Mùa sen Kiến Thụy

Nông dân ở thôn Văn Hòa, xã Hữu Bằng (huyện Kiến Thụy) thu hoạch củ sen. Ảnh: Thiên Long

Người đi trên đường kênh Hòa Bình 363, qua cầu sông Đa Độ đến đường 403 thuộc địa phận xã Hữu Bằng (huyện Kiến Thụy) đã thấy thoang thoảng trong gió hương thơm thanh khiết của sen tỏa ra từ những mảnh ruộng ven đường. Trong tiếng nói cười của các bà, các chị bán sen ven đường, râm ran những câu chuyện về loài hoa “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”. Như nhà chị Nhâm ở thôn trên, mỗi năm thu lãi hàng tỷ đồng nhờ ruộng sen rộng lớn. Hay anh Đoàn ở xóm dưới “mạnh tay” thuê tới 5 mẫu ruộng bỏ hoang để trồng sen. Nhờ chăm chỉ chịu khó, mỗi năm nhà anh Đoàn “đút ống” cả nửa tỷ đồng. Hoặc về dự định vụ tới sẽ thuê thêm ruộng để thả sen kết hợp với nuôi cá.

Ít ai biết, chỉ vài năm trước, cũng những chân ruộng sâu trũng ấy, nhiều người dân bỏ mặc cho cỏ dại mọc quá đầu người vì quá khó canh tác, trồng lúa liên tục bị chuột phá hoại. Giờ đây, sen thay thế cỏ dại, đem lại nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình. Anh Nguyễn Duy Thảo, thành viên Hợp tác xã (HTX) sen Hữu Bằng cho biết, trước đây, người dân Hữu Bằng thà để cỏ dại mọc chứ không trồng sen vì sợ sen sẽ làm hỏng ruộng. Họ cho rằng trồng sen dễ, nhưng phá đi khó. Bên cạnh đó, do cần lượng dinh dưỡng lớn phục vụ quá trình sinh trưởng và phát triển, cây sen sẽ làm đất bạc màu.

Thực tế, sen cũng giống nhiều loại cây trồng ưa nước khác, ngoài lấy từ đất, rễ cây hấp thụ thêm các chất cần thiết trong nước. Bên cạnh đó, có thể bổ sung chất dinh dưỡng cho cây thông qua bón lót bằng phân chuồng, bón thêm các loại phân bón hóa học, phân bón hữu cơ. Khi chuyển sang cấy lúa hoặc trồng loại cây khác, chờ thời điểm sen ra hoa mà thuê máy lồng vùi xuống bùn, vụ sau sen sẽ hoàn toàn biến mất. Vậy nên, cứ độ giêng hai, người người, nhà nhà ở Hữu Bằng lại bắt tay vào dọn ruộng trồng sen cho đến khi chỉ còn bùn, rồi đợi thời tiết thuận lợi sẽ cấy sen.

Người dân mách nhau, muốn hoa sen to, cánh mọng, đài sen được nhiều hạt, thu hoạch củ năng suất, khâu chọn giống rất quan trọng. Hơn nữa trong quá trình chăm sóc cần có kỹ thuật khéo léo và bón phân định kỳ. Sen mới gieo trồng tháng Giêng, đến tháng 4, tháng 5 bắt đầu thu hoạch, chu kỳ cách hai ngày lại thu một lần, kéo dài hết tháng 7. Giờ đây, với người dân Hữu Bằng, tháng 6, tháng 7 hằng năm như trở thành mùa hội của sen. Lúc này sen nở rộ, trên đồng rộn rã tiếng chân người lội hái sen. Đàn ông, người khỏe thu hoạch dưới ruộng, còn trẻ con và người cao tuổi thì vừa bán vừa làm sạch củ hay gỡ đài lấy hạt.

Cũng chính vì trồng sen mang nhiều lợi ích như vậy, 4 năm trước, anh Nguyễn Duy Thảo bỏ công việc kinh doanh phân bón đang thuận lợi, về quê thuê ruộng bỏ hoang để cải tạo trồng sen. Tháng 11-2022, anh và vợ là chị Đoàn Thị Hương thống nhất cùng 7 gia đình khác trong xã thành lập HTX sen Hữu Bằng. Trên những mảnh ruộng, anh Thảo cùng các thành viên nạo đất ruộng cấy móng sen, tích lũy được nhiều kinh nghiệm trồng, thu hoạch, chế biến sen và chia sẻ lại cho người dân cùng làng. Từ đó, cánh đồng sen của xã ngày càng trải rộng. Đến nay, diện tích trồng sen của HTX lên tới 25 ha (chiếm khoảng 60% diện tích đất trồng sen của toàn xã).

“Trồng sen tuy vất vả, nhưng bù lại thu nhập cao gấp 3-4 lần so với cấy lúa tại những chân ruộng “bờ xôi, ruộng mật”, khoảng 6-10 triệu đồng/sào/năm. Để nâng cao hiệu quả kinh tế, thời gian qua, HTX sen Hữu Bằng cung cấp ra thị trường nhiều sản phẩm như tinh bột sen, trà tâm sen, củ sen sấy giòn… Mỗi tháng, các sản phẩm này đem lại nguồn thu 50-70 triệu đồng. Hiện chúng tôi đang nghiên cứu sản phẩm trà lá sen túi lọc cũng như hoàn thiện các thủ tục đề nghị thành phố xét công nhận sản phẩm OCOP đối với 3 sản phẩm: tinh bột sen, mứt củ sen, trà tâm sen”, anh Thảo chia sẻ.

Từ Hữu Bằng, cây sen đang dần lấn át cỏ dại tại những chân ruộng bỏ canh tác nhiều năm ở một số xã trên địa bàn huyện Kiến Thụy, như Đại Đồng, Đại Hà, Tân Trào… Không chỉ đem lại niềm vui với người dân, đây cũng là lời giải giúp chính quyền địa phương giải được “bài toán” đất nông nghiệp, nhất là những chân ruộng sâu trũng, bị bỏ hoang. Tháng 4- 2023, Ban Thường vụ Huyện ủy Kiến Thụy ban hành Nghị quyết số 08 về lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tích tụ, tập trung ruộng đất, xây dựng các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung giai đoạn 2023- 2025. Theo đó, từ các mô hình trồng sen trên diện tích trồng lúa kém hiệu quả, bỏ hoang lâu ngày, UBND huyện giao Phòng Nông nghiệp-Phát triển nông thôn huyện phối hợp Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật giới thiệu Công ty OTAS GLOBAL, chuyên xuất nhập khẩu rau, củ quả về khảo sát, dự kiến ký hợp đồng thu mua ngó, củ sen với sản lượng 3-5 tấn/ngày của HTX kinh doanh, dịch vụ sen Hữu Bằng. Đồng thời chỉ đạo mỗi xã lựa chọn, xây dựng ít nhất 1 mô hình tích tụ ruộng đất để xây dựng các vùng sản xuất hàng hóa tập trung…/.

Thanh Vân