“Cuộc chiến” xe điện giữa châu Âu và Trung Quốc: Tranh đấu cho vị thế tương lai

Ô tô điện xếp hàng chờ xuất khẩu tại cảng Yên Đài, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc). Ảnh: Reuters

Khi xe điện là tương lai

Giữa lúc ô tô điện Trung Quốc đang đổ bộ khắp thế giới, ngày 20-9, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen phát động cuộc điều tra chống trợ cấp đối với hàng nhập khẩu từ nước này. Theo lãnh đạo EC, thị trường toàn cầu hiện tràn ngập ô tô điện giá rẻ của Trung Quốc. Giá của chúng thấp nhờ các khoản trợ cấp khổng lồ từ nhà nước, điều này đang "bóp méo" thị trường của châu Âu.

Các khoản đầu tư khổng lồ của Trung Quốc giúp nước này trở thành nhà sản xuất thống trị công nghệ pin xe điện. Doanh số bán xe điện toàn cầu năm 2023 của Trung Quốc được dự báo tăng gần 1/3, lên hơn 14 triệu chiếc, với trị giá 560 tỷ USD. Theo công ty nghiên cứu thị trường Canalys (Mỹ), xe điện Trung Quốc có thể chiếm 16,5% tổng doanh số bán hàng ở châu Âu vào năm 2025. Các chuyên gia kinh tế dự đoán thị phần của Trung Quốc năm nay sẽ đạt 15%, khi xe của các công ty như BYD, Nio và Li Auto được người tiêu dùng ưa chuộng.

Theo dự báo của S&P Global Commodity Insights, doanh số xe điện đến năm 2030 tăng vọt lên hơn 30 triệu chiếc. Hiện Trung Quốc là thị trường tiêu thụ xe điện lớn nhất thế giới (34%), tiếp theo là Mỹ (28%) và Đức (11%). Châu Á cũng là khu vực đi đầu trong việc chuyển đổi từ xe hơi truyền thống sang xe điện, vượt trội so với châu Âu và khu vực Bắc Mỹ. Điều này cho thấy thị trường xe điện đang trở thành miếng bánh “béo bở” để các ông lớn tranh giành.

Bài học cũ chưa nguôi ngoai

Trước đó, EU từng thúc đẩy các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp chống lại các doanh nghiệp Trung Quốc vì đã bán phá giá vào thị trường châu Âu các sản phẩm tấm pin mặt trời và thiết bị viễn thông vào năm 2012 và 2013. Tuy nhiên, các thành viên EU sau đó quay ra “hục hặc” với nhau, để cuối cùng chấp nhận thua trong cuộc chiến do chính họ khơi mào. Khi có quyết định điều tra chống trợ cấp với xe điện Trung Quốc lần này, nhiều lãnh đạo của EU khẳng định “sẽ có sự khác biệt lớn”. Trên thực tế, khi phát động "cuộc chiến xe điện", EU chắc chắn hiểu rằng rủi ro lần này còn cao hơn nhiều. Ngành công nghiệp ô tô lớn nhất thế giới của châu Âu đang đứng trước thử thách lớn, khi họ chậm chân trong chuyển đổi xanh, cụ thể là phát triển ô tô điện, mà cứ bám lấy xe truyền thống chạy bằng xăng, dầu. Trong khi Trung Quốc tập trung vào xe điện từ hơn một thập niên trước, nay đang chứng tỏ ưu thế.

Nhưng EU vẫn bắt đầu cuộc chiến xe điện với rất nhiều quyết tâm. Bởi đây không chỉ đơn giản là chuyện xe điện. Nếu chiến thắng, EU sẽ có "thế" để tiếp tục nói chuyện với Trung Quốc trong nỗ lực giảm thâm hụt thương mại EUTrung Quốc, vốn đã lên tới 396 tỷ euro vào năm 2022. Con số mà các chuyên gia kinh tế mô tả là mức “thâm hụt thương mại cao nhất trong lịch sử nhân loại".

Nguy cơ trước mắt nhất là sự trả đũa thương mại của Trung Quốc. Nhất là các nhà sản xuất ô tô của Đức đang đứng trước nguy cơ đối mặt với các biện pháp trả đũa. Hiện Volkswagen là hãng xe bán chạy nhất ở Trung Quốc, trong khi BMW và Mercedes thống trị phân khúc thị trường xe cao cấp ở thị trường 1,4 tỷ dân.

Bên cạnh đó, các cuộc điều tra chống trợ cấp thường mất ít nhất một năm, nghĩa là các lãnh đạo EC nhiệm kỳ tiếp theo mới là người sẽ quyết định có nên phát động cuộc chiến thương mại toàn diện với Trung Quốc hay không. Sự không chắc chắn này mang lại cho Trung Quốc nhiều cơ sở để đối phó hơn.

Tương lai của ngành công nghiệp ô tô là xe điện. Vì vậy, dù khó khăn, không ít rủi ro, EU vẫn phải “chiến đấu” để bảo vệ vị thế hàng đầu của mình trong lĩnh vực này. “Cuộc chiến” xe điện với Trung Quốc là cơ hội “câu giờ” để họ có thể đảo ngược, xoay chuyển tình thế./.

Hiểu Minh (tổng hợp)