Ảnh xạ của nội tâm
(HPĐT)- Dễ cũng đến 20 năm, kể từ ngày “gặp” Trang Thanh Hiền trong triển lãm chung cùng họa sĩ Đỗ Thúy Hằng ở Hà Nội. Ngay từ dạo đó, đã thấy rõ một cá tính, một người trẻ hoài cổ, mộng mơ và dồn nén nội tâm…
Một tác phẩm của họa sĩ Trang Thanh Hiền.
Đàn bà, mười người thì cũng quá nửa, thanh xuân riêng dành cho học hành, học cũng lấy một cái nghề cốt kiếm sống, rồi chồng rồi con rồi trăm thứ vụn vặt đời thường chiếm lĩnh, ngoảnh đi ngoảnh lại, những tháng năm sung sức nhất đã vèo qua. Trang Thanh Hiền không phải ngoại lệ, lúc nhẽ ra phải dồn mọi nhiệt huyết để vẽ, thì chị đi dạy, làm giảng viên Đại học mỹ thuật Yết Kiêu, nghiên cứu mỹ thuật cổ, viết sách, làm các sự kiện liên quan tới văn hóa truyền thống kiểu như Lễ hội mặt nạ Trung thu, Cùng bé khám phá tranh Tết... Thỉnh thoảng chị cũng vẽ, vẽ chắc cho khỏi quên cái đam mê của mình và tiếp tục mơ mộng… Vẽ dù ít, nhưng khi trình làng luôn là một Trang Thanh Hiền không lẫn lộn, một họa sĩ thời công nghệ vẫn miệt mài trên các chất liệu giấy cổ truyền, một nữ nghệ sĩ không xu thời, không bị phân tâm bởi các trào lưu cuốn hút…
Giảng dạy, nghiên cứu, đi điền dã nhiều, thành quả của quá trình dài hơi và nghiêm ngắn đấy không chỉ là những cuốn sách “Hình tượng Quan Âm thiên thủ thiên nhãn ở Việt Nam”, “Cửu phẩm liên hoa trong nghệ thuật Phật giáo Việt Nam”, “Tranh Tết nét tinh hoa truyền thống Việt”, “Nghệ thuật tạo tác tượng Phật trong các ngôi chùa Việt Nam”…, mà dường như những mật mã bí ẩn nhất ở vẻ đẹp siêu thực của đình, chùa được chị giải mã, ngấm vào con người chị để đợi đến ngày bung tỏa. Tranh của Hiền, vì thế, có hơi hướng tranh thờ cổ xưa. Nhưng càng ngày, Trang Thanh Hiền càng thoát khỏi những trình thức dân gian, độc lập với cá tính của mình - sẵn sàng phản chiếu nội tâm mình bằng Ảnh xạ - làm hấp dẫn hơn cá tính của một người đàn bà giàu kiến thức, thừa đam mê, lại đủ thấu hiểu và tự tin để biết rằng: Chừng mực làm nên sự sang trọng… 20 năm, đi từ tuổi đôi mươi nhiều ngơ ngác bối rối, PGS.TS - nhà nghiên cứu - giảng viên đại học - vẫn với chất liệu giấy dó thuần Việt - vẫn lối vẽ hình kiệm hình - lối dụng màu kiệm màu - họa sĩ Trang Thành Hiền đã làm nên một sự bứt phá ấn tượng trong quá trình thực hành nghệ thuật của mình, khiến những Ảnh xạ cá nhân chị trở nên đồng cảm với những tâm tư chung của đàn bà: dẫu khát khao cuồng nộ thế nào, nội tâm thét gào thế nào thì cuối cùng, đôi chân vẫn trụ vững trên mặt đất…
Bước vào tuổi trung niên yên tĩnh, Trang Thanh Hiền đã sắp đặt ổn thỏa bận rộn của trách nhiệm bổn phận để dốc nhiều cả thời gian lẫn tâm huyết thực hành nghệ thuật. Sẽ đáng tiếc cho cả chị lẫn mỹ thuật đương đại, nếu một họa sĩ như Trang Thanh Hiền lại ít vẽ…/.