Ổn định việc làm cho người lao động “cứng tuổi”

Dù người lao động khi nghỉ việc được doanh nghiệp bảo đảm đầy đủ các chế độ, quyền lợi liên quan, tuy nhiên thực tế trên làm dấy lên nỗi lo “chưa đến tuổi hưu đã hết tuổi nghề” trong công nhân. Đồng thời, tạo áp lực lớn lên hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH), tạo ra “khoảng trống” an sinh lớn trước tuổi nghỉ hưu. Cụ thể, nhiều lao động đủ số năm đóng BHXH (hiện là từ 20 năm), nhưng chưa đủ tuổi hưởng lương hưu, nên phải chờ đến khi 60 tuổi (đối với nữ) và 62 tuổi (đối với nam). Vậy trong thời gian chờ đủ tuổi lĩnh lương hưu, họ “trông cậy” vào nguồn thu nhập nào để trang trải cuộc sống? Còn đối với lao động chưa đủ số năm đóng BHXH, trong trường hợp không tìm được việc làm mới, họ ít có khả năng tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Điều này vô hình trung “đẩy” người lao động xa hệ thống BHXH, dễ dẫn họ đến quyết định lựa chọn nhận BHXH một lần, đồng nghĩa sẽ không có lương hưu, ảnh hưởng tới cuộc sống sau này khi về già và chính sách an sinh xã hội. Cũng theo số liệu thống kê của BHXH thành phố, 8 tháng năm 2023, có gần 13.500 người nhận BHXH một lần, tăng hơn 3.000 người so với cùng kỳ năm 2022.

Trong dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) lần này, cơ quan chức năng đang tính toán giảm số năm đóng để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm, đồng thời siết chặt chính sách rút BHXH một lần. Đây được xem là giải pháp hữu hiệu giúp tăng khả năng tiếp cận lương hưu của người lao động. Tuy nhiên, theo nhận định, chính sách này chỉ có ý nghĩa đối với người tham gia hệ thống BHXH muộn, còn với lao động thất nghiệp ngoài 40 tuổi thì mấu chốt vẫn là tuổi nghỉ hưu điều chỉnh tăng hơn trước, dẫn đến thời gian chờ lĩnh lương hưu dài hơn. Vì vậy, nhiều lao động đề xuất giảm tuổi nghỉ hưu, tuy nhiên phương án này hoàn toàn không khả thi. Về lâu dài, cần có giải pháp căn cơ, mang tính bền vững, thích ứng đối với nhóm lao động từ 40 tuổi trở lên nhằm giữ họ ở lại hệ thống BHXH cho đến khi đủ tuổi nghỉ hưu.

Do đó, bên cạnh các giải pháp khác, trong thương lượng thỏa ước lao động tập thể, công đoàn cơ sở cần đưa nội dung không chấm dứt hợp đồng lao động đối với lao động ngoài 40 tuổi sau thời gian làm việc dài, cống hiến cho doanh nghiệp, nhằm bảo đảm việc làm ổn định. Cơ quan chức năng cần linh hoạt chính sách an sinh xã hội, nhất là vai trò bảo hiểm thất nghiệp, không chỉ hỗ trợ một phần thu nhập, mà còn phải hỗ trợ chuyển đổi nghề với người lao động. Hệ thống bảo hiểm thất nghiệp cần cải thiện chương trình đào tạo và nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ tìm kiếm việc làm với lao động thất nghiệp. Bên cạnh đó, trong cải cách chính sách BHXH cần kết hợp chặt chẽ cơ chế, chính sách cả về kinh tế, việc làm và lao động, tạo thế “kiềng 3 chân” vững chắc, giúp người lao động “cứng tuổi” khỏi nỗi lo mất việc khi chưa đến tuổi nghỉ hưu./.

Hoàng Xuân