Chương trình nghệ thuật “Đàn chim Việt”: Tự hào “Giai điệu Tổ quốc”

Bài hát “Tiến quân ca” mở đầu Chương trình nghệ thuật “Văn Cao -Tự hào Hải Phòng”.

Điểm nhấn mùa thu lịch sử

Theo Giám đốc Trung tâm Tổ chức biểu diễn nghệ thuật thành phố Đinh Thị Bích Liên, điểm nhấn văn hóa nghệ thuật cả nước trong tháng Tám lịch sử và chào đón ngày Tết Độc lập (2-9), chương trình nghệ thuật “Đàn chim Việt” kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Văn Cao được chỉ đạo và phối hợp tổ chức bởi Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Liên hiệp các Hội Văn học, nghệ thuật Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Hội Nhạc sĩ Việt Nam dự kiến được tổ chức biểu diễn tại Nhà hát tháng Tám (thành phố Hải Phòng) vào tháng 11-2023, nhân ngày sinh của cố nhạc sĩ Văn Cao.

Tháng 8-1945, bài hát “Tiến quân ca” lần đầu vang lên trước biển người rộng lớn tại quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội và được biết đến là Quốc ca của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ. Cũng từ những ngày tháng Tám ấy, tên tuổi của nhạc sĩ Văn Cao luôn gắn liền với lịch sử của nền âm nhạc và lịch sử của dân tộc Việt Nam như một tài năng lớn. Sự hiện diện của ông đối với nền văn học nghệ thuật Việt Nam mang lại không chỉ những tác phẩm đặc sắc mà nhân cách của ông cũng là tài sản của một thế hệ những người yêu nước, đầy lý tưởng và một lòng với Độc lập của dân tộc. Ông được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng nhất, Huân chương Độc lập hạng nhất, Huân chương Hồ Chí Minh, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt 1 (năm 1996).

Chương trình nghệ thuật “Đàn chim Việt” là tập hợp của những tác phẩm được biết đến của Văn Cao ở cả ba thể loại: Tình ca, hành khúc và trường ca, như: “Thiên thai”, “Buồn tàn thu”, “Trương Chi”, “Làng tôi”, “Mùa xuân đầu tiên”, “Trường ca sông Lô”, “Tiến quân ca”, “Tiến về Hà Nội”, “Chiến sĩ Việt Nam”… Điểm nhấn của chương trình là màn tái hiện sân khấu hóa bằng âm nhạc bài hát “Tiến quân ca” trước Quảng trường 19-8 (trước Nhà hát Lớn Hà Nội). Chương trình do Phó giáo sư, Tiến sĩ, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân chỉ đạo nội dung; Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh chỉ đạo nghệ thuật, với sự tham gia của các nghệ sĩ: NSND Quang Thọ, NSND Quốc Hưng, NSƯT Thanh Lam, NSƯT Đăng Dương, ca sĩ Ánh Tuyết, nghệ sỹ Mỹ Linh, Hà Trần, Tùng Dương, Lan Anh, Phúc Tiệp, Đào Tố Loan, Ngô Hương Diệp, Vũ Thắng Lợi, Nguyễn Thăng Long, Đào Mác, Yvol, Đỗ Tố Hoa,Thu Hằng, Bùi Trang, Tạ Quang Thắng… cùng hàng trăm nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công, sinh viên học, học sinh các trường trong thành phố Hà Nội…

Người nhạc sĩ của lòng dân

“Đoàn quân Việt Nam đi/ Chung lòng cứu nước/ Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa…”. Từ những ngày còn trên ghế nhà trường, đến sau này đi bộ đội tại đơn vị Tên lửa thuộc binh chủng Phòng không - Không quân, giai điệu hào hùng ấy tự bao giờ thấm vào trong tim, thôi thúc mỗi người lính chúng tôi quyết tâm xông pha chiến đấu bảo vệ Tổ quốc thân yêu. Khi biết được người viết Quốc ca là nhạc sĩ Hải Phòng, tôi càng thêm tự hào…”, nhạc sĩ Cù Phong Nhã, 83 tuổi nhớ lại những ngày đầu ông biết đến “Tiến quân ca”. Cũng như nhạc sĩ Cù Phong Nhã, lớp lớp nhạc sĩ của nền tân nhạc thành phố Cảng hôm nay chung niềm tự hào về người nghệ sĩ Hải Phòng, nay mang tầm vóc cả nước và trên thế giới.

Trong những ký ức về nhạc sĩ Văn Cao khi về với Hải Phòng, nhạc sĩ Duy Thái, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hải Phòng (Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố) luôn giữ lại hình ảnh người đàn anh tài danh, đơn sơ, giản dị. Quê ở Nam Định, nhạc sĩ Văn Cao sinh ra và dành gần 1/3 cuộc đời sinh sống và làm việc tại Hải Phòng. Là học sinh Trường Bonnal (nay là Trường THPT Ngô Quyền), Văn Cao nổi tiếng từ năm 16 tuổi với tác phẩm đầu tay “Buồn tàn thu”. Tiếp đó, những dấu mốc trong âm nhạc liên tục xuất hiện với các nhạc phẩm: “Suối mơ”, “Thiên thai”, “Bến Xuân”… sau này trở thành tác phẩm đỉnh cao của nền âm nhạc nước nhà, là những bài hát “đi cùng năm tháng”. Năm 1943, tròn 20 tuổi, Văn Cao tham gia hoạt động Việt Minh, trong đội trừ gian. Từ thiên hướng lãng mạn, chỉ trong thời gian ngắn, ông chuyển sang hùng ca với nhiều bài hát yêu nước nổi tiếng, như: “Đống Đa”, “Thăng Long hành khúc ca”, “Tiếng rừng”… Đây là điểm đặc biệt ở Văn Cao mà có lẽ không nhạc sĩ đương thời nào có được. Năm 1944, khi mới 21 tuổi, nhạc sĩ Văn Cao viết “Tiến quân ca”, được Hồ Chủ tịch và Quốc dân Đại hội Tân Trào chọn làmQuốc cacủa nước Việt Nam vào tháng 8-1945... Sau cách mạng, nhạc sĩ Văn Cao tiếp tục mạch hùng ca và viết nên những nhạc phẩm được xếp vào hàng kiệt tác, như “Trường ca sông Lô”, bài hát tái hiện niềm vui chiến thắng của dân tộc Việt Nam và hình ảnh đời sống muôn mặt trong sản xuất, chiến đấu của nhân dân ta.

“Sinh ra tôi đã có Hải Phòng…”, dành tình yêu với thành phố sinh ra mình, Văn Cao thể hiện tài năng ở lĩnh vực thơ ca, mà trong đó trường ca “Những người trên cửa biển” lấy Hải Phòng làm hoán dụ như “Việt Nam thu nhỏ”, đi qua chiến tranh, vươn tới tương lai tươi đẹp. “Người tài hiếm lắm, nổi tiếng ở thành phố đã khó, ở tầm cả nước và được biết đến trên thế giới là câu chuyện khác. Chúng tôi luôn mong muốn Hội Âm nhạc và người Hải Phòng ở muôn nơi vươn lên trở thành người có danh tiếng với đất nước, với quê hương”, nhạc sĩ Duy Thái bộc bạch./.

HẢI HẬU