Chuyện chưa kể về ca khúc “Cùng nhau đi Hồng binh”
(HPĐT)- Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bài hát “Cùng nhau đi Hồng binh” được vang lên như hồi kèn xung trận của đội quân cách mạng, được ví như lời hiệu triệu toàn dân đứng lên lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật, giải phóng quê hương. Thực tế, nhạc sĩ Đinh Nhu sáng tác “Cùng nhau đi Hồng binh” từ trước Cách mạng Tháng Tám khá lâu.
.png)
Đinh Nhu tham gia các phong trào hoạt động cách mạng từ rất sớm. Năm 1927, nhạc sĩ có mặt trong tổ chức Thanh niên cách mạng đồng chí Hội. Đến cuối năm 1929, ông bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà tù Hỏa Lò và kết án chung thân đày đi Côn Đảo. Trong tù, được sự gợi ý của anh em, năm 1930, khi chưa đầy 20 tuổi, Đinh Nhu sáng tác bài hành khúc “Hồng quân ca” bằng cây sáo trúc ở ngoài chuyển vào, chính là ca khúc “Cùng nhau đi Hồng binh” sau này, được anh em hát khắp các nhà lao Bắc, Trung, Nam trong cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh và trở thành ca khúc phổ biến cả nước. Nhưng bài hát chỉ thực sự lan truyền rầm rộ khi cao trào kháng Nhật, Pháp lên đến đỉnh điểm, dẫn đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Bên cạnh nhiều bài khác, “Cùng nhau đi Hồng binh” được hát ở khắp nơi, trong những cuộc biểu tình, mít tinh những ngày tháng Tám lịch sử ấy.
Ở thời điểm sau khi ca khúc ra đời, tại Côn Đảo, Đinh Nhu chung phòng giam với các đồng chí Lê Duẩn, Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Văn Linh, Phạm Văn Đồng, Hạ Bá Cang (tức Hoàng Quốc Việt)... Thời gian ở tù, ông tiếp tục sáng tác nhạc, viết bài ca kêu gọi công - nông - binh làm cách mạng, kỷ niệm về lãnh tụ Lênin... nhưng không bài nào nổi tiếng như “Cùng nhau đi Hồng binh”.
Câu chuyện về “Cùng nhau đi Hồng binh” và tác giả là những điều đặc biệt. Bởi Đinh Nhu vốn không phải là nhạc sĩ, chỉ nhờ tinh thần yêu nước và ý chí cách mạng mà viết nên ca khúc này. Ông sinh năm 1910, trong một gia đình làm nghề bán hoa tươi ở Hải Phòng, cha mẹ không liên quan đến nghệ thuật. Nhưng vì sống ở gần một rạp hát tuồng, Đinh Nhu có cơ hội được tiếp xúc với giới nghệ sĩ, nhất là các nghệ nhân tuồng, chèo giàu kinh nghiệm. Vốn là người ham thích âm nhạc, sân khấu, hội họa, Đinh Nhu học “lỏm” được một số bộ môn âm nhạc, như kéo nhị, thổi tiêu, đánh đàn bầu, đàn nguyệt... Tham gia cách mạng, Đinh Nhu hy sinh ngày 17-3-1945, trong cuộc nổi dậy phá trại giam Nghĩa Lộ (tỉnh Yên Bái) cùng 8 chiến sĩ cách mạng khác.
“Cùng nhau đi Hồng binh/ Đồng tâm ta đều bước/ Đừng cho quân thù thoát/ Ta quyết chí hy sinh…”. Đến nay, âm hưởng hào hùng của khúc tráng ca giữa mùa Thu cách mạng năm xưa vẫn luôn vang vọng./.