Bảo đảm chất lượng cấp nước sạch khu vực nông thôn: Tháo gỡ vướng mắc, giải quyết dứt điểm (kỳ 1)

Nhà máy nước mini trên địa bàn xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng. Ảnh: TRUNG KIÊN

Kỳ 1: Chất lượng nước sạch nhiều nơi còn “phập phù”

Theo số liệu thống kê, tỷ lệ người dân nông thôn trên địa bàn thành phố được cấp nước sạch từ các nhà máy nước tập trung hiện đạt hơn 94,1%, song chỉ có 74,4% số dân được cấp nước đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống. Như vậy, còn một bộ phận người dân khu vực ngoại thành đang phải sử dụng nước từ nhà máy nước có chất lượng chưa ổn định, chưa đạt quy chuẩn. Thực tế, thời gian qua, tại một số địa phương, người dân bức xúc, có ý kiến vì chất lượng cấp nước không bảo đảm, kiến nghị sớm có giải pháp khắc phục.

Mong mỏi nước sạch không còn “bẩn”

Tại nhiều cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND các cấp tại huyện Tiên Lãng, người dân một số xã trên địa bàn như Quyết Tiến, Kiến Thiết, Vinh Quang... đều kiến nghị tăng cường kiểm tra giám sát chất lượng nước sinh hoạt của các nhà máy nước mini và mong mỏi có giải pháp lâu dài để khắc phục hạn chế, bất cập. Ông Nguyễn Công Vường, ở thôn Phú Cơ, xã Quyết Tiến phản ánh, gia đình sử dụng nước sạch do Nhà máy nước Khởi Nghĩa cung cấp, nhưng từ vài năm gần đây nước thường có tình trạng màu vàng, vẩn đục. Gia đình phải trữ nước, để lắng đọng cặn mới sử dụng nhưng vẫn chưa yên tâm. Gần đây, chất lượng nước ổn định hơn, nhưng áp lực nước lại rất yếu, thậm chí có lúc việc cấp nước bị gián đoạn. Phó chủ tịch UBND xã Quyết Tiến Phạm Tân Anh thông tin: Người dân phản ánh nhiều lần về chất lượng nước, nhưng đơn vị cung cấp chưa có chuyển biến căn bản trong việc khắc phục. Những ý kiến, phản ánh của nhân dân là có cơ sở khi trong năm 2023, qua kiểm tra, UBND huyện Tiên Lãng ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với Công ty CP phát triển nước sạch Hưng Đạo (đơn vị quản lý Nhà máy nước Khởi Nghĩa), với mức phạt 15 triệu đồng do cung cấp nước không bảo đảm chất lượng.

Được cấp nước sạch ổn định, bảo đảm chất lượng là mong mỏi của người dân ở nhiều xã trên địa bàn các huyện. Anh Nguyễn Văn Thạo, ở thôn Đan Điền, xã Dũng Tiến (huyện Vĩnh Bảo) bày tỏ: Dù bức xúc khi chất lượng nước do nhà máy nước trên địa bàn cung cấp chưa bảo đảm, có lúc nước ngả màu vàng, bốc mùi hôi, nhưng gia đình vẫn phải dùng vì không còn nguồn nào thay thế. Mới đây, anh Thạo phải chi 2,7 triệu đồng để mua thiết bị lọc nước trước khi sử dụng. Người dân bức xúc khi bỏ tiền mua nước sạch sinh hoạt nhưng lại phải dùng nước chất lượng kém, thậm chí nước “bẩn” nên lo lắng, bất an về hậu quả đối với sức khỏe là thực trạng diễn ra ở một số địa phương. Do bức xúc, nhiều người đăng tải, chia sẻ hình ảnh, clip về tình trạng này trên mạng xã hội. Thậm chí, tháng 6- 2023, một số bà con xã Đông Phương (huyện Kiến Thụy) tập trung đông người, căng băng-rôn trước trụ sở UBND xã, phản ánh mong muốn được dùng nước sạch và “tẩy chay” sử dụng nước của Nhà máy nước Đông Phương do Công ty TNHH xây dựng và dịch vụ thương mại Đại Thái làm chủ đầu tư. Trước sự việc này, lãnh đạo huyện Kiến Thụy tổ chức đối thoại với người dân và chỉ đạo giải quyết dứt điểm những vấn đề bức xúc liên quan đến nước sạch, bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.

Gần 70% số nhà máy nước mini chưa đáp ứng yêu cầu

Để phục vụ cấp nước sinh hoạt cho người dân khu vực ngoại thành, trên địa bàn thành phố có 161 nhà máy nước sạch nông thôn tập trung được xây dựng có phần kinh phí từ ngân sách nhà nước, quy mô từ 200 m3 - 500 m3/ngày đêm. Trong đó, 13 nhà máy được xây dựng theo Quyết định số 237/1998/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; 148 nhà máy được xây dựng giai đoạn từ năm 2003 đến 2015 theo Chương trình mục tiêu Quốc gia về nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường nông thôn và Nghị quyết số 51 năm 2003 của HĐND thành phố khóa 12.

Các công trình sau khi hoàn thành được chủ đầu tư bàn giao UBND các xã quản lý việc sử dụng. UBND các xã ký kết hợp đồng kinh tế hoặc thỏa thuận dịch vụ cấp nước, giao tổ chức, cá nhân quản lý khai thác công trình. Cụ thể, 81 nhà máy được giao cho doanh nghiệp tư nhân; 24 nhà máy giao cho hợp tác xã; 56 nhà máy giao hộ cá thể quản lý. Đến nay, trong số này 63 nhà máy dừng hoạt động; 4 nhà máy hoạt động nhưng không thực hiện cấp nước sinh hoạt mà chỉ phục vụ cấp nước chăn nuôi, trồng trọt. Hiện, ngoài 94 nhà máy nước sạch được xây dựng có phần kinh phí từ ngân sách nhà nước còn đang hoạt động, việc cấp nước sạch sinh hoạt tại khu vực nông thôn có sự tham gia của 10 nhà máy nước đô thị, 8 nhà máy nước đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách.

Với những chính sách phù hợp, tập trung đầu tư hàng trăm tỷ đồng từ ngân sách, việc cung cấp nước sạch phục vụ nhân dân khu vực nông thôn trên địa bàn Hải Phòng có chuyển biến tích cực, đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch nâng lên đáng kể. Tuy nhiên, phần lớn nhà máy cấp nước được đầu tư với quy mô nhỏ, công nghệ xử lý cũ, nên còn được gọi là “nhà máy nước mini”. Vì vậy, sau nhiều năm xây dựng, vận hành, khoảng 2/3 số nhà máy nước mini đang hoạt động, nhưng không đủ năng lực đáp ứng yêu cầu về chất lượng nước cấp cũng như nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng của người dân.

Theo khảo sát, đánh giá mới nhất của thành phố vào tháng 10-2023, trong số 112 nhà máy nước hiện hoạt động, tham gia cấp nước sạch sinh hoạt tại khu vực nông thôn, chỉ có 31 nhà máy có chất lượng nước ổn định, đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. 26/112 nhà máy có hệ thống xử lý nước đã được đầu tư, nâng cấp, chất lượng nước đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tuy nhiên về lâu dài vẫn khó đáp ứng nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng do quy mô công suất nhỏ lại không thực hiện mở rộng được vì không phù hợp quy hoạch. Còn lại 55 nhà máy (gồm 51 nhà máy có vốn ngân sách nhà nước, 4 nhà máy vốn tư nhân) có hệ thống hạ tầng xử lý và phân phối nước xuống cấp, công nghệ xử lý lạc hậu; trong đó một số nhà máy khai thác nước thô từ nguồn nước tuyến kênh thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp hoặc từ các sông tự nhiên bị nhiễm mặn vào mùa kiệt. Với 55 nhà máy này, luôn cần tăng cường giám sát chất lượng nước thành phẩm; đặc biệt có 15 nhà máy ở một số thời điểm để xảy ra tình trạng người sử dụng nước có ý kiến bức xúc vì chất lượng nước không bảo đảm. Trước thực trạng hoạt động của các nhà máy nước khu vực nông thôn và nhu cầu về nước sạch ngày càng cao của người dân cả về chất lượng và số lượng, đòi hỏi những giải pháp trước mắt và căn cơ lâu dài, để giải quyết khó khăn, vướng mắc./.

---------------------

Kỳ 2: Lắm bất cập trong thực tế hoạt động, quản lý

NHÓM PHÓNG VIÊN KINH TẾ