Giải bền vững bài toán xử lý rác thải sinh hoạt nông thôn: Người dân “tiếp sức” công nghệ mới (kỳ 1)

Bãi rác tạm tại thôn 9, xã Tam Hưng (huyện Thủy Nguyên) thường xuyên bị đốt trộm, gây ô nhiễm môi trường.

Kỳ 1: Dai dẳng nỗi lo rác thải

Mặc dù các cấp, ngành, địa phương có nhiều nỗ lực, năm 2023 vẫn có những thời điểm tình trạng rác thải sinh hoạt nông thôn ùn ứ, không được xử lý tận gốc diễn ra tại nhiều xã, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống người dân.

Nhiều nơi quá tải

Là địa phương đi đầu trong xây dựng nông thôn mới, tuy nhiên, xử lý rác thải sinh hoạt vẫn là vấn đề nan giải tại nhiều xã trên địa bàn huyện Tiên Lãng. Liên tiếp các tháng cuối năm 2022 và đầu năm 2023, người dân các xã Đoàn Lập, Tiên Cường, Quang Phục, Kiến Thiết, thị trấn Tiên Lãng... phàn nàn về tình trạng các bãi rác tạm bị ùn ứ, bị đốt trộm ảnh hưởng đến môi trường sống. Đầu tháng 2-2023, anh Phạm Mạnh Hùng, ở thôn Nêu, xã Quang Phục (huyện Tiên Lãng) phản ánh: Khói từ bãi rác tạm rộng 1,5 nghìn m2 tại thôn có mùi khét khiến người già, trẻ nhỏ và những người bị bệnh về đường hô hấp sống gần khu vực này thấy tức ngực, khó thở. Việc đốt rác này diễn ra từ cuối năm 2022, tái diễn nhiều lần.

Còn người dân xã Tam Hưng (huyện Thủy Nguyên) lâu nay bức xúc khi bãi rác tạm tại cánh đồng thôn 9 không còn chỗ chứa, rác tràn ra mương nước tưới tiêu và ven đường dẫn ra đồng. Tại các huyện An Lão, Kiến Thụy, Thủy Nguyên, Tiên Lãng..., cũng không khó bắt gặp những điểm tập kết rác thải sinh hoạt ngay ven đường liên thôn, liên xã. Từ đầu năm 2023 đến nay, ngay tại đoạn đường 354, đoạn qua địa phận xã Đoàn Lập (huyện Tiên Lãng) đến xã Tam Đa (huyện Vĩnh Bảo) nhiều bao rác sinh hoạt, cành cây khô, đồ gỗ cũ hỏng... vứt bừa bãi ven đường. Hầu hết lượng rác này đều chưa qua phân loại, xử lý, nhiều nơi rác bị đẩy xuống ao, hồ, sông, gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước tưới tiêu, sinh hoạt.

Chánh Văn phòng HĐND- UBND huyện Tiên Lãng Phạm Xuân Hòa cho biết, tại hầu hết các bãi rác tạm trên địa bàn huyện, phương pháp xử lý rác áp dụng là phun chế phẩm vi sinh rồi chôn lấp hoặc đốt. Với lượng rác sinh hoạt như hiện nay, việc chôn lấp tại bãi rác tạm của xã Quang Phục không đáp ứng nổi. Khi rác ùn ứ thì khó tránh khỏi việc ô nhiễm môi trường.

Còn theo thông tin từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thủy Nguyên, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trên toàn huyện là khoảng 175 tấn rác/ngày. Trong đó, vẫn có một lượng rác không nhỏ phát sinh chưa được thu gom, xử lý, tập kết tự phát tại ven đường làng, ngõ xóm, kênh mương thủy lợi, chân núi, vườn nhà, ảnh hưởng xấu đến môi trường, gây bức xúc trong nhân dân.

Trên toàn thành phố, mỗi ngày, 8 huyện khu vực nông thôn phát sinh khoảng 822 tấn rác thải sinh hoạt. Theo số liệu của Sở Tài nguyên và Môi trường, lượng rác được thu gom, vận chuyển tới nơi xử lý tập trung mới đạt 802 tấn, tương đương 97,5%. Như vậy, mỗi ngày địa bàn nông thôn còn 20 tấn rác chưa được thu gom xử lý, thải bỏ ra môi trường.

Dai dẳng ô nhiễm từ rác thải

Tình trạng rác sinh hoạt chưa được thu gom, xử lý triệt để gây ô nhiễm môi trường là mối lo của không ít địa phương khu vực nông thôn. Vào đầu tháng 6- 2023, người dân xã Nhân Hòa (huyện Vĩnh Bảo) phản ánh đến Báo Hải Phòng về việc khu tập kết rác thải sinh hoạt nằm tại thôn Hưng Cường gây ô nhiễm môi trường. Bãi rác tạm rộng gần 3 nghìn m2, tập kết các loại rác tổng hợp chưa phân loại, chất đống ngổn ngang, bốc mùi hôi nồng nặc. Rất nhiều ngày, khói và mùi khí độc hại tỏa ra từ việc đốt rác bao phủ 307 hộ dân sống chung quanh khu vực này khiến bà con luôn thấy khó thở, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, tinh thần.

Ngoài bãi rác tạm, các lò đốt rác sử dụng công nghệ cũ được các địa phương vận hành thí điểm để xử lý rác trên địa bàn cũng là một nguồn gây ô nhiễm nghiêm trọng. Với người dân các thôn 3, 4, Áng Dương, xã Trung Lập (huyện Vĩnh Bảo)- nơi tiếp giáp với lò đốt rác BDAlpha đặt tại thị trấn Vĩnh Bảo, từ nhiều năm nay, khói đen, mùi rác khét lẹt từ lò đốt thải ra khi vận hành trở thành nỗi ám ảnh. Tại cuộc làm việc với phóng viên Báo Hải Phòng vào tháng 4-2023, Phó chủ tịch UBND thị trấn Vĩnh Bảo Trần Văn Đức cho biết, hằng năm, địa phương đều thực hiện việc quan trắc khí thải lò đốt rác BD-Alpha theo quy định. Kết quả cho thấy một số chỉ tiêu chưa đạt yêu cầu, khí thải ra còn chứa chất độc hại, ảnh hưởng tới hệ hô hấp của con người nếu hít phải. Đây cũng là tình trạng chung của các lò đốt rác BDAlpha được xây dựng và đưa vào vận hành tại các huyện An Lão, Thủy Nguyên, Kiến Thụy từ năm 2015. Do lượng Dioxin trong khí thải sau đốt rác tại các lò đốt rác BD Alpha cao hơn nhiều lần quy chuẩn cho phép, đến nay các huyện Thủy Nguyên, An Lão, Kiến Thụy cho dừng hoạt động của lò đốt rác (do thành phố đầu tư) từ cuối năm 2022. Riêng tại thị trấn Vĩnh Bảo, do chưa có phương án thay thế nên vẫn duy trì hoạt động của lò đốt rác này. Chiều 27-10, trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng, Phó chánh Văn phòng UBND huyện Vĩnh Bảo Cao Ngọc Cảnh thông tin, hiện UBND huyện đang xin ý kiến các sở, ngành liên quan để đề xuất phương án khắc phục tạm thời, hạn chế gây ô nhiễm khi lò đốt hoạt động.

Tình trạng ô nhiễm môi trường từ rác thải sinh hoạt vẫn diễn ra dai dẳng, ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống, sinh hoạt của bà con ở nhiều địa phương ngoại thành. Thực tế này đặt ra đòi hỏi thành phố có những giải pháp phù hợp để giải quyết vấn đề rác thải sinh hoạt nông thôn một cách triệt để, bảo đảm môi trường sống trong lành cho nhân dân./.

-----------------------

Kỳ 2: Hạ tầng, công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu

HỒNG MINH