Gỡ cảnh báo “thẻ vàng” khai thác thủy sản: Thực hiện đồng bộ, quyết liệt hơn các nhiệm vụ, giải pháp

Đồng chí Nguyễn Đức Thọ, Phó chủ tịch UBND thành phố và các đại biểu dự họp tại điểm cầu Hải Phòng.

Tại điểm cầu Hải Phòng, đồng chí Nguyễn Đức Thọ, Phó chủ tịch UBND thành phố; đại diện lãnh đạo các sở, ngành và địa phương liên quan dự họp.

Sau 6 năm (từ tháng 10-2017) EC đưa ra cảnh báo “thẻ vàng” đối với hoạt động khai thác thủy sản và qua 3 lần thanh tra của Đoàn Thanh tra của EC, các bộ, ngành, địa phương tích cực triển khai các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU. Thực hiện khuyến nghị của EC, đến nay, công tác quản lý, theo dõi đội tàu có nhiều chuyển biến tích cực. Theo đó, đến 29-8-2023, cả nước có 86.820 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên, trong đó, 30.091 tàu có chiều dài từ 15 m trở lên (giảm 1.206 chiếc so với năm 2019); tổng số tàu cá từ 15 m trở lên được cấp phép khai thác thủy sản đạt 94,8%; số tàu cá lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đạt 97,86%. Việc theo dõi, kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại các địa phương, cảng cá có chuyển biến rõ rệt. Công tác chứng nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản từ khai thác triển khai theo quy định Luật Thủy sản, Hiệp định về các biện pháp quốc gia có cảng (Hiệp định PSMA) đáp ứng yêu cầu. Các lực lượng thực thi pháp luật trên biển như: Hải quân, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển và Kiểm ngư… phối hợp các địa phương tổ chức tuần tra, kiểm soát, trọng tâm là các vùng biển giáp ranh. Việc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi khai thác IUU được thực hiện nghiêm túc, bước đầu tạo sự răn đe chung. Tính riêng từ năm 2020 đến nay, cả nước xử phạt hơn 4 nghìn vụ việc vi phạm với số tiền hơn 110 tỷ đồng.

Trên địa bàn thành phố Hải Phòng nhiều năm qua không phát hiện tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ.

Tuy nhiên, sau đợt thanh tra lần thứ 3 của EC kết quả thực hiện các khuyến nghị của EC, cũng như thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU đến nay còn nhiều hạn chế chậm khắc phục tại các địa phương. Cụ thể như: thực hiện việc đăng ký tàu cá, cấp giấy phép khai thác thủy sản, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) chưa hoàn thành theo quy định; dữ liệu tàu cá cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) chưa đầy đủ; tình trạng mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển vẫn diễn ra; tỷ lệ giám sát sản lượng thủy sản lên bến thấp và chưa đồng đều giữa các địa phương; tình trạng tàu cá không cập cảng chỉ định theo quy định diễn ra; chất lượng ghi, nộp nhật ký khai thác thủy sản chưa đạt yêu cầu. Không những thế, tình trạng tàu cá vi phạm khai thác vùng biển nước ngoài còn diễn ra. Tính riêng, từ đầu năm 2023 đến nay, xảy ra 39 tàu/252 ngư dân bị nước ngoài bắt giữ, xử lý…

Trên địa bàn thành phố Hải Phòng hiện có 891 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên được đăng ký trên hệ thống VNFishbase; 330/330 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên được lắp đặt VMS và cáp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Nhận thức của ngư dân, các tổ chức, cá nhân về Luật Thủy sản và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật được nâng cao. Nhiều năm qua, trên địa bàn thành phố không phát hiện tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ. Tuy nhiên, từ đầu năm 2023 đến nay trên địa bàn thành phố có 209 lượt tàu mất kết nối VMS trên biển. Cơ quan chức năng xử phạt vi phạt hành chính với trường hợp vi phạm khai thác IUU với số tiền hơn 750 triệu đồng…

Sau khi nghe ý kiến phát biểu của đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố về quyết tâm, cách làm và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để gỡ “thẻ vàng” của EC trong lần thanh tra thứ 4 vào tháng 10 tới đây, kết luận hội nghị, Phó thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang nhấn mạnh: Việc thủy sản Việt Nam bị EC cảnh báo “thẻ vàng”, chậm được khắc phục đang không chỉ ảnh hưởng đến vị thế đất nước trên trường quốc tế mà một số quốc gia như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ… xem xét áp dụng các biện pháp kỹ thuật với mặt hàng thủy sản có nguồn gốc từ Việt Nam. Điều này chắc chắn ảnh hưởng đến hoạt động xuất, nhập khẩu và đời sống của hàng triệu người dân, ngư dân. Từ nay đến khi Đoàn thanh tra EC lần thứ 4 sang Việt Nam lần thứ 4 vào tháng 10-2023 còn hơn 1 tháng. Đây là cơ hội để Việt Nam gỡ “thẻ vàng” cho thủy sản trong năm 2023. Do đó, các địa phương tập trung cao nhất, triển khai quyết liệt hơn các nhóm nhiệm vụ, giải pháp đề ra và chuẩn bị chu đáo kế hoạch để đón, làm việc với Đoàn thanh tra của EC.

Để tạo chuyển biến thực chất, rõ nét trong công tác chống khai thác IUU, từ nay đến trước khi Đoàn Thanh tra EC sang Việt Nam, Phó thủ tướng Trần Lưu Quang yêu cầu: các bộ, ngành liên quan và địa phương ven biển cần quyết liệt và nâng trách nhiệm, thực hiện đồng bộ giải pháp để khắc phục những tồn tại, khuyến nghị được chỉ ra vì thời gian không còn nhiều. 

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khẩn trương xây dựng kế hoạch ngắn gọn, cụ thể công việc cần tập trung thực hiện từ nay đến trước khi Đoàn Thanh tra của EC sang làm việc; thành lập Tổ công tác đặc biệt để xử lý, kiểm tra việc thực hiện khuyến nghị của EC tại các địa phương và các công việc phát sinh. Trong đó, xử lý dứt điểm vụ 2 tàu cá nhập lậu hoạt động tại tỉnh Khánh Hòa và việc xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác đối với 7 tấn cá kiếm cho Công ty TNHH Thịnh Hưng. Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Ngoại giao tiếp tục tranh thủ sự ủng hộ, thiện chí của EC và các nước liên quan đối với nỗ lực của Việt Nam trong thực hiện khuyến nghị về chống khai thác IUU. Kiên quyết không để việc bị cảnh báo “thẻ vàng” về thủy sản làm ảnh hưởng đến vị thế quốc gia, hình ảnh đất nước trên trường quốc tế. Bộ Quốc phòng chỉ đạo các lực lượng như: Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quân… tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát tàu cá hoạt động trên biển, nhất là vùng biển giáp ranh, chồng lấn, chưa phân định để thực hiện được mục tiêu từ nay đến sau khi Đoàn Thanh tra của EC sang làm việc sẽ không xảy ra trường hợp tàu cá, ngư dân Việt Nam bị nước ngoài bắt giữ. Các địa phương ven biển cần hành động quyết liệt, tích cực, chủ động hơn trong công tác quản lý tàu cá, quản lý hoạt động cảng cá, bến cá; phối hợp tốt với các bộ, ngành trung ương trong thực hiện các nhiệm vụ gắn với trách nhiệm người đứng đầu../.

Tin và ảnh: Minh Khôi