Nghịch lý điện “xanh”
(HPĐT)- Năm 2023, giá điện tăng 2 lần với mức tăng bình quân 3% và 4,5%. Theo đó, chi phí đầu vào doanh nghiệp gánh chịu tăng khoảng 2%. Giai đoạn cao điểm cuối năm như hiện nay, tiền điện chiếm tỷ lệ lớn trong giá thành sản xuất ở không ít doanh nghiệp. Theo tính toán của các chuyên gia kinh tế, nếu được lắp điện mặt trời áp mái, doanh nghiệp có diện tích mặt bằng mái khoảng 3.500 m2 có thể tiết kiệm hàng trăm triệu đồng/tháng. Việc lắp điện mặt trời đối với nhiều doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất không chỉ giảm chi phí, mà còn thuận lợi hơn trong xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường yêu cầu tiêu chí xanh. Nhưng mong muốn lắp đặt điện mặt trời tự sản tự tiêu và không nhất thiết kết nối với hệ thống điện lực quốc gia (trừ khi thiếu phải mua) của doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất không dễ thực hiện. Đây là thực tế tại Hải Phòng- nơi có hàng chục khu công nghiệp, cũng như các địa phương trên cả nước.
_900x600.jpg)
Nguyên nhân là do chưa có chủ trương, chính sách thực hiện, dù Nhà nước không cấm. Theo Sở Công Thương, hiện Bộ Công Thương mới khuyến khích phát triển điện mặt trời lắp đặt tại văn phòng, nhà ở, chưa áp dụng cho doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất, nhà máy, cơ sở sản xuất.
Theo tính toán, hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời phải đầu tư khoảng 100 triệu đồng. Với chi phí này, lượng điện dư thừa (vào ban ngày) ở hộ gia đình không được mua lại hoặc hòa lưới điện sẽ rất lãng phí, trong khi muốn sử dụng điện vào ban đêm, lại phải đầu tư thêm bộ trữ điện khá tốn kém. Tính đi tính lại, ở góc độ người dân, mua điện từ hệ thống lưới điện quốc gia sẽ lợi hơn, vừa ổn định nguồn cung cấp, vừa tiết kiệm, không rắc rối thủ tục hồ sơ lắp điện áp mái và phải lo việc vận hành, bảo trì thiết bị. Trong khi các cơ sở sản xuất, nhà máy, doanh nghiệp đủ tiềm lực đầu tư, sẵn có diện tích mái nhà xưởng lại vướng về cơ chế. Vì vậy, việc phát triển điện mặt trời áp mái tồn tại nghịch lý: Nơi cần và đủ điều kiện thì chưa được phép; nơi được phép thì không đủ điều kiện, không muốn.
Để ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh năng lượng, một giải pháp quan trọng là đa dạng hóa nguồn cung bằng cách cho phép các cơ sở có thể phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu, không nên giới hạn trong nhóm nhỏ là văn phòng và nhà ở.
Trên tinh thần này, các bộ, ngành chức năng nên tháo gỡ vướng mắc, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư khai thác tối đa các dự án điện mặt trời, trong đó có điện mặt trời áp mái. Thực tế, hiện đối tác của nhiều doanh nghiệp thuộc ngành da giày, đồ gỗ, dệt may, nhuộm… đề nghị doanh nghiệp nhóm ngành này phải đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà xưởng mới đáp ứng các tiêu chí phát thải khi xuất khẩu sang các thị trường ngày càng đòi hỏi khắt khe về “năng lượng sạch” như Liên minh châu Âu.
Từ những lợi ích nêu trên, ngành chức năng cần sớm có cơ chế, chính sách, thủ tục để gỡ vướng kịp thời đối với điện mặt trời mái nhà để phát triển kinh tế xanh, khuyến khích năng lượng tái tạo và ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.