Thành lập Ban vận động UNESCO vinh danh Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: Khẩn trương xây dựng kế hoạch, triển khai thực hiện

Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm ở huyện Vĩnh Bảo được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ảnh: Hoàng Phước

Khẳng định tầm vóc danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, người con “đất học” Vĩnh Bảo được ghi nhận là một nhà văn hóa, nhà chính trị, nhà thơ, nhà hiền triết có nhiều đóng góp quan trọng đối với đất nước. Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585) xuất thân trong một gia đình nho sĩ ở làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại (nay là xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo). Năm 45 tuổi, ông mới dự thi, giành học vị Trạng nguyên, làm quan dưới thời nhà Mạc. Năm 1542, ông xin về quê trí sĩ và dựng am Bạch Vân mở trường dạy học. Vua Mạc phong ông tước Trình Tuyền Hầu, thăng lên chức Thượng thư bộ Lại, Thái phó, tước Trình Quốc công… Do vậy, dân gian quen gọi ông là Trạng Trình. Trong thời gian ông trí sĩ, cũng như khi quy ẩn tại quê nhà, am Bạch Vân trở thành trung tâm đào tạo nhân tài của đất nước lúc đó với những tên tuổi còn mãi lưu sử sách, như: Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Quyện, Đinh Thời Trung, Lương Hữu Khánh… Trạng Trình cũng để lại đời sau nhiều tác phẩm thơ ca đặc sắc. Đặc biệt, ông được biết tới với những lời tiên tri ứng nghiệm còn được gọi “sấm Trạng”.

Là người con quê hương Vĩnh Bảo, GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết, những câu chuyện, lời thơ câu hát, “sấm Trạng”… đã thấm vào trong tim, hun đúc nên nhiều thế hệ người con vùng đất văn hóa, khoa bảng nổi tiếng của thành phố và đất nước này.

Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm ở huyện Vĩnh Bảo được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ảnh: Hoàng Phước

Năm 1991, khu di tích gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Bỉnh Khiêm tại thôn Trung Am, xã Lý Học (huyện Vĩnh Bảo) được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Sau đó, thành phố xây dựng quần thể “Khu di tích danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm”, được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt năm 2015. Năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội Đền thờ Trạng Trình là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đến nay, khu di tích trở thành điểm du lịch văn hóa lớn của thành phố thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước tham quan. Cũng tại đây, hằng năm, thành phố tổ chức trọng thể lễ vinh danh học sinh, sinh viên xuất sắc của đất Cảng…

Thực hiện chỉ đạo của Thành ủy, ngày 15-8, Ban Vận động UNESCO vinh danh Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm nhân kỷ niệm 450 năm ngày mất (1585- 2035) do Phó chủ tịch UBND thành phố Lê Khắc Nam làm Trưởng ban, cùng các khách mời thành viên là lãnh đạo Bộ Ngoại giao, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các sở, ban, ngành, tổ chức, địa phương, đơn vị của thành phố.

Khối lượng công việc lớn, nặng nề

Phó chủ tịch UBND thành phố Lê Khắc Nam nhận định, từ nay đến năm 2035 không phải thời gian dài. Dự kiến, thành phố tổ chức các cuộc hội thảo cấp quốc gia, thậm chí tổ chức tại nước ngoài để các nước trên thế giới, nhất là các nước thành viên UNESCO hiểu biết nhiều hơn về thân thế, sự nghiệp và di sản văn hóa của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm; dịch những tác phẩm văn học nghệ thuật, những tiên tri của danh nhân ra các thứ tiếng phổ biến trên thế giới, như: Mỹ, Anh, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc…; chỉ đạo xây dựng các bộ phim được dịch ra tiếng nước ngoài và gửi đến các nước có ảnh hưởng; xây dựng bộ hồ sơ trình UNESCO, trong đó, phải vận động ít nhất 2 quốc gia thân thiết đề cử. Thành phố chọn Nhật Bản và Hàn Quốc, bởi đây là hai nước đối tác gần gũi, có đầu tư lớn tại Hải Phòng… Cùng với đó, thành phố chọn Pháp là nước dự phòng trong vận động đề cử.

Là người có kinh nghiệm xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO vinh danh danh nhân Nguyễn Đình Chiểu (tỉnh Bến Tre) là danh nhân văn hóa thế giới trong thời gian “kỷ lục”, GS.TS Nguyễn Chí Bền, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam cho biết, việc giới thiệu thơ, văn của danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm ra nước ngoài còn mỏng nếu so sánh với các hồ sơ danh nhân đã được UNESCO vinh danh như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nguyễn Du, Nguyễn Đình Chiểu… Ngoài bản dịch tiếng Pháp của Paul Schneider (tức ông Trần Văn Phúc, quê Bắc Ninh) các năm 1962 và 1974 xuất bản ở Pháp, nội dung trong lịch sử văn học Việt Nam của GS.TSKH Niculin xuất bản ở Nga, giá trị văn chương, di sản văn hóa của Trạng Trình được giới thiệu ở các nước khu vực tiếng Anh, tiếng Trung chưa đậm. Do vậy, Ban vận động cần tích cực hơn nữa trong công tác giới thiệu thân thế và sự nghiệp của Trạng Trình ra nước ngoài...

Theo Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai, với vai trò cơ quan thường trực Ban vận động, Sở đang khẩn trương xây dựng kế hoạch tham mưu thành phố chỉ đạo chi tiết các nội dung, phân công các thành viên của Ban vận động, nhất là sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, địa phương để triển khai thực hiện từ cuối năm 2023 và những năm tiếp theo./.

HẢI HẬU