đoàn 4 tham gia chiến đấu tại các chiến trường Nam bộ, như các tỉnh Tây Ninh, Bình Long, Phước Long... “Bản thân được giao nhiệm vụ lái xe trung chuyển thương binh, liệt sĩ của Sư đoàn 7 nên tôi chứng kiến bao đồng đội hy sinh, lúc đó chỉ chôn cất vội nơi rừng sâu, núi thẳm. Tôi tranh thủ vẽ lại sơ đồ vào sổ ghi chép, đánh dấu những điểm đồng đội “nằm xuống”, với mong muốn sau này trở lại chiến trường xưa, đưa đồng đội về với gia đình, quê hương. Khi trở về sau chiến tranh, Đoàn 584 chúng tôi có gần một nửa đồng đội nằm lại các chiến trường, chỉ một số ít được gia đình đưa về quê nhà an táng. Từ năm 1995, Đoàn 584 huyện Tiên Lãng thành lập tổ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực miền Nam gồm 10 thành viên do thương binh Vũ Đức Hân phụ trách. Tính đến hết năm 2022, toàn bộ liệt sĩ thuộc Đoàn 584 huyện Tiên Lãng được tìm thấy tại các tỉnh Tây Ninh, Bình Long và nước bạn Campuchia quy tập, đưa về an táng tại nghĩa trang quê nhà”.

Chan chứa tình đồng đội

Bước sang tuổi 68, nhưng bất cứ khi nào có thông tin cần giúp đỡ tìm kiếm liệt sĩ tại các nghĩa trang khu vực miền Nam là ông Vũ Đức Hân, Trưởng Ban liên lạc Đoàn 584 huyện Tiên Lãng khu vực phía Nam không quản ngại xa xôi, cùng người thân các liệt sĩ, chính quyền địa phương và Bộ Chỉ huy Quân sự các tỉnh, thành phố cùng đi tìm đồng đội.

Ông Hân sinh sống cùng gia đình tại quận 3, thành phố Hồ Chí Minh từ gần 30 năm nay. Cũng từng ấy thời gian, ông đi khắp các nghĩa trang các tỉnh miền Nam để tìm đồng đội của mình. Ông Hân chia sẻ: Sau hàng chục năm, chiến trường xưa bây giờ hoàn toàn đổi khác. Việc tìm kiếm nơi đồng đội gặp rất nhiều khó khăn. Nhưng khi còn sức khỏe, trí nhớ còn minh mẫn, đôi chân còn trèo đèo, lội suối được thì tôi phải tranh thủ, tận dụng từng phút. Trong quá trình đi tìm 100 đồng đội thuộc Đoàn 584 huyện Tiên Lãng, tôi liên hệ, giúp đỡ quy tập gần 200 liệt sĩ quê hương Hải Phòng và các tỉnh, thành phố khác được chôn cất tại các nghĩa trang các tỉnh phía Nam để đưa về nghĩa trang quê nhà.

Trưởng Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội huyện Tiên Lãng Hoàng Thị Thúy bày tỏ, toàn huyện Tiên Lãng có hơn 4,3 nghìn liệt sĩ, cũng là địa phương có số liệt sĩ hy sinh nhiều nhất trên địa bàn thành phố trong các cuộc kháng chiến giành độc lập, bảo vệ chủ quyền đất nước. Sự tâm huyết, bền bỉ của các cựu chiến binh thuộc Ban liên lạc Đoàn 584 huyện Tiên Lãng trong việc tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ trong thời gian qua góp phần cùng chính quyền địa phương, cơ quan, ban ngành liên quan để tìm kiếm các thông tin về phần mộ, nơi hy sinh và trường hợp hy sinh cùng gia đình tìm hài cốt liệt sĩ và chuyển về quê hương./.

Thu Hằng