Tranh thủ lấy nước sản xuất vụ đông- xuân

Cán bộ, công nhân Công ty TNHH MTV Khai thác thuỷ lợi Tiên Lãng kiểm tra độ mặn tại cống Rỗ mới.

Mặn “phủ” khắp triền sông

Cống Trung Trang, xã Quang Hưng (huyện An Lão) là cống đầu nguồn lấy nước từ hệ thống thuỷ lợi Đa Độ phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản của 5 quận, huyện: An Lão, Kiến Thuỵ, Kiến An, Dương Kinh và Đồ Sơn. Năm 2023, do khí hậu diễn biến bất lợi, mùa mưa ngắn, lượng mưa thấp nên dù mới bước vào đầu mùa khô nhưng tình trạng xâm mặn xuất hiện sớm, lấn sâu, tăng cao. Con nước ngày 17-11-2023, độ mặn tại cửa cống Trung Trang là 4,1‰ (tiêu chuẩn cho phép lấy nước vào hệ thống dưới 1‰). Trạm trưởng Trạm Khai thác công trình thủy lợi Trung Trang (Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Đa Độ) Đỗ Văn Công cho biết: Do độ mặn tăng cao từ tháng 10 đến nay, công nhân Trạm liên tục cập nhật thông số kết quả đo mặn từ trạm tự động lắp đặt quanh cống Trung Trang, kết hợp thiết bị cầm tay. Tuy nhiên, việc lấy nước bổ sung vào hệ thống rất khó khăn, thời gian lấy nước rất ngắn chỉ bằng ¼ so với kế hoạch.

Huyện Thuỷ Nguyên là địa phương có nhiều khu đồng cao, bị chia cắt bởi quá trình đô thị hoá nên các cánh đồng canh tác thường xuyên bị khô hạn, thiếu nước sản xuất vụ Xuân. Tuy nhiên, việc lấy nước bổ sung vào hệ thống thuỷ lợi trên địa bàn huyện gặp không ít khó khăn. Theo Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên Nguyễn Trần Quỳnh, kết quả quan trắc trong những ngày con nước tháng 11-2023 tại các triền sông, cống đầu mối đều vượt ngưỡng cho phép lấy nước, như: tại cống Bính Động, xã Hoa Động độ mặn lên tới 7‰; cống Cao Kênh, xã Hợp Thành độ mặn 1,2‰; cống Minh Đức, thị trấn Minh Đức độ mặn 8‰; trên sông Đá Bạc tại cống Diệu Tú, xã Lưu Kỳ và cống Thán, xã Gia Minh độ mặn từ 1,2 đến 1,6‰.

Mặn xâm nhập sớm, sâu đang là vấn đề khiến Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thuỷ lợi Tiên Lãng chưa thể lấy đủ nước bổ sung vào hệ thống. Theo đại diện lãnh đạo doanh nghiệp, con nước tháng 10 và 11-2023, tại 3 cống đầu mối lấy nước hệ thống thuỷ lợi trên địa bàn huyện gồm: Rỗ cũ, Rỗ mới và cống sông Mới độ mặn luôn ở mức từ 3 đến 4‰. Việc lấy nước hầu như diễn ra chớp nhoáng, lượng nước bổ sung hệ thống không đáng kể, nhiều khu đồng sản xuất cây vụ đông trên địa bàn đứng trước nguy cơ thiếu nước tưới.

Đồng bộ giải pháp lấy nước

Để ứng phó với tình trạng xâm nhập mặn, bảo đảm lấy đủ nguồn nước phục vụ đời sống và sản xuất nông nghiệp trên địa bàn giao quản lý, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thuỷ lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi thông tin: Sau khi nông dân các địa phương hoàn thành thu hoạch lúa mùa năm 2023, đơn vị tiến hành rà soát, kiểm tra tổng thể 1.232 công trình thuỷ lợi toàn hệ thống; yêu cầu 7 trạm khai thác công trình thủy lợi thường xuyên theo dõi độ mặn tại triền sông, cửa cống, tận dụng tối đa thời gian để lấy nước bổ sung vào hệ thống; hoành triệt các cống rò, hở, không để mặn xâm nhập vùng sản xuất. Đơn vị phối hợp với UBND các quận, huyện trong tháng 11 và 12 ra quân duy tu, bảo dưỡng công trình, nạo vét khơi thông dòng chảy các tuyến kênh ách tắc, nông đầy bảo đảm dẫn nước phục vụ sản xuất. Sẵn sàng lắp đặt, vận hành các trạm bơm dã chiến phục vụ các khu đồng cao, vùng hạn trọng điểm.

Thông tin từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Căn cứ kế hoạch điều tiết nước từ các nhà máy thuỷ điện phục vụ sản xuất vụ Xuân 2024, Sở cử công nhân trực 24/24 tại các cống đầu mối, trạm bơm để tranh thủ lấy nước vào hệ thống thủy lợi khi độ mặn trong giới hạn cho phép, trước mắt là phục vụ đủ nước sản xuất vụ Đông 2023. Với các cống rò, hở tại các triền sông có độ mặn cao như: Cấm, Bạch Đằng, Văn Úc, Thái Bình, sông Luộc… thực hiện ngay việc hoành triệt, không để nước mặn tràn sâu vào vùng sản xuất.

Những năm gần đây, hệ thống thuỷ lợi Tiên Lãng luôn trong tình trạng thiếu nước ngọt. Đặc biệt, nước tưới vụ đông, xuân hằng năm của huyện, nhất là 18 xã, thị trấn nam sông Mới phụ thuộc hoàn toàn vào việc xả nước từ các hồ thủy điện. Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thuỷ lợi Tiên Lãng Phạm Văn Là cho biết: Đơn vị ký kết với Đài khí tượng thuỷ văn Đông Bắc lắp đặt 8 trạm quan trắc mặn tự động tại khu vực cống đầu mối; sử dụng việc lấy nước hớt theo cách truyền thống. Trong trường hợp mực nước xuống thấp, đơn vị sẵn sàng vận hành 75 trạm, máy bơm điện để bơm nước chống hạn./.

Bài và ảnh: VĂN CƯỜNG