Hoạt động tuyên truyền, tư vấn pháp luật đến công nhân: Linh hoạt, phù hợp thực tế

Cán bộ Trung tâm Tư vấn pháp luật và hỗ trợ người lao động tuyên truyền Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở đến công nhân Nhà máy giày Liên Dinh (Công ty TNHH Đỉnh Vàng), tháng 8-2023. 

- Là đơn vị thực hiện chức năng tư vấn, giải đáp pháp luật đến đoàn viên, người lao động, đồng chí có thể chia sẻ đôi nét về tình hình nhận thức pháp luật lao động của công nhân, lao động trên địa bàn thành phố hiện nay?

- Theo số liệu từ Cục Thống kê thành phố, tính đến tháng 6-2023, số lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc trên địa bàn là hơn 997 nghìn người. Trong đó, Liên đoàn Lao động thành phố hiện đang quản lý gần 336 nghìn lao động tại gần 3 nghìn tổ chức Công đoàn cơ sở. Quá trình công nghiệp hóa tạo thêm nhiều việc làm mới, lực lượng lao động trong các nhà máy, doanh nghiệp tăng nhanh về số lượng. Trong đó, ngoài lực lượng lao động Hải Phòng, còn có một bộ phận không nhỏ là người trẻ tuổi từ các tỉnh vùng núi phía Bắc đến tìm việc làm. Bên cạnh những mặt tích cực như sức trẻ, khả năng thích ứng, tiếp cận cái mới nhanh nhạy, lao động trẻ cũng có những hạn chế nhất định như nhận thức về tính giai cấp, về tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật lao động và pháp luật lao động còn hạn chế, chưa được cập nhật kịp thời. Một bộ phận lực lượng lao động trẻ thường không quan tâm tới các vấn đề khác ngoài “làm việc – nhận lương”, dễ bị kích động bởi tâm lý đám đông, chưa có chính kiến rõ ràng trong quá trình lao động.

Những năm gần đây, nhiều văn bản pháp luật về lao động sửa đổi, bổ sung như Bộ luật Lao động sửa đổi năm 2019, Luật Doanh nghiệp sửa đổi năm 2020, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở ban hành năm 2021… Trong khi đó, giai đoạn từ cuối năm 2019 đến đầu năm 2022, dịch COVID-19 diễn biến phức tạp dẫn đến hạn chế trong việc cập nhật các thông tin về sự thay đổi, cập nhật các quy định pháp luật này tới người lao động. Do ảnh hưởng hậu đại dịch COVID-19, các doanh nghiệp sử dụng tối đa thời gian làm việc của người lao động để phục vụ hoạt động sản xuất- kinh doanh với mục đích vừa bảo đảm thu nhập để người lao động đủ trang trải cuộc sống, vừa giúp doanh nghiệp nhanh chóng vượt qua khó khăn, phục hồi sản xuất. Người lao động không có thời gian, “ngại” tới trực tiếp các địa chỉ tư vấn để được giải đáp những thắc mắc, vướng mắc liên quan tới pháp luật lao động.

- Thực tế này tác động như thế nào đến công tác tư vấn, giải đáp, tuyên truyền pháp luật lao động của Trung tâm thời gian qua?

- Thực trạng trên đặt ra yêu cầu cấp bách đối với tổ chức Công đoàn các cấp nói chung, Trung tâm Tư vấn pháp luật và hỗ trợ người lao động (Liên đoàn Lao động thành phố) nói riêng trong việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, tư vấn pháp luật đến người lao động càng sớm càng nhiều, càng hiệu quả, càng tốt. Công tác tư vấn, giải đáp, tuyên truyền pháp luật cần đổi mới mạnh mẽ, nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, đi trực tiếp vào trọng tâm vấn đề doanh nghiệp, người lao động quan tâm. Bên cạnh đó, công tác này cũng cần được thực hiện đa dạng hình thức, cách thức để tìm mọi cách tiếp cận được người lao động, mới có thể thu hút được sự chú ý và đạt được hiệu quả thiết thực.

Trung tâm Tư vấn pháp luật và hỗ trợ người lao động là mô hình mới được triển khai từ tháng 2-2023 trên cơ sở tổ chức lại Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn của Liên đoàn Lao động thành phố theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới tổ chức hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới.

Thực hiện chức năng tư vấn, giải đáp pháp luật cho đoàn viên, người lao động theo mô hình mới, Trung tâm đa dạng hóa các hình thức tư vấn, phổ biến pháp luật, từ trực tiếp tại trung tâm, tư vấn pháp luật lưu động và online qua các ứng dụng như zalo, facebook và cả hình thức tổng đài tư vấn thông qua đầu số 1800.888864 phục vụ miễn phí 24/7. Từ khi thành lập (tháng 2-2023) đến nay, Trung tâm tiếp, tư vấn, giải đáp pháp luật trực tiếp 20 vụ việc cho người lao động và các cấp Công đoàn; 27 vụ việc thông qua điện thoại, ứng dụng zalo và 17 vụ việc thông qua tổng đài. Trung tâm phối hợp với Ban Chỉ đạo giai cấp công nhân thành phố, Ban Chỉ đạo thành phố về xây dựng thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở và một số Công đoàn cơ sở thực hiện 4 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động tới trực tiếp gần 1.800 công nhân lao động. Trung tâm cũng tổ chức tư vấn, giải đáp pháp luật lưu động tại các khu nhà trọ có đông công nhân lao động và thực hiện bằng hình thức online thông qua hình thức chat room trên điện thoại thông minh…

- Với những hình thức đa dạng như vậy, công tác tư vấn, giải đáp, tuyên truyền pháp luật tới người lao động của Trung tâm đạt được hiệu quả như thế nào?

- Bên cạnh minh chứng bằng những con số đạt được trong 6 tháng từ khi thành lập tới nay, tôi cho rằng, điều khiến chúng tôi tìm được động lực để làm tốt công tác tư vấn, giải đáp, tuyên truyền pháp luật tới người lao động chính là sự ghi nhận, phản hồi tích cực từ phía người lao động và cả doanh nghiệp. Ở những doanh nghiệp nước ngoài lớn như Công ty TNHH Sản xuất lốp xe Bridgestone Việt Nam (Khu công nghiệp Đình Vũ), lãnh đạo doanh nghiệp sẵn sàng bố trí thời gian để Trung tâm phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật tới người lao động. Riêng với hình thức tư vấn, giải đáp pháp luật qua tổng đài 1800888864, Trung tâm không chỉ nhận được cuộc gọi của người lao động làm việc trên địa bàn thành phố, mà còn có nhiều địa phương khác như Thái Bình, Bắc Giang, Bình Dương, thành phố Hồ Chí Minh… Các hình thức tư vấn, tuyên truyền pháp luật qua các nhóm chat online cũng thu hút đông đảo người lao động tham gia.

- Thời gian tới, Trung tâm có kế hoạch gì mới đối với công tác tư vấn, giải đáp, tuyên truyền pháp luật cho người lao động?

- Thực hiện chỉ đạo của Liên đoàn Lao động thành phố, các cấp Công đoàn, các đơn vị trực thuộc triển khai vận động người lao động cài đặt và sử dụng phần mềm (app) Hướng công – Công đoàn Hải Phòng trên điện thoại thông minh. Đây là phần mềm riêng có của Công đoàn Hải Phòng, cung cấp nhiều tiện ích, như cập nhật thông tin về các văn bản pháp lý, tin tức, các chế độ an sinh xã hội, hỗ trợ vay vốn, chăm sóc sức khỏe, mua các sản phẩm với giá ưu đãi, tìm nhà trọ, nhà ở, tìm việc, các dịch vụ, hoạt động giải trí… Nhất là về nội dung tư vấn, giải đáp pháp luật trên app được chọn lọc, biên soạn và phân chia theo các lĩnh vực, tình huống dưới dạng hỏi – đáp để người lao động dễ dàng tìm kiếm nội dung mình quan tâm. Với chức năng nhiệm vụ của mình, Trung tâm phối hợp các bộ phận liên quan bố trí cán bộ trực tư vấn qua app để kịp thời giải đáp thắc mắc, khó khăn của người lao động liên quan tới pháp luật lao động thông qua hình thức nhắn tin và hộp thư thoại của app. Hy vọng, sau khi phần mềm hoàn thiện và đi vào hoạt động sẽ tạo thêm được kênh để người lao động tiếp cận, tư vấn, giải đáp về pháp luật lao động một cách hiệu quả, thiết thực.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Thành Lê (thực hiện)