Xu hướng phát triển nông nghiệp ở các huyện ven đô: Phát huy lợi thế, chuyển dịch phù hợp

Nông dân huyện An Lão chuyển đổi đất lúa sang trồng cây ăn quả cho hiệu quả kinh tế cao hơn.

Sản xuất giảm chất lượng, hiệu quả

Theo thống kê của các cơ quan chức năng thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 5 năm gần đây, quá trình đô thị hóa và mở rộng đô thị diễn ra nhanh nên giá trị sản xuất ngành trồng trọt ở một số vùng ven đô giảm khoảng 12 tỷ đồng/năm. Những vùng sản xuất truyền thống như vùng chuyên canh rau, vùng chuyên canh hoa diện tích đang có nguy cơ giảm hơn 500 ha, tương đương 10-20%.

Vài năm trước ở xã An Tiến (huyện An Lão), khu cánh đồng ven đường tỉnh lộ 357 được nông dân tích cực luân canh, tăng vụ lúa và cây rau màu. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay, tại khu vực này các thửa ruộng phần lớn bỏ không canh tác. Chủ tịch UBND xã An Tiến Bùi Văn Bút cho biết, mặc dù chính quyền địa phương tích cực vận động nhưng người dân có nhiều cơ hội việc làm tại các khu, cụm công nghiệp nên không thiết tha sản xuất nông nghiệp...

Tại nhiều xã thuộc các huyện ven đô khác như Kiến Thụy, Thủy Nguyên, An Dương... sản xuất nông nghiệp giảm cả về sản lượng và chất lượng. Diện tích ruộng bỏ hoang ngày càng nhiều. Theo thống kê mới nhất của Phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, diện tích ruộng bỏ hoang trong vụ xuân năm 2023-2024 toàn thành phốlên tới gần 4.332 ha, trong đó, nhiều nhất tập trung ở các huyện: Thủy Nguyên 1.024,46 ha, Kiến Thụy 869 ha, An Dương 756,93 ha, An Lão 423,73 ha; ...

Nguyên nhân khiến sản xuất nông nghiệp ở các vùng ven đô bị thu hẹp nghiêm trọng do quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, nhiều nông dân trở thành dân cư đô thị, tuy còn đất để sản xuất nông nghiệp nhưng thực tế tâm lý không muốn sản xuất, chỉ giữ đất. Bên cạnh đó, có nhiều cơ hội việc làm tại các doanh nghiệp, khu, cụm công nghiệp, trong khi hiệu quả sản xuất nông nghiệp không cao cũng khiến người dân không thiết tha với nghề nông. Việc hạ tầng sản xuất nông nghiệp ở các vùng ven đô bị phá vỡ, chia cắt cũng hạn chế, gây khó khăn với sản xuất.

Chỉ đạo sát sao, linh hoạt

Các vùng ven đô có quỹ đất nông nghiệp không dồi dào như nhiều huyện thuần nông, nhưng có nhiều lợi thế về kết nối giao thông, thông tin, thị trường tiêu thụ. Vì vậy, sản xuất nông nghiệp tại các vùng này đang có xu hướng dịch chuyển trên cơ sở ứng dụng công nghệ cao vào các mô hình sử dụng ít đất, tiết kiệm nhân lực, tận dụng nhiều lợi thế của địa phương, tạo nguồn thực phẩm sạch, sản phẩm cây trồng đa dạng đáp ứng yêu cầu người tiêu dùng đô thị… Như mô hình phát triển nông nghiệp ứng dụng tiến bộ kỹ thuật của anh Đỗ Văn Sanh ở xã Đồng Thái (huyện An Dương) được nhiều người biết đến và học hỏi kinh nghiệm. Do địa phương còn ít đất canh tác, anh tranh thủ thu gom ruộng bỏ hoang ở các xã lân cận, áp dụng cơ giới hóa đồng bộ để trồng hoa, cây cảnh, kết hợp sản xuất lúa chất lượng cao… Sản phẩm của anh bảo đảm chất lượng nên được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng, nhờ vậy mỗi năm cơ sở thu lãi hơn 1 tỷ đồng.

Tạo điều kiện phát triển sản xuất ở vùng ven đô, thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tham mưu thành phố ban hành nhiều chính sách phát triển sản xuất nông nghiệp, thủy sản phù hợp chủ trương đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới và tiến trình công nghiệp hóa, đô thị hóa của thành phố. Việc triển khai thực hiện chính sách bảo đảm công khai, minh bạch; hỗ trợ tổ chức, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, thủy sản… Sở giao nhiệm vụ cho các cơ quan chức năng như: Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng thông qua các chương trình, dự án hỗ trợ nông dân khu vực ven đô triển khai mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn, hữu cơ; tổ chức hội thảo, tọa đàm các giải pháp thiết thực để phát triển cây trồng chủ lực ở một số huyện ven đô như: An Dương, An Lão…

Cùng với đó, tại một số vùng ven đô đang rà soát lại thực trạng, từ đó có chiến lược phát triển nông nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế. Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện An Dương Nguyễn Văn Toản cho biết, từ đầu năm 2022 đến nay, đơn vị tích cực xây dựng đề án phát triển nông nghiệp giai đoạn 2025-2030 để tham mưu huyện hướng phát triển nông nghiệp phù hợp xu hướng đô thị hóa. Theo đó, đề án dự kiến tập trung phát triển những sản phẩm thế mạnh như rau màu, rau gia vị, hoa truyền thống, khuyến khích mở rộng trồng hoa chất lượng cao... Còn tại huyện Thủy Nguyên, từ năm 2022, UBND huyện ban hành kế hoạch chuyển đổi diện tích sản xuất lúa sang cây trồng khác theo đặc thù của từng xã. Kết quả bước đầu, huyện chuyển đổi được 749 ha diện tích cấy lúa sang cây trồng khác và nuôi trồng thủy sản tại các xã, cho hiệu quả kinh tế cao hơn./.

Bài và ảnh: HƯƠNG AN