Lý ngư vọng nguyệt mùa trăng

Bức tranh “Cá chép trông trăng” trên cánh đồng lúa Tam Cốc.

Nhiều năm trở lại đây, chợ Trung thu truyền thống ở các đô thị lớn đã bày bán thêm các món đồ chơi, đồ trang trí lấy cảm hứng từ các dòng tranh cổ truyền. Mô típ “Lý ngư vọng nguyệt”vốn quen thuộc trong tranh dân gian Hàng Trống. Cũng bởi, theo quan niệm của ông cha, cá chép tượng trưng cho vượng khí, giàu có. Cá chép cũng chứa đựng ý chí vươn lên, công thành danh toại của những người học trò xưa, gắn với câu chuyện ôn luyện rồi thi thố, vượt vũ môn để cá chép hóa rồng. Trung thu, mùa trăng tròn và sáng đẹp nhất trong năm lại là biểu tượng của viên mãn, tràn đầy. Hình ảnh con cá chép múp míp ngắm bóng trăng vành vạnh dưới làn nước yên ả thanh bình trong “Lý ngư vọng nguyệt” nhiều thế kỷ qua chứa chở niềm mơ ước về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, thư thái, an lành của nhân dân được tiếp nối qua bao đời.

Hòa cùng tốc độ phát triển kinh tế, xã hội không ngừng của đất nước, những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể từng bị lãng quên bởi những mối lo cơm áo gạo tiền, cả những định kiến do nhận thức chưa đầy đủ…; cũng dần dà hồi sinh, tiếp tục song hành với cuộc sống. Bất chấp những sự đào thải khắc nghiệt của thời gian, các dòng tranh dân gian nổi tiếng như Hàng Trống, Đông Hồ… được người dân đón nhận càng lúc càng nhiệt tình hơn. “Lý ngư vọng nguyệt” đã được phiên bản ra nhiều chất liệu, từ khắc gỗ, chạm đồng, giấy dó… được bán phổ biến cho các gia đình làm vật dụng cầu may, điểm tô trong nhà; hoặc được biến tấu như một mặt hàng thủ công mỹ nghệ làm đồ lưu niệm cho khách nước ngoài khi tới Việt Nam. Thành lệ, rằm tháng Tám, “cá chép trông trăng” đủ mọi sắc thái, kiểu dáng… trở thành vật phẩm để người dân thêm cơ hội lựa chọn cho mâm cỗ Trung thu.

Ngay từ mùa gieo cấy năm 2023, những người nông dân cố đô Hoa Lư chủ động tính toán, thiết kế để sao cho lúc cây lúa lớn lên, sẽ có một bức tranh ngắm nhìn đã mắt lấy cảm hứng từ “Lý ngư vọng nguyệt”.“Cá chép trông trăng” trên cánh đồng thành hình, cũng chứa chở hy vọng cho mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi, mùa vụ bội thu… như mong ước căn bản nhất của những người dân sinh sống trong nền văn minh lúa nước. Không phụ tấm lòng của nhà nông, bức tranh lúa “Lý ngư vọng nguyệt” ở Hoa Lư đã là một trong những điểm nhấn hấp dẫn thu hút du khách tới thăm viếng, check-in, rồi trầm trồ xuýt xoa ngay trong những ngày cao điểm hè ở khu danh thắng Tam Cốc - Bích Động./.

Ngô Hương Sen