Dự án lắp đặt các trạm quan trắc môi trường tự động (giai đoạn 1): Nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm

Kỹ thuật viên của Trung tâm quan trắc môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường) thực hiện quan trắc và lấy mẫu không khí chung quanh thành phố.

Bảo đảm tiến độ thực hiện

Ngày 12-4-2022, HĐND thành phố phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Trung tâm điều khiển tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt các trạm quan trắc môi trường tự động giai đoạn 1 với tổng kinh phí là 99,715 tỷ đồng. Trong khuôn khổ dự án có 6 trạm quan trắc môi trường không khí tự động được lắp đặt tại ngã 3 Đình Vũ, Khu công nghiệp DEEP C, thị trấn Minh Đức, làng nghề Mỹ Đồng, phường Quán Toan và trung tâm thành phố. Hệ thống này ngoài các chỉ số không khí theo quy định có thể đo được bụi mịn PM2.5, nhiệt độ không khí, độ ẩm không khí, áp suất khí quyển, hướng gió, tốc độ gió, lượng mưa, cường độ mưa và bức xạ mặt trời.

Bên cạnh đó, dự án dành nguồn lực lớn đầu tư xây dựng và trang bị thiết bị tự động quan trắc môi trường đối với môi trường nước mặt. Có 9 trạm quan trắc nước mặt tự động đặt tại các sông: Giá, Rế, Đa Độ, Chanh Dương, kênh Hòn Ngọc, hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng, thuộc các huyện: An Dương, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo và Thủy Nguyên. Hệ thống giám sát các thông số COD, chất rắn lơ lửng, nồng độ kiềm, nhiệt độ, đặc biệt kiểm soát nồng độ asen, amonium…

Theo kế hoạch, quý 4- 2024, dự án hoàn thành, đưa vào khai thác. Việc đẩy nhanh tiến độ để sớm sử dụng hỗ trợ quan trọng cho công tác kiểm soát chất lượng môi trường nước, không khí để người dân có sự chủ động phòng ngừa.

Theo Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường) Đàm Quang Quỳnh, nhiều năm qua, hoạt động quan trắc đánh giá diễn biến thành phần môi trường của thành phố thực hiện định kỳ với tần suất 2 tháng/lần đối với môi trường không khí. Việc quan trắc chất lượng nước mặt thực hiện theo tần suất 3 tháng/lần. Do đó, những diễn biến bất thường về chất lượng nguồn nước không thể phát hiện, xử lý kịp thời. Việc giám sát các nguồn thải ra sông thiếu chặt chẽ. Rất khó phát hiện những cơ sở thực hiện xả trộm, nhất là trường hợp sử dụng 2 đường ống xả nước thải. Nhiều trường hợp sự cố nghiêm trọng khi xảy ra chưa phát hiện kịp thời. Việc đầu tư xây dựng và thiết bị tự động quan trắc môi trường đối với môi trường không khí và nước mặt nhằm phục vụ việc theo dõi, đánh giá, cảnh báo kịp thời chính xác các thay đổi về chất lượng không khí, chất lượng nước sông trên phạm vi toàn thành phố, bảo đảm cung cấp đầy đủ số liệu tin cậy làm cơ sở cho công tác quản lý, bảo vệ môi trường và hoạch định các chính sách phát triển kinh tế-xã hội của thành phố, quốc gia.

Bố trí nguồn lực vận hành

Cùng với việc đầu tư xây dựng hệ thống các trạm quan trắc tự động và Trung tâm tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường, kinh phí phục vụ việc vận hành cần được quan tâm.

Tại công văn số 722/BQLDA-DA ngày 14-7- 2023, theo tính toán của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị và khu kinh tế, khu công nghiệp và đơn vị tư vấn, việc vận hành trung tâm này đòi hỏi phải bổ sung thêm cán bộ và nhân viên vận hành cũng như kinh phí, tổng chi phí khoảng 17,6 tỷ đồng/năm.

Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Trần Văn Phương cho biết, để bảo đảm kịp thời vận hành trung tâm này, thành phố xem xét chủ động bố trí kinh phí vào dự toán năm 2023; đồng thời xem xét, cấp kinh phí chi đầu tư để tăng cường năng lực của quan trắc phân tích cho Trung tâm Quan trắc môi trường thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường.

Trung tâm Quan trắc môi trường được trang bị các thiết bị quan trắc môi trường đất, môi trường nước và môi trường không khí; có 1 phòng thí nghiệm để phân tích các kết quả quan trắc môi trường đất, môi trường nước và môi trường không khí. Trang thiết bị của Trung tâm chủ yếu là các thiết bị được tài trợ từ dự án VICEP năm 1998, dự án JICA năm 2012, hầu hết các thiết bị hết khấu hao, thường xuyên hư hỏng, nhiều thiết bị không hoạt động được. Tháng 8-2023, Trung tâm được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường. Song hiện nay, các yêu cầu về quan trắc, phân tích môi trường ngày càng khắt khe, đòi hỏi phải có trang thiết bị hiện đại phù hợp mới có thể thực hiện được, đáp ứng yêu cầu theo quy định.

Việc đầu tư đồng bộ dự án xây dựng Trung tâm điều khiển tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt các trạm quan trắc môi trường, cùng việc bố trí kinh phí vận hành động bộ là cơ sở để việc kiểm soát môi trường của thành phố đạt hiệu quả cao./.

Bài và ảnh: NGUYÊN MAI