Chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không theo quy định: Phối hợp tuyên truyền, vận động ngư dân

Tàu cá của ngư dân hoạt động trên khu vực biển vịnh Bắc bộ. Ảnh: LÊ DŨNG

Tuần tra, kiểm soát chặt chẽ

Trong lần thanh tra thứ 4 của Ủy ban châu Âu (EC) từ ngày 10-10 đến 18-10- 2023, đoàn thanh tra của EC tiếp tục ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực chống khai thác IUU của Việt Nam. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, đoàn thanh tra đưa ra một số đề nghị cụ thể như: Cần siết chặt kiểm soát, quản lý, không để tàu cá vi phạm khai thác bất hợp pháp trên vùng biển nước ngoài; không để tàu mất tín hiệu kết nối 10 ngày; không để tàu có tình trạng “3 không” gồm: không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép và tỷ lệ xử lý vi phạm còn rất thấp.

Những đề nghị trên của EC đang phản ánh đúng thực trạng khai thác hải sản của Việt Nam, mặc dù có những chuyển biến tích cực nhưng chưa triệt để, một số tàu cá do vô tình hoặc cố ý vẫn để xảy ra vi phạm. Đơn cử trong chuyến tuần tra liên hợp giữa lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam và Cảnh sát biển Trung Quốc vừa qua, lực lượng chức năng phát hiện 3 tàu cá vi phạm và lập biên bản, gửi thông báo đến địa phương xử lý. Chẳng hạn, trường hợp tàu cá TB 99995 TS, do ông Dương Văn Lâm (ở thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa) làm thuyền trưởng, trên tàu có 12 thuyền viên, dạng tàu dịch vụ hậu cần. Do nguồn thiết bị VMS hoạt động chập chờn nên tàu “trôi” sang phía Đông đường phân định vịnh Bắc bộ. Nhờ lực lượng Cảnh sát biển kịp thời phát hiện, thông báo, chủ phương tiện nhanh chóng đưa tàu về phía Tây đường phân định. Tiếp tục kiểm tra tàu QNg 97461 TS, lực lượng chức năng phát hiện tàu không có giấy phép khai thác thủy sản, không có thiết bị giám sát hành trình, không có danh bạ thuyền viên; giấy đăng ký tàu cá chỉ có bản photo. Tất cả phương tiện vi phạm đều được thông báo về địa phương và các lực lượng liên quan để xử lý và đưa vào diện quản lý, theo dõi. Số tàu vi phạm giảm 9 tàu so với đợt tuần tra liên hợp lần thứ nhất diễn ra vào tháng 4-2023.

Qua tuần tra, kiểm soát phát hiện, tình trạng tàu cá nước ngoài vi phạm vùng biển Việt Nam diễn biến khá phức tạp. Trong chuyến tuần tra liên hợp vừa qua, lực lượng Cảnh sát biển 2 nước phát hiện một số tàu cá Trung Quốc cũng vượt đường phân định vi phạm vùng biển Việt Nam khai thác hải sản, hoạt động theo nhóm khoảng hơn chục tàu. Cảnh sát biển Việt Nam đề nghị Cảnh sát biển Trung Quốc bằng mọi biện pháp thông báo cho nhóm tàu cá trên di chuyển ra khỏi vùng biển Việt Nam và xác minh, xử lý theo quy định. Đối với các trường hợp bị phát hiện, bỏ chạy, lực lượng chức năng của Việt Nam sẽ chụp ảnh, quay clip, ghi số hiệu phương tiện và thông tin với cơ quan hữu quan nước bạn để có biện pháp xử lý.

Phối hợp hiệp đồng ngăn chặn khai thác IUU

Mặc dù đạt được nhiều kết quả quan trọng trong chống khai thác IUU nhưng lực lượng chức năng còn gặp rất nhiều khó khăn. Cụ thể, công tác quản lý, giám sát hoạt động nghề cá chưa thường xuyên, liên tục do một số tàu cá Việt Nam chưa lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS) theo quy định; không bật thiết bị giám sát hành trình; tình trạng tàu cá Việt Nam và Trung Quốc vẫn vi phạm vùng biển của nhau để đánh bắt hải sản. Có trường hợp tàu cá của địa phương này nhưng khi xuất bến lại ở địa phương khác, khi khai thác ở vùng biển nước ngoài thì quay về vùng biển của địa phương khác.

Trước tình hình trên, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 ký kết phối hợp lực lượng Bộ đội biên phòng 9 tỉnh, thành phố; phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 4 tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An triển khai các kế hoạch tuần tra, kiểm soát. Thông qua lực lượng trinh sát và thông tin từ trung tâm chỉ huy, các lực lượng hiệp đồng, thông tin tình hình hoạt động tàu cá được cập nhật thường xuyên, liên tục. Trên cơ sở đó, đơn vị luôn sẵn sàng lực lượng, phương tiện trực tại 2 điểm đảo là Bạch Long Vĩ (Hải Phòng) và Hòn La (Quảng Bình), khi sở chỉ huy thông báo có tàu cá có dấu hiệu vi phạm, đơn vị tiến hành tuần tra, kiểm tra, kiểm soát để ngăn chặn.

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác chống khai thác IUU, thời gian tới, Bộ Tư lệnh Vùng chỉ đạo các đơn vị, các tàu tăng cường, đổi mới công tác tuyên truyền, nhất là qua các kênh sóng ngắn, sóng cực ngắn cho bà con ngư dân khi khai thác trên biển. Đồng thời, phối hợp, hiệp đồng với các lực lượng hoạt động trên biển chủ động quan sát, phát hiện các tàu cá hoạt động ở khu vực giáp ranh đường phân định vịnh Bắc bộ có nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép; duy trì hệ thống thông tin liên lạc với lực lượng Bộ đội biên phòng và Chi cục Kiểm ngư các địa phương ven biển, giám sát chặt chẽ, không cho phép xuất bến đối với các tàu vi phạm (không lắp hệ thống thông tin nhận dạng cho tàu thuyền AIS và vi phạm các quy định khác về chống khai thác IUU); kiên quyết xử phạt đối với phương tiện vi phạm, vi phạm nhiều lần - đại tá Lương Cao Khải, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Vùng Cảnh sát biển 1 thông tin. 

HOÀNG XUÂN