Tác phẩm nghệ thuật từ... rác
(HPĐT)- Với sức sáng tạo không ngừng, nhiều họa sĩ ở nước ta đem tới cho công chúng nhiều tác phẩm nghệ thuật đặc sắc từ những vật liệu bỏ đi như vải, sành, sứ, chai lọ… Nhiều bức tranh làm từ chất thải rắn, phế liệu đầy chất nghệ thuật góp phần làm đời sống mỹ thuật Việt đa dạng, đặc sắc hơn.
“Họa sĩ nông dân” tại phố Hoàng Liên đang làm tranh tường từ các mảnh gốm, sứ, vỏ chai thủy tinh thải loại.
Nếu có dịp dừng chân ở phố Hoàng Liên, phường Liên Mạc, quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội), đi qua những ngõ nhỏ ở nơi này sẽ dễ dàng bắt gặp những bức tranh tường, phù điêu đắp nổi trên tường nhà dân đầy sức hấp dẫn. Họa sĩ Ngô Quỳnh Liên, người khởi xướng phong trào vẽ tranh tường chia sẻ, hằng ngày thấy những vật dụng cũ, hỏng bằng gốm sứ, thủy tinh và nhiều vật liệu khác mà người dân mang bỏ ra bãi rác vừa lãng phí, vừa gây ô nhiễm môi trường. Ý tưởng tái chế chất thải rắn ấy từ đó hình thành, rồi triển khai rộng rãi tranh tường bằng gốm sứ, thủy tinh bỏ đi góp phần giảm bớt rác thải rắn, vừa xây dựng một không gian mới mẻ, sạch sẽ và tạo một nét riêng cho người dân địa phương.
Những bức tranh tường, phù điêu nổi bằng gốm sứ tại phố Hoàng Liên ra đời nhằm bảo vệ môi trường, xây dựng đường làng ngõ xóm xanh, sạch, đẹp, văn minh và gắn kết cộng đồng. Thực hiện làm tranh tường, phù điêu đắp nổi cũng là cách người dân nơi này ngăn chặn tình trạng dán quảng cáo gây phản cảm trên các mảng tường nhà dân, đồng thời truyền cảm hứng cảm thụ và yêu nghệ thuật tới dân làng, nhất là lớp trẻ. “Mô hình cũng mở ra một định hướng công việc mới về làm tranh ghép cho một số lao động nông thôn, người dân yêu nghệ thuật hoặc xa hơn tạo điểm nhấn để mảnh đất này thành điểm đến du lịch”, họa sĩ Ngô Quỳnh Liên chia sẻ.
Những bức tranh, phù điêu gốm sứ trên tường ở Liên Mạc đa dạng về chủ đề, có thể là phong cảnh làng quê Việt Nam, tranh cổ động về môi trường, hoa lá, trang trí đường diềm, hình tròn, vuông hoặc các các con vật gần gũi, thân thiện… Bằng chất thải rắn bỏ đi, người dân ở Liên Mạc dùng bàn tay, khối óc của mình tạo thành những bức tranh tường đầy màu sắc, có thể đó là hình ảnh cây đa giếng nước, sân đình gắn với vùng nông thôn Bắc bộ. Cũng có thể là bức tranh tường với hình ảnh người nông dân đang gặt lúa, các chú bộ đội xuống đồng gánh lúa giúp đỡ nhân dân…
Không trực tiếp làm ngoài đường phố, nhóm họa sĩ trẻ là các sinh viên tại nhiều trường đại học của Hà Nội dùng những mảnh vải vụn bỏ đi, sáng tạo thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, thể hiện quá trình hình thành và phát triển của Thủ đô trong triển lãm tranh “Lớp lớp Hà Nội” vừa khép lại. Bằng việc tái chế khoảng 100 kg vải vụn, vải thừa từ các nhà may tư nhân nhỏ, lẻ và biến chúng trở thành những khung tranh nhiều màu sắc, các họa sĩ trẻ góp phần giảm thiểu rác thải trong ngành may mặc nước ta. Các tác phẩm trong triển lãm “Lớp lớp Hà Nội” khắc họa những nét kiến trúc, vẻ đẹp về văn hóa và con người Thủ đô dưới lăng kính vừa thân thuộc, vừa mới mẻ. Mỗi bức tranh chứa đựng một góc nhìn riêng biệt, được phản ánh bằng cảm nhận của những họa sĩ trẻ trên chất liệu độc đáo. Chúng đan xen giữa nhịp sống xưa và nay, gợi mở người xem thưởng thức một cách chậm rãi, theo từng lớp một.
Một nhóm họa sĩ trẻ ở nước ta đầu năm nay cũng gây ngạc nhiên với công chúng khi mở triển lãm “Xuân Xanh”. Các nghệ sĩ trẻ chọn các chất liệu tái chế như nilon, vỏ chai, bao lì xì, tờ lịch… để thể hiện tác phẩm của mình. Qua đó, các nghệ sĩ trẻ muốn lan tỏa tinh thần đề cao sử dụng vật liệu tái chế nhằm hướng đến bảo vệ môi trường, phát triển bền vững. Đồng thời phản ánh về tâm tư của nghệ sĩ, mà còn là một “phản ứng” của người xem về chủ nghĩa tiêu dùng, về cách chúng ta đối xử với thiên nhiên… Và đằng sau đó, chính là cách mà chúng ta nhìn thấy mùa xuân một cách thành thực, và gần gũi nhất.
Một số em học sinh tại tỉnh Thái Bình cũng tìm đến rác thải để tạo ra những bức tranh độc đáo. Những mo cau, xơ dừa, rơm, vỏ đỗ xanh, vỏ trứng, chai thủy tinh, túi nilon, dây nilon, sợi len, bìa carton..., tùy theo từng loại rác, các em học sinh lựa chọn cách xử lý khác nhau. Khi rác được thu về sẽ tiến hành rửa sạch, ngâm nước muối loãng hoặc vôi trong vài giờ để khử nấm mốc. Sau đó tiến hành phơi hoặc sấy khô và làm nhỏ vật liệu bằng cách giã, bẻ, xé, cắt... tạo mảnh ghép. Khi xử lý chất liệu xong, các em tiến hành vẽ phác họa ý tưởng bằng bút trên giấy nền và chọn chất liệu để dán lên hình ảnh. Trên bảng phác thảo dùng các loại keo dán ra giấy nền từng phần sau đó gắn từng mảnh chất liệu cho đến khi hoàn thành bức tranh, đóng khung.
Rác thải vốn là vật vô hồn, nhưng nhiều nghệ sĩ ở nước ta đã biến rác thải thành tác phẩm nghệ thuật được công chúng chú ý, có hàm lượng nghệ thuật cao. Đa dạng về cách sáng tạo nhưng các tác phẩm làm từ rác thải đều có chung đích đến là giúp mọi người có cảm nhận, góc nhìn đa chiều về tình trạng ô nhiễm môi trường trong xã hội hiện đại, từ đó thay đổi cách nhìn nhận và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường./.