Tránh “vạ miệng” khi phát ngôn trên mạng xã hội: Ứng xử chuẩn mực, có văn hóa

Các trường học cần tuyên truyền, nâng cao kiến thức pháp luật cho học sinh khi tham gia môi trường mạng. Ảnh: Internet

Nói chơi, hậu quả thật

Cuối tháng 2-2023, T.H.H.T., nhân viên phục vụ mặt đất tại sân bay Tân Sơn Nhất viết lên facebook cá nhân dòng trạng thái phản cảm, kỳ thị hành khách đi xe lăn: “Ủa nay có đại hội xe lăn hay gì mà sáng giờ chuyến nào cũng 4, 5 khách xe lăn, phục vụ muốn…, không kịp đi...”. Sau khi nhận hàng loạt chỉ trích của cộng đồng mạng lên án hành vi miệt thị người khuyết tật, T. ẩn dòng trạng thái trên trang cá nhân. Tuy nhiên, không lâu sau, T. bị công ty cho thôi việc. Mới đây, ca sĩ thần tượng U.L. bị cộng đồng mạng kêu gọi tẩy chay do phát ngôn “kém duyên” khi biểu diễn ở phòng trà tại thành phố Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng). Người yêu nhạc mua 6 vé dự đêm nhạc, nhưng lại không có chỗ ngồi mà phải đợi để bổ sung ghế nên “tố” với Ban tổ chức, thì ca sĩ này lại vô tư lên tiếng: “Không khí đang vui, thay đổi làm gì?”. Giữa tâm bão tẩy chay, ca sĩ không giải thích rõ ràng, chỉ tỏ thái độ… không thèm chấp khiến câu chuyện đi xa hơn. Nhiều fan của cô cũng đưa ra lời khuyên, mong nữ ca sĩ cẩn trọng và suy nghĩ thấu đáo hơn trước khi phát ngôn, tránh “vạ miệng”, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh của bản thân.

Không riêng những người của công chúng, ngay cả người bình thường cũng khó tránh gặp cảnh trớ trêu do… lỡ miệng trên mạng xã hội. Chị Quỳnh Trang, làm việc tại công ty trên địa bàn phường Lạch Tray (quận Ngô Quyền) chia sẻ câu chuyện của người bạn, do lỡ bình luận kém duyên vào status của “hot girl” dẫn đến bị vợ chưa cưới từ hôn khi đọc được bình luận. Còn anh Mạnh Dũng, trú tại phường Cát Bi (quận Hải An) thì lỡ “chém” quá đà trên trang cá nhân của các bạn học cũ cũng bị “mời” ra khỏi nhóm lớp. Ngoài những ảnh hưởng đến bản thân, “vạ miệng” cũng mang đến các mức phạt đối với nhiều tập thể, cá nhân. Tháng 6-2023, Đ.N.L, 30 tuổi, trú tại phường Máy Chai (quận Ngô Quyền) đăng tải lên nhóm mạng xã hội bài viết kèm hình ảnh cổng trường THCS trên địa bàn quận Ngô Quyền với nội dung xuyên tạc, gây ảnh hưởng xấu đến Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2023. Sau khi cơ quan chức năng vào cuộc, L. bị buộc gỡ bỏ thông tin trên và nhận mức phạt 12,5 triệu đồng. Cuối tháng 1- 2023, một doanh nghiệp của Hải Phòng đăng tải lên mạng xã hội thông tin chưa được kiểm chứng: “Bắt đầu phạt nguội từ ngày 3-2- 2023 tại các ngã tư trong thành phố” gắn kèm hình ảnh thương hiệu, số điện thoại của doanh nghiệp. Ngay sau khi đăng tải chưa lâu chủ doanh nghiệp bị cơ quan chức năng xử phạt với mức 10 triệu đồng và yêu cầu gỡ bỏ thông tin sai sự thật, đăng tin đính chính, xin lỗi người xem. Ngoài những phát ngôn phản cảm, chưa chuẩn xác thì câu chuyện từ câu nói trên mạng xã hội dẫn đến mâu thuẫn, thậm chí xảy ra xô xát ngoài đời thực hiện nay không còn hiếm gặp…

Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung theo Nghị định 14/2022/NĐ-CP quy định rõ mức xử phạt đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện các hành vi vi phạm về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội. Ngoài ra, những người “vạ miệng” nhằm xúc phạm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự nhân phẩm của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Không thể “thích gì nói nấy”

Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Đình Chỉnh, Phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng, thành ngữ có câu: “Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra” nhằm lưu ý mọi người cần cẩn thận với những lời nói ra. Ông bà ta cũng dạy rằng “Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, tức là khuyên chúng ta trước khi phát ngôn cần suy nghĩ thật kỹ, khi thấu đáo thì sẽ tránh nói sai, nói hớ. Bên cạnh đó, “lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Khi xảy ra bị hiểu nhầm vì bài đăng hay phát ngôn trên mạng xã hội thì nên bình tĩnh và cần hiểu rằng “9 người 10 ý”, khó tránh những ý kiến trái chiều. Vì vậy, không nên buồn hoặc phản ứng tiêu cực mà hãy tích cực đón nhận với tâm thế thoải mái, tinh thần học hỏi. Nếu những phát ngôn của bản thân thực sự có vấn đề, tức là thiếu chính xác, gây hiểu lầm… thì trước hết cũng cần đính chính một cách nhanh chóng. Hãy giải thích vấn đề một cách rõ ràng bằng những lời lẽ hết sức khéo léo và cầu thị.

Ở khía cạnh pháp luật, dẫu biết rằng ai cũng có quyền được tự do bày tỏ quan điểm, tâm tư tình cảm của mình, tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa, người sử dụng mạng xã hội tự cho mình quyền tự do ngôn luận, ăn nói tùy tiện, dùng những lời lẽ thô tục, trái với thuần phong mỹ tục, xúc phạm, miệt thị người khác. Bài học liên quan đến bà Nguyễn Phương Hằng như một lời cảnh tỉnh về chuẩn mực khi phát ngôn và sử dụng mạng xã hội. Nhằm tránh “vạ miệng”, người dùng mạng xã hội nói chung, các bạn trẻ nói riêng cần là những người sử dụng mạng xã hội thông minh, có văn hóa, rèn cho mình cách ứng xử, tương tác thật chuẩn mực; mặt khác, góp phần đấu tranh với những tệ nạn tiêu cực, những hành vi vi phạm đạo đức, lối sống. Các cơ quan, trường học cũng cần quán triệt sâu sắc đến cán bộ, nhân viên, học sinh, sinh viên Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành; đồng thời nâng cao kiến thức pháp luật trước khi tham gia môi trường mạng.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên, việc sử dụng mạng xã hội phục vụ hoạt động công việc là hết sức cần thiết. Song cần bảo đảm theo quy định 85 của Ban Bí thư và hướng dẫn của Ban Tuyên giáo Trung ương trong việc thiết lập và sử dụng trang thông tin điện tử cá nhân trên internet và mạng xã hội. Từ đây, cán bộ, đảng viên, quần chúng hình thành thói quen ứng xử có chuẩn mực, văn hóa khi sử dụng mạng xã hội, tránh bị ảnh hưởng tham gia môi trường mạng…/.

HẢI HẬU