Những bức tranh hy vọng trở về
(HPĐT)- 19 bức tranh của vua Hàm Nghi vẽ trong thời gian vị vua yêu nước bị lưu đày tại Algeria dự kiến sẽ được đem ra đấu giá tại Pháp vào 22-9 tới đây. Phiên đấu giá do nhà đấu giá Lynda Trouvé tổ chức.
Một tác phẩm của vua Hàm Nghi.
Từ lâu vua Hàm Nghi được biết đến như một người đam mê nghệ thuật, nhất là hội họa, điêu khắc. Nhà vua được cho là vẽ bức tranh đầu tiên, một chân dung tự họa bằng chì than vào năm 1896, sau khoảng thời gian ngắn sống xa Tổ quốc. Năm 1889, nhà vua bị thực dân đày tới Algeria, một quốc gia Bắc Phi cũng là thuộc địa của Pháp. Sống xa quê hương, đau đáu với cố quốc, nhà vua làm quen với hội họa. Ngài muốn dùng hội họa để gửi gắm những ưu tư của mình, trút bỏ vào đó những ân tình với nước non, với vận mệnh dân tộc…
Nhiều tác phẩm của đức vua Hàm Nghi bị thất lạc từ lâu. Đầu năm 2023, vào tháng 1, Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế triển khai không gian trưng bày “Vua Hàm Nghi - Cuộc đời và nghệ thuật” tại Bảo tàng cổ vật Cung đình Huế. Nhiều tác phẩm hội họa của đức vua lần đầu được ra mắt công chúng dưới dạng những bản sao. Riêng có tác phẩm “Lac des Alpes” (Hồ trên núi Alpes) được vua Hàm Nghi hoàn thành trong những năm đầu thế kỷ 20 (1900-1903) là hiện diện bản gốc, do một nhà sưu tầm giấu tên trao tặng. Bức tranh trở thành một bảo vật được trân trọng lưu giữ tại Huế và luôn nhận được sự quan tâm, tìm hiểu của cả công chúng rộng rãi lẫn giới chuyên môn.
Vẽ không phải với tham vọng trở thành họa sĩ chuyên nghiệp, nhưng các tác phẩm hội họa của vua Hàm Nghi còn lưu giữ được đến ngày nay ẩn chứa nhiều giá trị lịch sử, là nguồn tư liệu để nghiên cứu cuộc đời và sự nghiệp của ông vua xa xứ, theo nhận định của nhà nghiên cứu mỹ thuật Ngô Kim Khôi. Nhà nghiên cứu Ngô Kim Khôi là một chuyên gia về mỹ thuật Đông Dương cho rằng: Vua Hàm Nghi là một trong những người Việt Nam đầu tiên vẽ theo phong cách hội họa phương Tây. Điều này đã được nối tiếp bới các tài danh xuất sắc của mỹ thuật Đông dương như họa sư Nam Sơn, Thang Trần Phềnh, Lê Văn Miến… Chính vì có giá trị lịch sử, mang dấu ấn lịch sử, nên nhiều người ấp ủ hy vọng, trong phiên đấu giá sắp diễn ra, sẽ có những nhà sưu tầm Việt Nam - những “đại gia” Việt Nam quan tâm, tham gia phiên đấu, và sẽ thành công, để những tác phẩm nghệ thuật hy hữu của ông vua yêu nước, chống thực dân Pháp… có cơ hội trở về với Tổ quốc, điều mà lúc còn sống, bản thân đức vua không thể thực hiện được…/.