Giáo dục con trẻ trong gia đình: Giúp con phát triển toàn diện hơn

Tình yêu thương, thống nhất trong giáo dục sẽ giúp trẻ phát triển, hoàn thiện nhân cách.

Tránh “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”

Với gia đình chị Phạm Thị Diền, ở ngõ 261 đường Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân), vợ chồng thường hục hặc mỗi khi giáo dục con. Chị Diền cho biết, lịch học của Minh Phương, con gái chị, kín cả tuần. Do khả năng tiếp thu của con chậm hơn so với các bạn cùng lớp nên mỗi khi cô giáo thông báo điểm học tập trên nhóm lớp là chị lại quay ra chì chiết, phạt bắt con học đến 23 giờ mới đi nghỉ. Xót con, chồng chị nổi cáu: “Con học được bao nhiêu thì học, đừng ép quá khiến con loạn óc đấy”. Nghe chồng nói vậy, chị càng cáu: “Con đã không ham học, không tự giác, không ép thì kết quả học tập của con càng đuối, đứng bét lớp thì ai chịu trách nhiệm? Anh lúc nào cũng bênh con, không biết thì cứ để yên cho em dạy”. Vậy là hai vợ chồng lời qua tiếng lại mặc cho những giọt nước mắt sụt sùi của con gái.

Tình cảnh tương tự ở gia đình chị Ngô Thị Minh, ở ngõ 315 đường Đà Nẵng (quận Ngô Quyền). Giờ đây, mỗi khi chị nhắc con học bài, cháu Nguyễn Hải Đăng, con trai của chị lại lờ đi như không nghe thấy. Trước đây, sau khi ăn xong, khoảng 19 giờ, chị nhắc con ngồi vào bàn học thì chồng lại bảo để con xem nốt chương trình thời sự rồi đi học cũng được. Thấy vợ cằn nhằn, anh mắng át đi: “Học thì học cả đời, để con xem thêm mấy phút có chết ai, nếu nó chưa xem xong đầu óc sao tập trung được”. Sau vài lần được bố bênh, cu cậu càng được đà, thậm chí có hôm vào bàn học muộn cả nửa tiếng chỉ để xem nốt bộ phim...

Theo bà Phạm Thị Tố Quyên, chuyên viên tâm lý và phát triển kỹ năng giáo dục đặc biệt, nhà sáng lập Câu lạc bộ Học tập Beedo: Những xung đột trong cách giáo dục con khiến không khí gia đình thêm phần căng thẳng; lâu dần nảy sinh tâm lý không muốn giao tiếp, chia sẻ hoặc phó mặc người kia, trong khi giáo dục con trẻ cần sự song hành của cả bố và mẹ. Ngoài ra, bất đồng trong giáo dục của bố mẹ còn ảnh hưởng lớn đến tâm lý và hành vi của trẻ. Ban đầu, trẻ sẽ hoang mang trước quan điểm trái ngược của bố mẹ, không biết ai đúng, ai sai, nên làm theo ai. Khi trẻ có nhận thức tương đối sẽ tìm cách xoay xở và làm theo người có quyền quyết định trong gia đình và hình thành thói quen chống đối, ngó lơ người có quyền thấp hơn. Lâu dần hình ảnh của bố và mẹ bị thay đổi trong suy nghĩ của con trẻ khi cho rằng, người phản đối là người khắc nghiệt, ghét bỏ mình, có tác dụng phản giáo dục.

Phương pháp khoa học và hiệu quả

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bất đồng trong giáo dục con cái trong các gia đình, bà Phạm Thị Tố Quyên cho rằng: Gia đình vốn là sự kết hợp giữa những người đến từ các môi trường giáo dục, lứa tuổi, giới tính khác nhau nên suy nghĩ, quan điểm cũng khác nhau. Trong quá trình giáo dục con, xung đột xảy ra khi ai cũng cho rằng phương pháp của mình là đúng và kiên quyết bảo vệ quan điểm đó. Cách giáo dục theo kiểu “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” này trước mặt con trẻ để lại những hậu quả không tốt cả về tâm lý, tính cách cũng như hành động của trẻ sau này.

Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên và có ảnh hưởng lâu dài tới quá trình phát triển, hoàn thiện nhân cách của mỗi cá nhân. Để dạy con một cách khoa học và có hiệu quả, nhất là trong bối cảnh bùng nổ thông tin, mạng xã hội với nhiều kênh tác động đến tư tưởng, nhận thức của trẻ hiện nay, theo ông Trần Quang Kiểm, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Hải Phòng, cha mẹ nên thống nhất, chung sức đồng lòng mới có thể thành công. Theo ông Kiểm, cha mẹ cần chú ý, dù bất đồng quan điểm đến đâu cũng không được cãi nhau trước mặt con. Khi người này đã bày tỏ ý kiến, người kia không nên phản đối hay thể hiện ngay quan điểm trái ngược. Hoặc khi con mắc khuyết điểm, tránh trường hợp người này mắng còn người kia bênh khiến trẻ sẽ dựa dẫm vào người bênh vực và lỳ lợm, không nghe lời người kia. Nếu quan điểm ban đầu chưa phù hợp, vợ chồng cần thảo luận thống nhất, sau đó sắp xếp thời điểm phù hợp trao đổi, phân tích lại để con hiểu đúng và làm đúng. Trong trường hợp này, bố (mẹ) cần “dũng cảm” thừa nhận hạn chế để bảo vệ quan điểm đúng đã được thống nhất. Về lâu dài, vợ chồng nên thường xuyên trao đổi, thống nhất cách dạy con, có thể tham khảo sách báo, internet hay hỏi các chuyên gia tâm lý để thống nhất phương pháp đúng đắn nhất. Dạy con cái là cả quá trình lâu dài, không phải ngày một ngày hai, bố mẹ nên đồng lòng, chung quan điểm giáo dục để trẻ được lớn lên môi trường giáo dục lành mạnh và phát triển một cách tốt nhất- ông Kiểm nhấn mạnh./.

BÙI HẠNH