Hỗ trợ ngư dân vươn khơi bám biển: Mong thêm những chính sách thiết thực

Giá xăng dầu liên tục biến động tăng khiến ngư dân gặp nhiều khó khăn. Trong ảnh: Tàu cá neo đậu tại cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn).

Nhiều khó khăn, hỗ trợ còn ít

Có chiều dài lên tới 26 m nên từ năm 2021, tàu HP90756 TS của ngư dân Đinh Khắc Xề, ở xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) được hỗ trợ 50% kinh phí (không quá 12 triệu đồng/tàu) mua, lắp thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) và được nhận hỗ trợ phí thuê bao dịch vụ thiết bị (trong thời gian 3 năm và không quá 3 triệu đồng/tàu/năm) theo Nghị quyết 13/2020/NQ-HĐND thành phố. Trước khi lắp đặt thiết bị giám sát VMS, tàu HP90756TS lắp đặt thiết bị Movirmat và thường xuyên mất tín hiệu khi khai thác tại vùng biển xa. Trong khi theo quy định của Luật Thủy sản, tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên phải duy trì hoạt động thiết bị VMS 24/24 giờ. Vì thế, việc hỗ trợ, mua lắp thiết bị VMS được chủ tàu hào hứng đón nhận thực hiện. Nhưng với hỗ trợ thuê bao hằng tháng, nhiều ngư dân không mặn mà. Ông Vũ Văn Cự, Trưởng Liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu cho biết, lý do một phần là thủ tục thanh toán rườm rà, cần giấy tờ, hóa đơn gốc trong khi ngư dân quanh năm bám tàu, bám biển nên không chú ý lưu giữ đầy đủ; phần khác là do kinh phí hỗ trợ không nhiều. Bà con ngư dân mong muốn thành phố xem xét nâng mức hỗ trợ phí thuê bao hằng tháng, kéo dài thời gian thực hiện thay vì 3 năm như hiện nay.

Giá xăng dầu tăng trong khi giá các mặt hàng thủy sản ít biến động, thu nhập bấp bênh khiến nhiều ngư dân chuyển lên bờ tìm công việc khác ít rủi ro. Thực trạng này đang khiến nhiều chủ tàu cá trên địa bàn thành phố “đỏ mắt” tìm lao động hoặc chấp nhận ra khơi mà không đủ “quân số”. “Khó chồng thêm khó”, khi những tháng đầu năm 2023, thực hiện Thông tư 01 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về chức danh tàu cá, nhiều tàu cá trên 15 m của ngư dân thành phố “nằm bờ”. Tháo gỡ vướng mắc đối với ngư dân, UBND thành phố kịp thời ban hành Quyết định về việc phân bổ kinh phí (đợt 1) năm 2023 để thực hiện một số chính sách phát triển thủy sản. Trong đó, hỗ trợ mở lớp đào tạo, cấp chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng vận hành tàu vỏ thép, tàu vỏ vật liệu mới; đào tạo bồi dưỡng hướng dẫn kỹ thuật khai thác và bảo quản sản phẩm theo công nghệ mới đối với thuyền viên với tàu có công suất máy từ 400 CV trở lên. Chi phí đào tạo, tài liệu học tập miễn phí, nhưng nhiều chủ tàu cá không thể cử thuyền viên theo học do tàu thiếu lao động; thời gian học chưa phù hợp, ảnh hưởng đến việc đi biển và thu nhập của thuyền viên và nỗi lo sau đào tạo thuyền viên không gắn bó lâu dài.

Trước đây, cùng với huyện Thủy Nguyên, Kiến Thụy, quận Đồ Sơn là địa phương có nghề khai thác thủy sản phát triển mạnh. Nhưng do hoạt động khai thác đánh bắt ngày một khó khăn, chi phí giá xăng dầu tăng khiến từ năm 2019 đến nay, quận có 42 tàu cá bị bán hoặc giải bản. Tính đến tháng 8- 2023, toàn quận còn 152 phương tiện, trong đó, chỉ có 14 tàu chiều dài từ 15 m trở lên.

“Tiếp sức” ngư dân bằng nhiều giải pháp

Đến thời điểm cuối tháng 8-2023, giá xăng dầu lên sát 24 nghìn đồng/lít, mỗi chuyến biển của ngư dân thêm bấp bênh. Nhiều chủ tàu chỉ mong các chuyến biển không lỗ. Để duy trì và phát triển nghề biển, ngư dân mong thành phố sẽ ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ chi phí xăng, dầu đối với tàu cá vươn khơi. Đồng thời, xem xét hỗ trợ an sinh với ngư dân như: hỗ trợ mua bảo hiểm tàu cá, bảo hiểm thuyền viên; mua sắm thiết bị như máy dò cá và công nghệ bảo quản sau đánh bắt… Cùng với đó, bà con ngư dân rất mong thành phố quan tâm đầu tư, nâng cấp cảng cá, bến cá kết hợp tránh trú bão… từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của đội tàu khai thác thủy sản, tàu thuyền không phải neo đậu nhờ các địa phương chung quanh. Song song với đó có chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo nhân lực phục vụ hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững, chuyên nghiệp.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hoạt động khai thác thủy sản đang gặp nhiều khó khăn, thách thức mới, sản lượng suy giảm. Tính riêng từ năm 2020 đến nay, trên địa bàn thành phố có gần 500 tàu cá giải bản, xóa tên trên hệ thống đăng ký tàu cá quốc gia. Hoạt động khai thác thủy sản thời gian tới dự báo gặp không ít khó khăn do nguồn lợi suy giảm, tiêu chuẩn nghề cá thế giới nâng lên; tình trạng già hóa, khan hiếm nguồn nhân lực đi biển ngày một tăng. Để chặn đà suy giảm nghề khai thác thủy sản, thành phố nên xem xét, sớm ban hành cơ chế hỗ trợ chi phí nhiên liệu tàu cá vươn khơi như nhiều địa phương miền Trung và phía Nam đang thực hiện. Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên cho biết: Để “tiếp sức” ngư dân, đơn vị tăng cường chuyển giao công nghệ chế biến, bảo quản hải sản, xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao giá trị hải sản của ngư dân Hải Phòng. Đơn vị cũng kiên trì đề xuất, kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND thành phố quan tâm bố trí kinh phí đầu tư cơ sở hạ tầng nghề, phát triển dịch vụ hậu cần sau khai thác; tiếp tục triển khai hỗ trợ thuê bao dịch vụ thiết bị VMS đối với tàu cá theo Nghị quyết 13 của HĐND thành phố; thực hiện chương trình đào tạo, cấp bằng, chứng chỉ thuyền truyền, máy trưởng đối với tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên… từ đó giúp ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển, coi “tàu là nhà, biển cả là quê hương”./.

Bài và ảnh: VĂN CƯỜNG