Phát huy nguồn lực, hướng tới xây dựng công nghiệp văn hóa
(HPĐT)- Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết số 23 của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật thời kỳ đổi mới, 2 năm thực hiện Kết luận của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, hoạt động sáng tác, biểu diễn nghệ thuật trên cả nước và thành phố đạt nhiều thành tựu. Nhiều văn nghệ sĩ nỗ lực sáng tạo chất lượng, đạt nhiều giải thưởng...
Nhờ thực hiện Đề án Sân khấu truyền hình, nghệ sĩ, diễn viên Hải Phòng hào hứng lên đường lưu diễn trong và ngoài nước.
Trong ảnh: Vở chèo "Mưa đỏ" của Đoàn Chèo Hải Phòng được công chúng tán thưởng khi lưu diễn tại Hà Nội.
Những giải thưởng xứng đáng
Tháng 9-2023, với bài hát "Nhớ Bác", nhạc sĩ Duy Thái đoạt giải B Giải thưởng sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật (VHNT), báo chí về chủ đề "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh" giai đoạn 2021-2023 do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức. Cũng trong năm 2023, ông vinh dự là một trong 2 nghệ sĩ Hải Phòng được trao tặng giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Là tác giả nhiều bài hát "đi cùng năm tháng", trên cương vị Chủ tịch Hội Âm nhạc Hải Phòng (Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố), ông cùng các nhạc sĩ duy trì hiệu quả chương trình "Tác phẩm mới", ra mắt hơn 500 tác phẩm âm nhạc mới về thành phố quê hương, là mốc son để nhiều nhạc sĩ trẻ vươn lên trong sự nghiệp, như nhạc sĩ Xuân Bình với bài hát "Tôi, người Hải Phòng"... Còn theo họa sĩ Đặng Tiến, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Hải Phòng, mỹ thuật thành phố đang có bước chuyển rõ rệt. Từ năm 2008 đến nay, Hội tổ chức và tham gia hơn 60 triển lãm tập thể, triển lãm nhóm với hơn 600 tác phẩm được trưng bày. Mỹ thuật Hải Phòng 6 lần tổ chức triển lãm chung với các họa sĩ Hàn Quốc, đánh dấu bước tiến mới của mỹ thuật thành phố…
Thực hiện Nghị quyết 23 và căn cứ tình hình thực tiễn địa phương, Thành ủy ban hành các chương trình, kế hoạch và cụ thể hóa thành đề án tạo tiền đề quan trọng xây dựng, phát triển văn hoá, văn học, nghệ thuật thành phố. Trong đó, hằng năm, lãnh đạo thành phố gặp gỡ, lắng nghe văn nghệ sĩ chia sẻ, bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, hiến kế góp phần cụ thể hoá quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng về văn hóa, văn học, nghệ thuật; tạm dừng sáp nhập 5 đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp và triển khai Đề án Sân khấu truyền hình mở "đất diễn" để văn nghệ sĩ sáng tác và biểu diễn; tổ chức các cuộc thi sáng tác, quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật… Sau 15 năm, văn nghệ sĩ Hải Phòng có thêm 1 giải thưởng Hồ Chí Minh, 3 giải thưởng Nhà nước, 3 nghệ sĩ nhân dân, 31 nghệ sĩ ưu tú, 6 nghệ nhân ưu tú... cùng nhiều giải thưởng khác. Các tác phẩm ngày càng được cách tân, đề tài bao quát hơn, bắt kịp những suy nghĩ của người dân và sự chuyển động của xã hội, phục vụ yêu cầu đổi mới. Hải Phòng tiếp tục có nhiều tác giả, tác phẩm được đông đảo người dân biết đến. Ngoài việc khôi phục, lưu giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, như: ca trù, dân ca, chầu văn..., hoạt động VHNT của Hải Phòng ngày càng phong phú, tươi mới và hấp dẫn.
Chương trình "Sáng đèn Nhà hát thành phố" mở đường để các đoàn nghệ thuật chiếm lĩnh thị trường.
Trong ảnh: Vở nhạc kịch "Những người khốn khổ" của Trung tâm tổ chức biểu diễn nghệ thuật Hải Phòng đưa vào bán vé.
Khuyến khích sáng tạo trẻ
Cùng với cả nước, một trong những thách thức lớn nhất của VHNT Hải Phòng hiện nay là chưa xuất hiện những tác phẩm "đỉnh cao". Hoạt động lưu diễn nghệ thuật trong nước, quốc tế chưa sôi động. Thời đại công nghệ bùng nổ khiến thị trường xuất bản in trở nên hiu quạnh, bị lấn át bởi các tác phẩm chạy theo thị hiếu tầm thường. Hoạt động sáng tạo giữa các bộ môn, thể loại VHNT còn khá chênh lệch. Lĩnh vực thơ văn, mỹ thuật, nhiếp ảnh, âm nhạc dường như sôi động hơn so với các lĩnh vực khác. Hơn nữa, đội ngũ sáng tác đông nhưng không đồng đều, nhiều hội viên cao tuổi và một số hội viên "lão hóa" trong sáng tác. Có tình trạng "tre" thì già nhưng "măng" chưa kịp lớn hoặc không muốn lớn ở "khu vườn" văn học nghệ thuật. Ngoài ra, sáng tác chủ yếu là hoạt động cá nhân, phụ thuộc vào tài năng và tâm huyết của từng người. Tuy thế, công tác đào tạo, bồi dưỡng - những yếu tố để kích thích sáng tác cũng rất quan trọng. Dù Hội Liên hiệp VHNT Hải Phòng vẫn miệt mài đầu tư trực tiếp để có những sáng tác tốt, song hoạt động này vẫn còn khá "yếu ớt"...
Theo GS.TS Từ Thị Loan, nguyên Viện trưởng Viện Văn học nghệ thuật Trung ương, Hải Phòng là nơi sinh ra, nuôi dưỡng nhiều nhân tài của đất nước, nổi bật như các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ: Khái Hưng, Hoàng Ngọc Phách, Nguyên Hồng…; các nghệ sĩ, ca sĩ, diễn viên Trà Giang, Ái Liên, Lê Mai, Ánh Tuyết; các trí thức, nhà khoa học: Hải Triều, Nguyễn Lân... Thế hệ trẻ tài hoa, năng động và có những đóng góp tích cực dù đang ở Hải Phòng hay các địa phương khác: Vicky Nhung, Vũ Thịnh, Phạm Hương, Ốc Thanh Vân, Quang Thắng, Thu Phương, Duy Mạnh... "Đây chính là các chủ thể văn hóa đầy sức sáng tạo và nhiệt huyết góp phần hiện thực hóa các nguồn tài nguyên văn hóa của Hải Phòng thành sản phẩm, dịch vụ, hoạt động văn hóa mang lại giá trị gia tăng gấp nhiều lần cho địa phương", bà khẳng định. Nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực, GS.TS Trương Quốc Bình, nguyên Phó cục trưởng Cục Di sản văn hóa khuyến nghị thành phố xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực văn hóa chất lượng cao phục vụ phát triển một số ngành công nghiệp văn hóa có ưu thế trong bối cảnh hội nhập. Trong đó chú trọng đội ngũ hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo, nghệ thuật; đồng thời, nâng cao chất lượng nhân lực quản lý, kinh doanh cả khu vực công và khu vực tư, cả về chuyên môn, ngoại ngữ lẫn kỹ năng quản trị.
Đã đến lúc, chúng ta cần nghĩ xa hơn đến một thị trường văn hóa, VHNT lớn mạnh tại Hải Phòng. Bên cạnh việc khuyến khích sáng tác, cần xây dựng cơ chế, mô hình hợp tác để các tổ chức, đơn vị văn hóa công lập và các doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, văn nghệ... cùng tham gia, thể hiện và tự hoàn thiện mình trên con đường làm nghệ thuật, hướng tới xây dựng công nghiệp văn hóa./.