Vấn đề xử lý nước thải đô thị: Quan tâm hơn, đầu tư thỏa đáng
(HPĐT)- Tỷ lệ nước thải đô thị được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia là một trong 26 chỉ số thành phần môi trường thuộc nhóm 1 trong bộ chỉ số đánh giá kết quả bảo vệ môi trường của các tỉnh, thành phố, nhưng năm 2022, kết quả thực hiện chỉ số này của thành phố sụt giảm so với năm 2021. Để cải thiện chỉ số này, năm 2023, thành phố tập trung nhiều giải pháp, nhiều dự án xử lý nước thải đô thị.
Nhà máy xử lý nước thải Vĩnh Niệm đang đảm nhận thu gom, xử lý nước thải khu vực các quận Lê Chân, Ngô Quyền và một phần quận Hải An. Ảnh: Trung Kiên
Mức độ ô nhiễm gia tăng
Từ năm 2019, Bộ Tài nguyên và Môi trường có Quyết định số 2782/QĐBTNMT về việc ban hành bộ chỉ số đánh giá kết quả bảo vệ môi trường của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó có chỉ số về tỷ lệ nước thải đô thị được xử lý. Tại Hải Phòng, trong khi các chỉ số thành phần khác có nhiều cải thiện, chỉ số này còn nhiều hạn chế. Năm 2022, tỷ lệ xử lý nước thải đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường của thành phố là 9,53%, giảm 1,67% so với năm 2021. Kết quả quan trắc cho thấy chất lượng nước các hồ điều hòa, các kênh dẫn nước… đều ô nhiễm bởi các nhóm thông số hữu cơ (COD, BOD5) dinh dưỡng, phosphat, vi sinh vật (ecoli, coliform), dầu mỡ và kim loại. Nếu năm 2021, ở hồ Dư Hàng, số mẫu đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường là hơn 34%; năm 2022, số mẫu đạt quy chuẩn giảm còn 30%. Đây cũng là tình trạng chung của các hồ: An Biên, Phương Lưu; nhất là hồ Sen số mẫu đạt quy chuẩn giảm từ 27% xuống còn hơn 13%. Tại các kênh dẫn, cửa xả như: Máy Đèn, cửa Hạ Đoạn, cửa Vĩnh Niệm và cầu sắt Trang Quan cũng trong tình trạng tương tự.
Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, tình trạng xuống cấp chất lượng nguồn nước mặt ở hồ điều hòa, cửa xả do chủ yếu từ các nguồn nước thải sinh hoạt, sản xuất- kinh doanh, dịch vụ của tổ chức, cá nhân chưa qua xử lý xả trực tiếp vào hệ thống thoát nước. Trong khi đó, hệ thống thoát nước của thành phố còn thiếu và chất lượng xuống cấp. Các công trình thoát nước thải hiện nay chủ yếu qua hệ thống kênh mương, hồ điều hòa và các sông. Mật độ xây dựng đường cống không đồng đều, tập trung chủ yếu ở khu vực đô thị cũ, gồm các quận: Hồng Bàng, Lê Chân, Ngô Quyền, Hải An. Bên cạnh đó, còn nhiều khu vực đang đô thị hóa chưa có hệ thống thoát nước như phần mở rộng quận Hồng Bàng, quận Kiến An, quận Dương Kinh, quận Đồ Sơn và khu vực Tràng Cát (quận Hải An)… Phần lớn nước thải được xử lý sơ bộ qua bể tự hoại trước khi xả vào hệ thống cống thoát nước chung. Nhiều bể tự hoại được xây dựng không đúng quy cách, gây mùi hôi và không được hút cặn đúng định kỳ.
Ưu tiên đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải
Thời gian qua, trên địa bàn thành phố có nhiều dự án cải thiện hệ thống thu gom, xử lý nước thải được thực hiện. Đáng kể như Dự án thoát nước mưa, nước thải và quản lý chất thải rắn được triển khai từ năm 2015. Dự án cải tạo một số hồ điều hòa ở các quận: Hồng Bàng, Ngô Quyền...; hoàn thành xây dựng nhà máy xử lý nước thải nước thải Vĩnh Niệm giai đoạn 1 có công suất 36.000 m3/ngày đêm; thực hiện thu gom, xử lý cho khu vực các quận: Lê Chân, Ngô Quyền và một phần quận Hải An. Song trước tốc độ phát triển nhanh của thành phố, cần có nhiều hơn nữa dự án đầu tư thu gom, xử lý nước thải đáp ứng yêu cầu.
Năm 2018, UBND thành phố ban hành các Quyết định số 487/QĐ-UBND về việc phê duyệt quy hoạch cấp nước thành phố đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050; Quyết định số 626/QĐ-UBND về việc phê duyệt quy hoạch thoát nước thải thành phố đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050. Theo quy hoạch thoát nước thải, thành phố có 30 nhà máy xử lý nước thải, gồm 17 nhà máy xử lý nước thải đô thị trung tâm, 13 nhà máy xử lý nước thải thuộc các đô thị vệ tinh và thị trấn. Đến nay có 3/30 nhà máy xử lý nước thải hoàn thành và đưa vào sử dụng, gồm các nhà máy xử lý nước thải Vĩnh Niệm, làng nghề Tràng Minh công suất 1.500 m3/ngày đêm và Nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt khu nhà ở Him Lam công suất 800 m3/ngày đêm do Sở Xây dựng tổ chức quản lý, vận hành, bảo trì, bảo vệ. Có 3 dự án đang được triển khai: Dự án xử lý nước thải Khu đô thị Bắc sông Cấm, công suất hơn 16 nghìn m3, đầu tư đồng bộ với hệ thống hạ tầng kỹ thuật khu đô thị; quận Đồ Sơn chuẩn bị đầu tư nhà máy xử lý nước thải khu Cống Họng với công suất hơn 14 nghìn m3/ngày, đêm và nhà máy xử lý nước thải khu Vạn Hương, công suất hơn 9,5 nghìn m3. Dự kiến, các dự án hoàn thành năm 2025.
Bên cạnh đó, thành phố chuẩn bị triển khai nhiều dự án thu gom xử lý nước thải sinh hoạt mới tại các khu vực đô thị mới, các địa bàn chuẩn bị trở thành quận và thành phố như các huyện An Dương và Thủy Nguyên. Ngày 27-1-2023, dự án “Phát triển thành phố Hải Phòng thích ứng với biến đổi khí hậu” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thời gian thực hiện 2024-2029, tổng mức đầu tư hơn 9,7 nghìn tỷ đồng. Dự án có các hợp phần: nâng cấp vệ sinh môi trường lưu vực sông Rế và xây dựng mạng lưới cống thu gom nước thải từ các hộ gia đình hai bên bờ sông, Nhà máy xử lý nước thải Hoàng Mai công suất 12.000 m3/ngày, đêm. Dự án cải tạo, cải thiện chất lượng sông Giá, kênh Hòn Ngọc được UBND thành phố giao Sở Kế hoạch và Đầu tư lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư.
Với hệ thống các dự án nhà máy thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt đang và chuẩn bị được xây dựng, khi hoàn thành tăng dần tỷ lệ nước thải sinh hoạt được xử lý đúng quy chuẩn trước khi thải ra môi trường. Qua đó, từng bước cải thiện hiệu quả chỉ số xử lý nước thải sinh hoạt đô thị của thành phố của năm 2023 và những năm tiếp theo./.