Đẩy mạnh sắp xếp, đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp tại Hải Phòng: Đáp ứng yêu cầu nhân lực phục vụ phát triển (kỳ cuối)

Kỳ cuối: “Tiếp sức” bằng cơ chế đặc thù

Sinh viên Khoa cơ khí- ô tô Trường cao đẳng Bách nghệ Hải Phòng trong giờ thực hành.

“Trải thảm đỏ” thu hút giáo viên

Sau 3 tháng thành phố có quyết định kiện toàn nhân sự phụ trách tại các cơ sở GDNN được sáp nhập, công tác hợp nhất phòng, ban, tổ chức tuyển sinh, đào tạo còn “ngổn ngang” nhiều bề. Phó hiệu trưởng phụ trách Trường cao đẳng Kỹ thuật Hải Phòng Cao Anh Tuấn cho biết, nhà trường được giao đào tạo 7 ngành nghề trọng điểm (3 ngành nghề trình độ quốc tế, 2 ngành nghề trình độ khu vực và 2 ngành nghề trình độ quốc gia) với số lượng cán bộ, viên chức, người lao động toàn trường là 144 người. Trong đó, 124 viên chức, 13 lao động hợp đồng chuyên môn nghiệp vụ và 7 lao động hợp đồng theo Nghị định 68. Thực hiện chủ trương sáp nhập, nhà trường gặp khó khăn trong sắp xếp, bố trí giảng viên theo vị trí việc làm. Đơn cử như giảng viên Tiếng Anh sau sáp nhập có hơn 10 người; nhưng đội ngũ giảng viên ở ngành “hot” như Công nghiệp ô tô, Điện lạnh chỉ có vài người. Điều nhà trường trăn trở sau sáp nhập là tình trạng “chảy máu chất xám”, một số giảng viên giỏi, giàu kinh nghiệm có nguyện vọng chuyển làm việc tại doanh nghiệp. Trong khi nhiều giảng viên thỉnh giảng đang làm việc tại doanh nghiệp lại có nguyện vọng gắn bó với trường, nhưng còn băn khoăn về mức lương nên cũng chưa thể “chiêu mộ”. Mặt khác, trước đây phụ cấp đứng lớp của giảng viên Trường cao đẳng Công nghiệp Hải Phòng là 30%, Trường cao đẳng Cộng đồng là 25%. Sau khi sáp nhập, nhà trường vẫn chưa thể tính toán mức phụ cấp đứng lớp của giảng viên vì chưa có hướng dẫn cụ thể.

Hiện, đội ngũ giáo viên GDNN trên địa bàn thành phố khoảng 2 nghìn người. Nhưng số lượng giảng viên được cấp chứng chỉ kỹ năng thực hành nghề, kỹ năng nghề quốc gia còn thấp (đạt khoảng 20%); thiếu nhà giáo tham gia giảng dạy ở các ngành nghề chuyển giao cấp độ quốc tế, khu vực. Trước thực tế trên, các trường có nhiều giải pháp thu hút đội ngũ giảng viên. Trường cao đẳng Du lịch Hải Phòng công nhận 32 giảng viên thỉnh giảng là các chuyên gia đang làm việc tại các doanh nghiệp du lịch hỗ trợ giảng bài, hướng dẫn sinh viên học tập ở một số khoa khuyết thiếu giảng viên. Tương tự, Trường cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương 2 sử dụng đội ngũ giáo viên là lao động đang làm việc tại Tổng công ty CP Lilama 69-1, Tổng công ty CP Lisemco2 (Tổng công ty Lắp máy Việt Nam)... Trường cao đẳng Kinh tế kỹ thuật Bắc Bộ “trải thảm đỏ” thưởng từ 150- 300 triệu đồng đối với giảng viên có trình độ tương ứng kỹ sư bậc cao, thạc sĩ, tiến sĩ trúng tuyển vị trí giảng viên của trường. Tuy nhiên, thu nhập trung bình hằng tháng của đội ngũ giảng viên còn thấp, khó giữ chân người lao động.

Theo Chủ tịch danh dự Hội Cựu giáo chức thành phố Bùi Thị Sinh, sử dụng đội ngũ nhà giáo thỉnh giảng là lao động tại doanh nghiệp chỉ là giải pháp tình thế, tạm thời, không bảo đảm duy trì sự ổn định, bền vững của ngành học. Để giải quyết sâu sắc hơn bài toán thiếu giảng viên GDNN, không dừng lại ở khoản “thưởng nóng” ban đầu, thành phố cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ thu nhập, bảo đảm ổn định chỗ ở lâu dài, có điều kiện ràng buộc giảng viên cam kết gắn bó lâu dài từ 5-10 năm trở lên, qua đó cũng thu hút chuyên gia tay nghề cao của doanh nghiệp, giảng viên giỏi từ tỉnh, thành phố lân cận tham gia.

Huy động nguồn lực hỗ trợ người học, đầu tư cơ sở vật chất

Bên cạnh những cơ chế dành cho giáo viên, để thực hiện mục tiêu đến năm 2030, 50-55% số học sinh trung học trên địa bàn thành phố học tập trong hệ thống GDNN, Phó chủ tịch Hội Khoa học phát triển nguồn nhân lực, nhân tài thành phố Đinh Thành Công cho rằng, trước mắt cần làm tốt khâu phân luồng, hướng nghiệp học sinh sau THCS, THPT tham gia học các trình độ GDNN theo Kế hoạch số 126 của UBND thành phố. Công tác phân luồng, hướng nghiệp không chỉ là trách nhiệm của trường THCS, THPT, mà các trường nghề, doanh nghiệp, cha mẹ học sinh cũng cần tham gia tích cực hơn. Đồng thời, có cơ chế hỗ trợ học phí, các chi phí vật tư tiêu hao… với người học.

Bên cạnh việc thu hút người học trên địa bàn thành phố, thành phố nên tìm hiểu kinh nghiệm, nghiên cứu áp dụng một số cơ chế thu hút nhân lực tại địa phương lân cận (Hà Nội, Bắc Ninh, Quảng Ninh..) về hỗ trợ học bổng, học phí, chi phí ăn, ở, đi lại..., để hấp dẫn sinh viên tỉnh ngoài theo học, thành nghề, làm việc trong những ngành trọng điểm, mũi nhọn, phù hợp định hướng phát triển của thành phố. Như tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2021 có chính sách hỗ trợ học phí một lần cho học sinh, sinh viên học trình độ trung cấp, cao đẳng, làm việc tối thiểu 12 tháng liên tục tại doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Đây cũng là giải pháp được đề cập trong Đề án “Đào tạo nghề trên địa bàn thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành phố đến năm 2030”. Tuy nhiên, không nên quá lạm dụng giải pháp này, mà cần đặt ra các điều kiện ràng buộc, nhất là thời gian cống hiến cho thành phố. Ví dụ như để được miễn, giảm chi phí đào tạo nghề, người học phải cam kết làm việc tại Hải Phòng ít nhất 3-5 năm tùy theo trình độ và lĩnh vực. Thông thường khi người lao động sau khi được đào tạo, ổn định việc làm, sẽ ổn định sinh sống, cư trú lâu dài.

Về chiến lược đầu tư cho GDNN, tại cuộc làm việc nghe báo cáo dự thảo Đề án “Đào tạo nghề trên địa bàn thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành phố đến năm 2030”, đồng chí Bí thư Thành ủy Lê Tiến Châu nhấn mạnh: Việc đầu tư cần phân kỳ rõ nét gồm 2 giai đoạn từ nay đến năm 2025 và từ năm 2025 đến năm 2030. Trong giai đoạn từ nay đến năm 2025, cần xác định những vấn đề cấp bách nhất để tập trung giải quyết. Giai đoạn này cũng tập trung xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ và thu hút đầu tư lĩnh vực đào tạo nghề, củng cố, kiện toàn các cơ sở đào tạo nghề. Giai đoạn từ 2025 đến 2030 là giai đoạn ưu tiên đầu tư đồng bộ và hiện đại.

Về hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị bảo đảm hoạt động GDNN, định hướng của thành phố là đầu tư theo hướng trọng tâm, trọng điểm. Theo đó, không dàn trải quá nhiều, mà lựa chọn một số ngành nghề trọng điểm, cơ sở trọng điểm để đầu tư. Hiện, dự án đầu tư xây dựng Trường cao đẳng Công nghiệp Hải Phòng giai đoạn 1 (sau sáp nhập là Trường cao đẳng Kỹ thuật Hải Phòng) trên diện tích 7,4 ha tại xã Mỹ Đức, huyện An Lão đang được gấp rút triển khai theo Quyết định số 905 của UBND thành phố, dự kiến hoàn thành vào tháng 5- 2024. Với tổng mức đầu tư hơn 375 tỷ đồng từ nguồn ngân sách thành phố, dự án bao gồm các hạng mục công trình đồng bộ, đáp ứng tiêu chuẩn của trường cao đẳng nghề chất lượng cao với quy mô tuyển sinh, đào tạo khoảng 2 nghìn học viên/năm. Đây là thể hiện sự đầu tư bài bản, chiến lược của thành phố, thay đổi cách làm cũ, tư duy cũ trong GDNN, tạo sự tin tưởng, đáp ứng mong đợi của người học vào trường nghề. Về lâu dài, thành phố cần ưu tiên kinh phí phù hợp để đầu tư trang thiết bị dạy nghề hiện đại, đồng bộ, đổi mới giáo trình dạy nghề thường xuyên hơn, sát thực tế.

Việc quan tâm, định hướng phát triển mạnh mẽ GDNN thể hiện tầm “nhìn xa, trông rộng” của thành phố. Hải Phòng là điểm đến thành công của các nhà đầu tư, đang tiếp tục thu hút hàng loạt doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước đầu tư, mở rộng sản xuất- kinh doanh. Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2025, Hải Phòng sẽ xây dựng và hoàn thiện thêm 15 khu công nghiệp, sẵn sàng “xây tổ đón đại bàng”, cần nguồn nhân lực qua đào tạo rất lớn. Để “đi trước đón đầu” đáp ứng, nắm bắt sự chuyển dịch, xu hướng tuyển dụng của doanh nghiệp, cùng với sự “lột xác” ngoạn mục của các trường nghề, GDNN thành phố được kỳ vọng sẽ thực sự khởi sắc, đào tạo, cung ứng nguồn lao động dồi dào, có trình độ, năng lực giỏi, tay nghề cao, làm chủ được công nghệ, kỹ thuật tiên tiến. Từ đó, góp phần xây dựng, phát triển Hải Phòng trở thành thành phố đi đầu cả nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa./.

-------------------------

(Xem từ số báo ra ngày 14-8-2023)

Bài và ảnh: HUY HOÀNG