Hải Phòng đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Hướng tới thành phố công nghiệp hiện đại, thông minh tầm cỡ thế giới (tiếp theo và hết)
Kết quả đạt được trong phát triển kinh tế - xã hội của Hải Phòng thời gian qua đã thể hiện quyết tâm và sự nỗ lực rất lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hải Phòng với mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành một trong những động lực phát triển của vùng Bắc bộ và của cả nước.
Công nhân Công ty Achi Tokei Denki (Khu công nghiệp Tràng Duệ) trên dây chuyền sản xuất. Ảnh: Duy Lê
Theo Cục Thống kê thành phố Hải Phòng, năm 2022, tăng trưởng kinh tế thành phố đạt mức khá cao, gấp 1,5 lần tốc độ tăng trưởng bình quân chung của cả nước, thuộc tốp đầu các địa phương có tốc độ tăng trưởng cao. Một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu tăng trưởng khá so với cùng kỳ như sản xuất công nghiệp, hàng qua cảng, thu ngân sách, thu hút FDI, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới. Đặc biệt, ngành du lịch, dịch vụ có sự phục hồi và tăng trưởng mạnh; các chính sách an sinh xã hội được triển khai kịp thời, có hiệu quả; tình hình chính trị, xã hội ổn định, quốc phòng- an ninh được giữ vững. Tổng sản phẩm trên địa bàn thành phố (GRDP) năm 2022 ước tăng 12,32% so với cùng kỳ năm trước (kế hoạch năm 2022 tăng từ 13%), đứng thứ 8 cả nước và thứ 2 vùng đồng bằng sông Hồng. Cơ cấu nền kinh tế năm 2022 chuyển dịch đúng theo hướng công nghiệp hóa- hiện đại hóa, trong đó khu vực: nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng 3,61%; công nghiệp - xây dựng chiếm 53,68%; thương mại - dịch vụ chiếm 36,98%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp chiếm 5,73%. Tính chung cả năm 2022, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 14,56% so với năm trước. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 15,6%, đóng góp 14,87 điểm phần trăm; ngành cung cấp nước, xử lý rác thải, nước thải tăng 7,35%, đóng góp 0,07 điểm phần trăm vào mức tăng chung; hai ngành có chỉ số giảm là ngành khai khoáng giảm 20,3% và ngành sản xuất, phân phối điện giảm 4,67%, tác động làm giảm tương ứng 0,04 và 0,34 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Tính đến 15-12-2022, Hải Phòng có 852 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư 24.568,86 triệu USD. Từ đầu năm đến 15-12-2022, toàn thành phố có 128 dự án FDI với số vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh tăng đạt 2.031,53 triệu USD, chủ yếu ở ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Có thể thấy, những kết quả đạt được là sự tiếp nối quan trọng các thành tựu, là nền tảng quan trọng tạo đà phát triển trong giai đoạn mới.
Lấy doanh nghiệp làm trung tâm đổi mới sáng tạo
Thời gian tới, để thực hiện thắng lợi mục tiêu đề ra, trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của một số địa phương, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo ở Hải Phòng cần đổi mới và thực hiện một số đột phá sau:
Thứ nhất, đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động khoa học và công nghệ. Xã hội hóa hoạt động khoa học và công nghệ là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ của thành phố; là một quá trình vừa cấp bách, vừa lâu dài bao hàm nhiều nội dung, trong đó tập trung vào quá trình mở rộng các thành phần xã hội tham gia hoạt động khoa học và công nghệ. Trọng tâm trong thời gian tới cần giải quyết một số nội dung cơ bản là:
Tăng cường thu hút mọi nguồn lực xã hội đầu tư cho các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển và ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo; tạo thuận lợi cho các hoạt động thu hút vốn của thành phố. Tăng cường sự gắn kết khoa học với thực tiễn; đổi mới cơ chế quản lý, nâng cao hiệu quả đầu tư xã hội cho khoa học và công nghệ.
Từng bước hình thành thị trường dịch vụ khoa học và công nghệ; khuyến khích doanh nghiệp thành lập quỹ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; đẩy mạnh thương mại hóa, xã hội hóa việc ứng dụng các kết quả khoa học và công nghệ vào sản xuất, kinh doanh để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ, đồng thời góp phần hình thành và phát triển thị trường mua bán công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Khuyến khích và có cơ chế hỗ trợ hình thành các tổ chức đánh giá, thẩm định, định giá công nghệ, tư vấn lựa chọn công nghệ, môi giới công nghệ và chuyển giao công nghệ gắn với hoạt động của sàn giao dịch công nghệ, thiết bị. Huy động mọi nguồn lực để phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của thành phố, trong đó tập trung vào hỗ trợ thành lập và phát triển các tổ chức trung gian kiểu mới như tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, câu lạc bộ khởi nghiệp, các sự kiện kết nối khởi nghiệp với nhà đầu tư, đối tác, nhân lực và các kênh truyền thông cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Thứ hai, thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là cơ sở để tạo bứt phá về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế thành phố. Cốt lõi của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư chính là chuyển đổi số với sự tích hợp của số hóa, kết nối, siêu kết nối và xử lý dữ liệu thông minh. Đây là quá trình phát triển tất yếu trên toàn cầu và Việt Nam cũng không thể nằm ngoài lộ trình ấy. Nghị quyết số 52-NQ/TW, ngày 27-9-2019 của Bộ Chính trị “Về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư” nhấn mạnh yêu cầu cấp bách để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết. Ngày 26- 10-2021, Thành ủy Hải Phòng ban hành Nghị quyết số 03-NQ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy “Về Chuyển đổi số thành phố Hải Phòng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” với mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành của cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội thành phố dựa trên áp dụng công nghệ số, dữ liệu số. Đồng thời, tạo ra các giá trị tăng trưởng mới từ kinh tế số, với ba trụ cột kinh tế: công nghiệp công nghệ cao, cảng biển-logistics, du lịch-thương mại; hình thành và phát triển môi trường số an toàn, tiện ích, phục vụ tối đa nhu cầu sản xuất, kinh doanh cũng như sinh hoạt cộng đồng của người dân; tạo môi trường khởi nghiệp sáng tạo, chủ động tiếp cận và tận dụng các cơ hội của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư... Theo đó, trung tâm đổi mới sáng tạo phải từ doanh nghiệp; doanh nghiệp cũng cần hiểu rằng đầu tư cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là con đường “ngắn nhất” để đạt được hiệu quả, tăng năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Triển khai hiệu quả chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp sản xuất những mặt hàng chủ lực của địa phương trong việc chuyển đổi số. Cần phải hiểu chuyển đổi số là hoạt động đổi mới sáng tạo của một tổ chức, doanh nghiệp hay nói ngắn gọn chuyển đổi số chính là hoạt động đổi mới sáng tạo sử dụng công nghệ số.
Thúc đẩy phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của thành phố, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; phát triển mô hình kinh doanh mới, kinh tế số, xã hội số; nâng cao năng lực đổi mới, hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp, tập trung ứng dụng công nghệ cao, công nghệ chủ chốt của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Thứ ba, gắn kết các nhiệm vụ khoa học và công nghệ với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Hải Phòng. Thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ; làm chủ một số công nghệ mới trong các lĩnh vực:
Sản xuất nông nghiệp sạch, nông nghiệp an toàn, sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị để phát triển bền vững, trong đó khoa học và công nghệ tập trung hỗ trợ ở các khâu then chốt như nghiên cứu ứng dụng, tiếp nhận chuyển giao công nghệ sinh học trong chọn tạo giống có năng suất chất lượng và sạch bệnh, giống thích ứng biến đổi khí hậu... Ứng dụng công nghệ tiên tiến trong thu hoạch, bảo quản sau thu hoạch giúp nông - thủy - hải sản bảo đảm chất lượng và gia tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, làng nghề... nâng cao năng suất chất lượng, xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm hàng hóa nhằm bảo đảm sự minh bạch thông tin của sản phẩm, phục vụ người tiêu dùng yên tâm có cơ sở thông tin để lựa chọn hàng hóa chính hãng và phục vụ cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình quản lý và kiểm soát hàng hóa trên thị trường.
Tăng cường quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, đất đai; bảo vệ, cải thiện môi trường; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong đó tập trung cho nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhằm góp phần quản lý, sử dụng tài nguyên đất hiệu quả, bền vững; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, công nghệ tiên tiến trong hoạt động bảo vệ, cải thiện môi trường đặc biệt sử dụng chế phẩm sinh học vào xử lý chất thải gia súc, gia cầm và rơm, rạ thành phân hữu cơ, góp phần cải thiện đáng kể môi trường nông thôn, nâng cao năng suất cây trồng; sử dụng men vi sinh trong chăn nuôi để xử lý mùi; sử dụng chế phẩm sinh học trong quản lý ao đầm nuôi thủy, hải sản; tiếp nhận chuyển giao công nghệ xử lý nước thải, xử lý rác thải sinh hoạt, nước thải và chất thải y tế bảo đảm môi trường và xử lý mầm bệnh.
- Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ quan trọng không chỉ của riêng ngành khoa học và công nghệ mà còn là của tất cả các ngành, các cấp. Do đó, rất cần sự chủ động tham gia tích cực và sự đồng hành xuyên suốt của tất cả các ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học… trên địa bàn thành phố.
Phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để tạo bứt phá về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững, đó là hướng đi đúng đắn đã và đang được Hải Phòng hiện thực hóa bằng những kết quả nổi bật trên con đường phát triển của thành phố, phấn đấu đưa Hải Phòng trở thành thành phố có trình độ phát triển cao trong nhóm các thành phố hàng đầu châu Á và thế giới./.