Các khoản thu trong nhà trường phải được công khai, minh bạch

Lãnh đạo Sở GD-ĐT thông tin tới cha mẹ học sinh Trường THPT An Lão hiểu rõ về những khoản thu đầu năm học. Ảnh: Hoàng Triệu

- Đồng chí có thể cho biết, theo quy định của Nhà nước, trong năm học 2023-2024, các khoản thu trong các nhà trường gồm những khoản nào?

- Hiện, trong nhà trường, các khoản thu gồm: Khoản thu theo quy định (học phí, các khoản thu thực hiện theo Nghị quyết 02 của HĐND thành phố quy định danh mục các khoản thu và mức thu, cơ chế quản lý thu chi đối với các dịch vụ hỗ trợ hoạt động GD-ĐT đối với cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn); khoản thu hộ, mua hộ (đồng phục, sách giáo khoa, bảo hiểm y tế, bảo hiểm toàn diện...); khoản thu theo thỏa thuận tuân theo các quy định, nguyên tắc cụ thể…

Tại Hải Phòng, khoản thu học phí được thực hiện theo Nghị định 81 của Chính phủ “Quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập; giá dịch vụ trong lĩnh vực GD-ĐT” và Nghị quyết của HĐND thành phố. Với năm học 2023-2024, tại kỳ họp thứ 11, HĐND thành phố khóa 16 vừa ban hành Nghị quyết số 04 quy định mức học phí trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập trên địa bàn. Tính riêng cấp THPT, mức thu ở khu vực nội thành 300.000 đồng/học sinh/tháng, nông thôn 200.000 đồng/học sinh/tháng, dân tộc thiểu số và miền núi 100.000 đồng/học sinh/tháng, tăng so với quy định trước đây, nhưng vẫn là mức sàn thấp nhất theo Nghị định 81. Tuy nhiên, tại Hải Phòng, học sinh được hỗ trợ 100% học phí theo Nghị quyết 54 của HĐND thành phố về chính sách hỗ trợ học phí cho học sinh từ bậc học mầm non đến THPT, do đó cha mẹ học sinh không phải đóng khoản này. Còn tùy theo từng địa phương, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội ở mỗi khu vực, các nhà trường có thể triển khai các dịch vụ hỗ trợ hoạt động GD-ĐT. Do vậy, không có danh mục thống nhất các khoản thu trong các nhà trường, mà chỉ có quy định khung để trên cơ sở đó, các nhà trường triển khai thực hiện.

- Trước nay, việc các trường thường triển khai thu các khoản dưới hình thức “vận động tài trợ” luôn thu hút sự chú ý của xã hội. Ngành Giáo dục có quy định nào về khoản thu này?

- Việc vận động và tiếp nhận tài trợ được thực hiện theo Thông tư 16 của Bộ GD-ĐT quy định về tài trợ đối với các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch, không ép buộc... Nhà trường muốn huy động tài trợ, phải có kế hoạch vận động tài trợ được các cơ quan thẩm quyền phê duyệt mới được triển khai thực hiện. Với các trường THPT công lập, Sở GD-ĐT chịu trách nhiệm phê duyệt kế hoạch vận động tài trợ; cấp mầm non, tiểu học và THCS, Phòng GD-ĐT các quận, huyện chịu trách nhiệm phê duyệt. Tại nhiều địa phương, sau khi Phòng GDĐT báo cáo, UBND các quận, huyện giao phòng chức năng liên quan cho ý kiến về kế hoạch vận động tài trợ. Sau khi thẩm định, được sự thống nhất của các cơ quan liên quan và chấp thuận của UBND quận, huyện, phòng GD-ĐT mới phê duyệt...

Điều các bậc cha mẹ cần nắm rõ, đối với các khoản thu tài trợ và vận động tài trợ, phải tuân thủ nguyên tắc tuyệt đối không được cào bằng, không được đặt ra quy định cụ thể mức đóng góp, mà phải tùy khả năng mỗi gia đình. Thậm chí do điều kiện kinh tế, cha mẹ học sinh có thể không đóng góp, đây là điều hoàn toàn bình thường.

- Lạm thu là vấn đề khiến dư luận xã hội quan tâm, bức xúc nhất là vào thời điểm đầu mỗi năm học mới, ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của ngành GD-ĐT. Quan điểm của lãnh đạo Sở về vấn đề này như thế nào? Sở có giải pháp gì để chấn chỉnh tình trạng này?

- Chúng tôi đấu tranh mạnh mẽ, kiên quyết đối với tình trạng lạm thu trong trường học. Từ góc độ quản lý của Sở GD-ĐT, ngay từ tháng 8-2023, Sở ban hành các văn bản trực tiếp đề nghị UBND các quận, huyện cần có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý việc thu chi trong các trường học thuộc cấp quản lý của địa phương. Với cấp học thuộc quản lý của Sở, chúng tôi chỉ đạo các cơ sở giáo dục thực hiện rõ ràng các khoản thu đầu năm. Trong đó tuyệt đối không dồn các khoản thu cùng một thời điểm gây áp lực kinh tế với gia đình học sinh; không được triển khai các khoản thu vượt quá sức dân chưa cần thiết với nhà trường, vì về nguyên tắc, ngân sách nhà nước và tiền học phí đã bảo đảm điều kiện cơ bản và tối thiểu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục. Xã hội hóa chỉ làm gia tăng chất lượng giáo dục, do vậy các nhà trường khi triển khai phải bảo đảm đúng quy định, công khai, minh bạch, thiết thực, hiệu quả; phù hợp điều kiện kinh tế của cha mẹ học sinh, tuyệt đối tránh lợi dụng, lạm dụng, không cào bằng, không ép buộc..

Việc thu các khoản thu theo thỏa thuận thường gây các ý kiến trái chiều, do vậy các nhà trường cần nêu rõ mục đích, chủ trương, công khai mức thu, nội dung chi; có dự toán, lập kế hoạch, lấy ý kiến trong cuộc họp cha mẹ học sinh đầu năm học và công khai kết quả sử dụng tại các cuộc họp. Chúng tôi yêu cầu các cơ sở giáo dục cần thực hiện 3 công khai: công khai cam kết chất lượng giáo dục và chất lượng giáo dục thực tế; công khai điều kiện bảo đảm chất lượng (cơ sở vật chất, đội ngũ); công khai thu - chi tài chính. Hiệu trưởng nhà trường nên là người trực tiếp phổ biến, quán triệt, công khai, giải trình trước cha mẹ học sinh về các khoản thu của nhà trường.

Sở GD-ĐT cũng đề nghị UBND các quận, huyện phối hợp chặt chẽ với Sở trong tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát thực hiện thu, chi trong các cơ sở giáo dục trực thuộc theo phân cấp quản lý, kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các sai phạm, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị giáo dục.

Chúng tôi cũng mong các bậc cha mẹ học sinh chủ động tìm hiểu, cập nhật các quy định liên quan đến vai trò, trách nhiệm của Ban đại diện cha mẹ học sinh; hiểu đúng về xã hội hóa giáo dục trong điều kiện ngân sách đầu tư cho giáo dục còn hạn hẹp, việc huy động nguồn lực của nhân dân, của toàn xã hội để đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục là cần thiết nhằm giúp con em mình được hưởng chất lượng giáo dục tốt hơn.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!

BÙI HẠNH (thực hiện)