Thể thao Việt Nam sau ASIAD 19: Cần thay đổi định hướng phát triển
(HPĐT)- Đại hội Thể thao châu Á (ASIAD) 19 tại Hàng Châu (Trung Quốc) kết thúc, Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) hoàn thành nhiệm vụ trở về. Sau nhiều năm đầu tư, TTVN vươn lên dẫn đầu khu vực tại các kỳ SEA Games, song lại “lép vế” ở ASIAD 19 so với một số quốc gia Đông Nam Á khác. Đây là nghịch lý, đòi hỏi những người làm thể thao nước nhà cần thay đổi định hướng.

Đội tuyển bắn súng Việt Nam tập luyện dưới sự chỉ đạo của huấn luyện viên Hoàng Xuân Vinh. Ảnh: VOV
Hoàn thành chỉ tiêu
ASIAD 19 với hơn 12.000 VĐV của 45 quốc gia tham dự, thi đấu ở 483 nội dung. TTVN tham dự với 337 VĐV, mục tiêu giành từ 2 đến 5 HCV. Kết quả, đoàn giành 3 HCV, 5 HCB, 19 HCĐ, trong đó có những môn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ như bắn súng, cầu mây, mỗi đội đoạt 1 HCV, 1 HCB, 1 HCĐ; đội tuyển karate đoạt 1 HCV, 1 HCB, 2 HCĐ. Nhiều môn thể thao tuy không đoạt HCV như thể dục dụng cụ, bắn cung, bóng chuyền..., nhưng thể hiện sự tiến bộ vượt bậc của các VĐV trẻ.
Theo Cục trưởng Cục TDTT Đặng Hà Việt, Trưởng Đoàn TTVN tham dự ASIAD 19, thành tích của một số VĐV chưa như mong muốn, nhưng đáng để khích lệ như thành tích 7 phút 51 giây 44 nội dung bơi 800m tự do của Nguyễn Huy Hoàng, tốt hơn 2,88 giây so với lần Hoàng giành HCĐ ở ASIAD 18. Nội dung chạy 4x400m nữ tiếp sức của môn điền kinh, dù chỉ về đích ở vị trí thứ 4, nhưng thành tích 3 phút 31 giây 61 vượt qua mức 3 phút 32,36 ở giải vô địch châu Á 2023. Đội tuyển bóng chuyền nữ đạt vị trí tốt nhất tại các kỳ ASIAD. Dù thua Thái Lan 0-3 ở trận tranh HCĐ, đứng hạng tư nhưng đội có những chiến thắng làm nức lòng người hâm mộ trước Hàn Quốc, Triều Tiên.
Cũng không ít tiếc nuối về thành tích của các VĐV. Tay đua kỳ vọng đoạt HCV, Nguyễn Thị Thật bị chấn thương và mới chỉ tập luyện trở lại được 1 tháng nhưng vẫn quyết tâm đua tranh. Do bị kẹt trong tốp sau nên Thật quyết định mạo hiểm rút sớm từ khoảng cách 300m (thông thường sẽ dưới 200m) để cạnh tranh HCV, và chỉ thua VĐV về nhất đúng 1 thân xe. Ông Việt đánh giá: “Môn bắn súng, dù Phạm Quang Huy xuất sắc đoạt HCV nhưng chúng tôi cũng rất tiếc nuối khi Phan Công Minh, Hà Minh Thành, Trịnh Thu Vinh tập luyện và thi đấu ổn định, nhưng vào chung kết cứ bị loại dần sau 12 loạt bắn. Điều này đòi hỏi tâm lý VĐV phải thật sự ổn định và vững vàng hơn nữa mới có thể thành công được”. Hay như cự ly 1500m của kình ngư Huy Hoàng, hy vọng đoạt huy chương và chuẩn A Olympic (dưới 15 phút), nhưng vì quá quyết tâm đổi màu huy chương, anh không giữ được nhịp độ bơi và tối ưu hóa hiệu quả khi quay vòng nên thành tích không đạt được như mong đợi.
Hướng tới những sân chơi lớn
Trên bảng tổng sắp huy chương của các quốc gia Đông Nam Á, Thái Lan với 12 HCV, 14 HCB, 32 HCĐ đứng thứ 8. Indonesia (7 HCV) thứ 13, Malaysia (6 HCV) thứ 14, Philippines (4HCV) thứ 17. Singapore đoạt 3 HCV như Việt Nam nhưng họ hơn HCB để xếp thứ 20, còn Việt Nam đứng thứ 21 châu lục, thứ 6 khu vực Đông Nam Á với 3 HCV, 5 HCB, 19 HCĐ.
Thành tích như vậy chẳng mấy ai hài lòng và khẳng định Thái Lan vẫn là cường quốc thể thao số 1 khu vực, dù TTVN dẫn đầu SEA Games 31 (205 HCV), Thái Lan về nhì với 92 HCV. Ngay ở SEA Games 32 hồi tháng 5-2023 tại Campuchia, TTVN giành 136 HCV, Thái Lan chỉ có 108 HCV, nhưng sau 4 tháng mọi thứ đều thay đổi nhanh chóng tại Hàng Châu. Việt Nam mạnh ở sân chơi khu vực, nhưng yếu khi bước ra sân chơi châu lục và thế giới. Nhiều nước trong khu vực chuyển hướng vào châu lục, không còn “mặn mà” với SEA Games như Việt Nam.
Nói vậy nhưng cũng cần cái nhìn công tâm hơn, mà theo ông Đặng Hà Việt, tầm vóc, thể trạng người Việt Nam chưa được cải thiện nhiều. Ở ASIAD 19, bóng đá nữ Việt Nam đứng trước nguy cơ bị Philippines vượt mặt nhờ xu hướng nhập tịch. Các nữ cầu thủ Philippines có lợi thế về chiều cao và thể lực để hướng tới mục tiêu cao hơn là Olympic. Môn rowing, các VĐV nữ của chúng ta đều thấp, bé, nhẹ cân trong khi đó VĐV nữ thấp nhất của Trung Quốc cao tới 1,8m. Còn ở chuyên môn sâu, các nước trong khu vực giành HCV ở ASIAD 19 đều đến từ các môn thể thao xã hội hóa và các môn thể thao truyền thống có hệ thống thi đấu từ cấp tiểu học. 12 HCV của Thái Lan gồm 2 của Golf, 1 E Sport, 3 môn thuyền buồm, 4 cầu mây; Malaysia 6 HCV (1 cưỡi ngựa, 1 thuyền buồm, 3 Squash), Singapore 3 HCV (2 của thuyền buồm)... Như vậy nhiều tấm HCV của các quốc gia này cũng không thuộc các môn Olympic. TTVN cũng vậy, chỉ có tấm HCV bắn súng của Phạm Quang Huy là môn thi Olympic.
Vậy nên cũng chưa đến mức quá thất vọng với TTVN. Nhưng TTVN cũng phải đối chiếu với mục tiêu trong “Chiến lược phát triển TTVN đến năm 2020, tầm nhìn 2030”, đã chỉ rõ: Giai đoạn 2020-2030 phấn đấu tốp 10 nền thể thao hàng đầu châu lục, đoạt từ 10 đến 15 HCV. Như vậy, thời gian không còn nhiều, TTVN cần có sự điều chỉnh định hướng, tổ chức thực hiện để hoàn thành mục tiêu chiến lược đề ra./.