Tầm vóc và giá trị thời đại của Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9
Là người chứng kiến nỗi đau thương, tủi nhục của người dân mất nước, bố tôi 92 tuổi ở xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo (Hải Phòng) giận dữ mắng người cháu họ khi cháu xem thông tin của kẻ xấu trên mạng xã hội phủ nhận giá trị của độc lập dân tộc.
Tuyến đường tỉnh 359 đoạn qua huyện Thủy Nguyên vừa hoàn thành cải tạo, nâng cấp. Ảnh: Trung Kiên
Từ hồi tôi còn bé xíu cho đến nay, năm nào cũng vậy, cứ đến Tết rằm tháng bảy, bố tôi lại chuẩn bị mâm cỗ cúng giỗ ông nội, bà nội và bác của tôi với nghi thức rất đơn giản, chỉ có 3 bát cháo to với 3 quả trứng gà luộc. Bố tôi bảo do cả ông, bà và bác bị chết đói vào năm 1945, nên chỉ cúng như vậy mọi người mới thụ hưởng được.
Khi ông, bà và bác tôi qua đời, bố tôi không được chứng kiến vì đang đi ở cho địa chủ làng bên cạnh. Vào đêm tháng bảy âm lịch mưa tầm tã, nóng ruột nhớ đến thầy (bố), bu (mẹ) và anh ở làng, bố tôi lấy trộm mấy củ khoai mang về thì thấy cả 3 người đã lạnh ngắt, không biết chết từ khi nào. Ở quê tôi và các vùng lân cận Thái Bình, Hải Dương… có nhiều gia đình rơi vào cảnh tang thương như thế. Sau khi bó manh chiếu đưa bố, mẹ và anh đi chôn, bố tôi trở lại nhà địa chủ lại bị thêm trận roi thậm tệ vì trộm khoai, vì trốn việc, đến nay còn dị tật ở chân. Cũng vì lẽ đó mà khi Cách mạng Tháng Tám nổ ra, bố tôi cùng với dân nghèo trong làng hăng hái tham gia.
Bố tôi kể rằng, năm ấy cả vùng đồng bằng bị lụt lớn, nước ngập trắng cánh đồng. Bố cùng các anh, các chị thanh niên ngồi trên bè chuối cắm cờ đỏ sao vàng từ các làng kéo lên huyện lỵ Vĩnh Bảo, giành chính quyền, phá kho thóc của Nhật chia cho dân nghèo.
Giá trị của độc lập tự do theo cách hiểu của những người nông dân như bố tôi đơn giản là không còn bị đói, không còn bị đánh đập...
Tôi sinh ra sau Cách mạng Tháng Tám, không được tận mắt chứng kiến nỗi nhục mất nước. Thế nhưng, mỗi khi nghe những bậc cao niên kể lại, đọc các tác phẩm văn học của các nhà văn: Kim Lân, Tô Hoài..., tôi lại rùng mình khi nhớ đến trận đói lịch sử năm Ất Dậu 1945. Trong “Vợ nhặt”, nhà văn Kim Lân viết: “Cái đói đã tràn đến xóm này tự lúc nào. Những gia đình từ những vùng Nam Định, Thái Bình, đội chiếu lũ lượt bồng bế, dắt díu nhau lên xanh xám như những bóng ma, và nằm ngổn ngang khắp lều chợ. Người chết như ngả rạ. Không buổi sáng nào người trong làng đi chợ, đi làm đồng không gặp ba bốn cái thây nằm còng queo bên đường. Không khí vẩn lên mùi ẩm thối của rác rưởi và mùi gây của xác người...”.
Đặc biệt khi đọc cuốn sách “Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam-Những chứng tích lịch sử” của GS Nguyễn Văn Tạo và GS Furuta Moto (công bố năm 1995), nước mắt tôi tuôn chảy khi thấy tác giả miêu tả hình ảnh những trẻ em nhay vú mẹ đã chết, người đi lĩnh chẩn bế đứa con trên tay nhưng con đã chết... Hàng nghìn hộ chết cả nhà, nhiều dòng họ chết cả họ, hàng chục xóm làng chết cả xóm, cả làng...
Nếu như nạn đói diễn ra chỉ vài tháng trong năm thì nỗi nhục mất nước, mất tự do lại triền miên suốt năm, suốt tháng. Tính từ năm 1858 (năm thực dân Pháp nổ súng mở đầu cuộc xâm lược nước ta tại Đà Nẵng) đến ngày 2-9-1945, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, đất nước ta đã trải qua 87 năm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Nước Việt Nam hồi đó không có trên bản đồ thế giới và bị chia làm 3 miền, bị lẫn vào địa danh “xứ Đông Dương thuộc Pháp”. Người dân như bố tôi sống đời nô lệ, đói rách lầm than...
Cách mạng Tháng Tám thành công trả lại tên cho nước Việt Nam, trả lại nền tự do, độc lập mà dân tộc ta có quyền được hưởng. Bảo Đại- vị vua cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam, phải thốt lên rằng: “Làm dân một nước độc lập hơn làm vua một nước nô lệ”.
Ngay sau khi tuyên bố độc lập, ngày 3-9-1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu 6 nhiệm vụ cấp bách, trong đó cứu đói là nhiệm vụ hàng đầu và phong trào “diệt giặc đói” được triển khai ngay. Bằng nhiều giải pháp như: Đẩy mạnh tăng gia sản xuất, san sẻ lương thực, thực phẩm..., chỉ trong một thời gian ngắn, nạn đói được đẩy lùi. Chiến thắng giặc đói là một trong những thành tựu lớn đầu tiên của Nhà nước cách mạng, đã thể hiện tính ưu việt của chế độ mới.
Cùng với “diệt giặc đói” là phong trào “diệt giặc dốt”. Từ chỗ 95% dân số không biết viết, không biết đọc, chỉ trong vài tháng, nhiều người đã xóa được mù chữ, trong đó có bố, mẹ tôi.
Cách mạng Tháng Tám mang lại sự hồi sinh cho đất nước Việt Nam, mở ra thời kỳ rực rỡ huy hoàng nhất trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc. Với Hải Phòng, Cách mạng Tháng Tám làm đổi thay diện mạo của vùng đất, tạo tiền đề cho sự phát triển vượt bậc của thành phố sau này. Có lẽ linh hồn của những người dân chết trong nạn đói năm 1945, trong đó có ông, bà nội và bác của tôi cũng được an ủi khi chứng kiến những chiến công vang dội của Việt Nam chống giặc ngoại xâm, chống đói nghèo và lạc hậu từ sau ngày Cách mạng Tháng Tám. Cách đây gần 80 năm, chắc chắn những người lạc quan nhất vẫn không thể tin rằng Việt Nam có ngày là Chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Chủ tịch luân phiên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Cách đây 30 năm, chắc chắn nhiều người cũng không thể ngờ rằng, quy mô nền kinh tế của Hải Phòng vào năm 2023 này tăng khoảng 60 lần so với năm 1995, trong khi quy mô dân số chỉ tăng khoảng 1,3 lần. Tốc độ tăng trưởng GRDP trung bình trong cả thời kỳ 1996-2022 của Hải Phòng tăng bình quân gần 11%/năm, cao hơn gần 2 lần so với mức tăng bình quân chung cả nước (6,03%), là một trong những thành phố tăng trưởng kinh tế nhanh nhất trên thế giới trong thời kỳ này.
Năm 2020, trong dịp kỷ niệm 75 năm Quốc khánh nước ta, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonnio Guterres gửi lời chúc mừng Việt Nam và nhấn mạnh: “Việt Nam là hình mẫu của các nước đang phát triển, các nước vươn lên từ đói nghèo, từ đổ nát chiến tranh và ngày nay đã trở thành một nước có thu nhập trung bình”.
Ấy vậy mà vẫn có những người dám phủ nhận thành quả cách mạng, phủ nhận thành quả của độc lập, tự do mà cả dân tộc Việt Nam chúng ta phải đổ không biết bao máu xương mới có được. Năm nay, bên cạnh việc “nhai đi nhai lại” luận điệu cũ rích, rằng: “Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam là “sự ăn may” , các thế lực thù địch, phản động và thành phần bất mãn chính trị lại “ước ao”: “Giá như không có Cách mạng Tháng Tám thì Việt Nam đã là một nước tư bản phát triển”.
Có lẽ những người phủ nhận thành quả, tầm vóc, ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám đã không biết hoặc cố tình không biết rằng đêm trước của cuộc Cách mạng Tháng Tám, dân tộc Việt Nam, nhân dân Việt Nam khổ cực đến nhường nào.
Những người “ước ao giá như không có cuộc Cách mạng Tháng Tám” suy luận rằng: “Trước sau thì Pháp sẽ trao trả Việt Nam độc lập trong hòa bình như các nước khác” mà không biết rằng, thực tế các quốc gia được “Pháp trao trả độc lập trong hòa bình” từ hơn nửa thế kỷ trước đến nay vẫn lệ thuộc Pháp và nghèo nàn, lạc hậu hơn Việt Nam rất nhiều. Để được chính quyền Paris trao trả “độc lập”, đến nay 14 nước châu Phi vẫn phải ràng buộc với Pháp bởi Hiệp ước thuộc địa. Hiệp ước này gồm nhiều điều khoản. Theo Điều 1 của Hiệp ước, các nước châu Phi được Paris trao “quyền độc lập” phải hoàn trả khoản chi phí “xây dựng thuộc địa”. Theo đó, họ phải hoàn trả số tiền mà Pháp đã bỏ ra để xây dựng cơ sở hạ tầng trong thời kỳ khai thác thuộc địa. Theo Điều 2, các nước phải tự nguyện giao nộp 85% số tài sản dự trữ quốc gia bằng ngoại tệ vào Ngân hàng trung ương Pháp. Hiện nay có 14 quốc gia châu Phi vẫn bị ràng buộc bởi quy định này từ năm 1961. Đáng chú ý là, 14 nước châu Phi này không có quyền tiếp cận số tiền dự trữ đó của họ, chỉ được Pháp cho phép sử dụng 15% số tiền này. Nếu các nước châu Phi cần số tiền nhiều hơn 15% thì họ sẽ phải vay thêm từ chính tiền của mình trong Kho bạc Pháp với lãi suất thương mại. Ngoài ra, Pháp áp đặt giới hạn số tiền mà các nước có thể vay thêm từ chính tài sản dự trữ của chính họ gửi ở Ngân hàng trung ương Pháp. Pháp có quyền phủ quyết yêu cầu của các nước châu Phi vay hơn 20% tiền của chính họ…
Giá trị đích thực của độc lập, tự do mà Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 đem lại là thiêng liêng và cao quý. Thời gian càng lùi xa, tầm vóc và giá trị thời đại của Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 ngày càng tỏa sáng./.