Phố làng

Minh họa: Đặng Tiến

Nhà văn Nguyễn Đình Tú

1.Đối diện quán bún phở “Ăn Là Ghiềng” mà biển hiệu bằng chữ in nghiêng nguệch ngoạc, sai lỗi chính tả của cô Tư Nhiên là dãy nhà trọ hơn hai chục phòng. Nghe đâu ông chủ là người trên phố, biết trước thông tin dự án mở đường, mở khu công nghiệp, quy hoạch khu dân cư nên chớp thời cơ. Người thuê trọ chủ yếu là công nhân xưởng may và nhà máy cơ khí cách đó không xa. Từ ngày có khu trọ, quán cô Tư Nhiên nhộn nhịp hẳn lên. Tầm trưa và mỗi chiều, người qua kẻ lại đông đúc. Cái chợ tự phát theo đó cũng được hình thành, lèo tèo sạp rau, bàn thịt, vài mẹt cá… Chiếc xe nước mía của chị Mai và mấy gánh hàng rong rảo chân khắp phố cũng tấp về. Rộn ràng, huyên náo, nhưng cũng nhiều phiền phức. Ấy là lời ca thán của mấy ông già trong xóm mỗi chiều ngồi hóng gió.

Cô Nhiên không phải là người vùng này, vì giọng cô nhẹ, lại dùng nhiều từ thoạt nghe không ai hiểu gì. Tính cô vui vẻ, hoạt ngôn. Với nụ cười duyên, thêm ánh mắt tình tứ nữa, nhiều người bảo chắc ngày xưa cô Tư đẹp lắm. Đẹp mà sao vất vả quá vậy? Chồng con lại không thấy đâu, cứ thui thủi một mình. Họ hỏi nhau và rồi cũng quên mất là chẳng biết tìm ai đó để trả lời giúp. Chỉ cô Tư Nhiên vẫn hằng ngày vui cười, mời khách. Cô nấu ngon, bát đũa sạch sẽ nên ai cũng thích. Nhất là mấy cô gái trẻ ở nhà trọ bên đường hay qua ăn vào chập tối. Bọn họ ăn nói dạn dĩ, không giống gái quê, nghe đâu ở tuốt miệt trong. Họ đi làm may cũng chả phải, họ là sinh viên thì cũng chẳng ai xác thực. Chỉ biết họ đi,về thất thường lắm. Có bữa khuya còn đập cửa hỏi cô Tư còn gì ăn không.

- Đi làm gái chứ đi đâu nữa, cha nội! - Thằng Phát nằm nghiêng người trên chiếc xe máy cũ mèm, tỏ ra hiểu biết.

- Cái gì? - Thằng Hiền ngạc nhiên, chồm người lên trước mặt thằng Phát, trố mắt nhìn.

Cô Tư trong quán nghe hết, bâng quơ bảo có gì mà hai chú cự cãi, lát con Thắm ra hỏi là biết thôi. Thiệt tình, chuyện này mà đi hỏi người trong cuộc nghe sao dễ như lủm cục đường, cắn miếng bánh ngọt vậy. Thằng Hiền, như cái tên nó, hiền lành và chăm chỉ. Từ ngày mấy dự án đô thị hóa nông thôn tràn về, nó đổi từ công việc đặt trúm bắt lươn, thả lờ hứng cá sang nghề xe ôm. Ao hồ thu hẹp bởi ùn ùn từng xe đất đổ xuống, san lấp để xây dựng công trình. Nó đứng ở ngã ba gần quán cô Tư đón khách. Thằng Phát cũng thế, hết ruộng đất, vợ đi làm công nhân may, nó vào Nam kiếm việc làm, nhưng gặp dịch bùng phát, thất nghiệp nằm ngáp dài ở phòng trọ rồi mới đây được tỉnh hỗ trợ đưa về, sung vào đội xe ôm kiêm bốc vác cho các chủ hàng. Mỗi khi không có khách, bọn họ cứ chuyện trên trời dưới đất như thế. Đôi khi tụm lại chiếc bàn đá dưới tán cây dầu đánh cờ tướng giải khuây.

- Con Thắm ra kìa! - Cô Tư nhắc nhở.

Thằng Phát ngồi bật dậy như lò xo nén chặt. Thằng Hiền cũng ngẩng lên. Thấy mấy gã trai nhìn mình sỗ sàng như thế, con Thắm nhíu mày rồi cúi nhẹ đầu, bước vào quán.

2.Thắm tầm ngoài hai mươi. Da trắng, dáng mảnh. Gương mặt đẹp, có cặp môi đỏ mọng. Mái tóc đen, dài ngang hông hay vấn cao sau ót. Thời này con gái để tóc dài, lại đen tự nhiên như thế hiếm lắm. Mấy cô hàng rau cứ tấm tắc khen mỗi lần Thắm ra mua hàng. Thắm hay ra quán cô Tư giúp rửa bát, quét dọn mỗi khi rảnh rỗi. Cũng như nhiều cô gái trong các phòng trọ nằm cuối dãy, Thắm đi về thất thường. Đôi khi ở lại qua đêm đâu đó, trời mờ đất đã có mặt ở quán cô Tư.

Thằng Hiền và thằng Phát đùn đẩy nhau mãi, cũng không mở lời bắt chuyện với Thắm được. Cô Tư Nhiên kín đáo nhìn Thắm rồi nhìn hai gã trai mà không nhịn được cười. Không đợi hai gã lên tiếng, Thắm tay cầm giẻ lau, đứng trước mặt:

- Hai anh ăn gì, cô Tư làm luôn?

Thằng Phát nhìn thằng Hiền, rồi cả hai xua tay lia lịa.

- Ủa, vào quán mà không ăn thì vào làm gì ta? - Thắm đưa đẩy mấy lời bâng quơ, khiến hai gã trai thộn mặt, ấp úng.

Cô Tư Nhiên đỡ lời:

- Thì vào uống nước hay ngắm gái xinh cũng được chớ sao đâu mà!

Hai thằng có được đồng minh nên dạn dĩ phụ lời:

- Đúng á cô Tư... Chứ đâu vào quán là phải ăn, hì!

- Mà có tiền đâu mà ăn chứ! - Thằng Phát vừa đứt lời, thằng Hiền thiệt thà bộc bạch, khiến cô Tư và cả Thắm bật cười.

3. Các dự án hoàn thành. Nhiều công trình mọc lên. Vùng quê lâu nay yên bình với rặng dừa hàng cau, với ao hồ, ruộng vườn bỗng chốc trở thành khu đô thị mới, nhà cửa san sát. Toàn là dân ở đâu về mua đất, cất nhà. Còn hầu hết dân gốc lâu năm thì được quy hoạch dồn lại phía gần bờ sông. Những ngôi nhà giống nhau, trước mặt là con đường bê tông rộng nối liền, giao cắt với nhiều con đường khác. Đời sống dần đi vào ổn định, nhưng nỗi nhớ về cuộc sống trước đây khiến nhiều người không vui, có người muốn đi xứ khác làm ăn.

Chứ biết làm sao bây giờ. Muốn phát triển, phải có dự án, quy hoạch, nâng cấp hạ tầng. Đấy là chủ trương. Nhưng người dân ở đây đã quen việc ruộng vườn, đàn heo con gà, giờ bỗng chốc ngồi bó gối nhìn ra, không buồn chân buồn tay sao được. Ruộng vườn đưa cả vào dự án hết rồi, còn đâu mà cấy trồng, chăm bón. Hết đi dạo xóm, uống trà, thì bày cờ ra vỉa hè ngồi đánh, mỏi lưng thì nằm võng hố hời hố hụi đôi câu bá trạo.

4. Về khuya, mấy ông bà già đứng trước cổng phe phẩy quạt nan, chép miệng. Họ không thấy vui, chỉ thấy có điều gì đấy bất ổn. Thỉnh thoảng, vài chiếc xe máy lướt qua kéo theo tiếng hú hét của bọn trai choai choai tóc nhuộm xanh đỏ. Có người lắc đầu, nhìn theo. Có người buồn bã, than phiền mấy câu nghe buồn nẫu. Bọn nó chạy lên thị xã, sà vào quán nhậu hay karaoke, mãi gà gáy mới mò về. Đứa ngáp ngắn ngáp dài, đứa áo quần xộc xệch. Ngủ đến chiều mới dậy. Ba mẹ chúng chỉ biết chửi phong long, chứ biết chửi ai bây giờ. Có đứa khi tiêu hết số tiền đền bù giải tỏa thì cũng e ngại, tìm kiếm công việc làm. Nhưng cũng có đứa mặc kệ, cứ phè phỡn chơi bời, hết tiền thì ngửa tay xin cha mẹ. Thành thử, cái xóm nhỏ từ xưa yên bình nay đã thay đổi nhanh chóng. Nhạc nhẽo trong các quán cà phê xập xình. Đèn xanh đỏ nhấp nháy mời gọi. Học chưa hết cấp hai, nhiều đứa bỏ học, tụ tập bạn bè, chồm hổm đánh bài, hút thuốc. Mấy cô gái trẻ cũng không nhút nhát, hiền lành mà trở nên dạn dĩ, nói năng sống sượng khi bị trêu đùa. Họ cũng có thể chốc ngược lon bia như mấy gã đàn ông đang cười hô hố, trêu ngươi.

5. Thêm vài dự án mới bắt đầu rục rịch ở vùng đất bìa làng giáp với chân núi phía tây. Người ta đổ về đo đạc, cắm mốc, tụm năm tụm ba chỉ trỏ. Dân làng hiếu kỳ cũng chen vô ngắm nghía cái bản đồ quy hoạch trên tay của một cậu kỹ sư mặt đăm chiêu, đầy tính toán.

Thằng Phát, thằng Hiền đều chuyển nghề, giờ là nhân viên của một công ty bất động sản. Người dân ở đây thường gọi nôm na là bọn cò đất. Cò đất sinh sôi nhiều hơn nấm sau mưa. Chúng ngồi la liệt ở cà phê gần quán cô Tư. Trông quần áo đứa nào cũng tươm tất, lịch sự. Thằng Phát cứ thấy con Thắm lấp ló ở quán cô Tư thế nào cũng buông lời cợt nhả. Con Thắm chỉ cười rồi lảng tránh, nghe đâu, nó sắp về quê. Bởi cái nghề nó đang làm, tại cái đất nửa phố nửa quê cạnh tranh khốc liệt quá.

Người ta không gọi làng nữa, bởi phố đang hình thành theo đúng nghĩa. Những mảnh vườn, dù trong ngõ sâu, hẻm chật cũng được cò đất lùng sục trả giá. Người dân sẵn sàng phân lô bán nền khi cọc tiền dày cộm mà từ thời cha sinh mẹ đẻ đến giờ chưa từng thấy được bọn cò đất đẩy đưa trước mặt. Thế là đầu làng ông kia bán năm lô, chia cho con mỗi đứa nửa tỷ thì giữa làng bà nọ bán luôn đất và nhà đang ở để lấy tiền kinh doanh. Cả làng, hầu như những mảnh vườn đều thu hẹp lại. Làng thay đổi từ ngoài vào trong, những ông bà già hay than vãn, tiếc nuối. Cái không gian rộng rãi của những khu vườn, những hàng cây bây giờ rất hiếm gặp. Cả làng đều bủa vây bởi những bức tường xám, nín lặng. Đi dọc đường bê tông giữa ban trưa hầm hập nóng, người ta lại thèm lại nhớ chút sương chiều lảng bảng, gặp đống đất cao sắp san phẳng làm nền nhà, người ta lại nhắc lòng nhức nhối một sắc hoa. Ngày trước dẫu con đường chạy trong làng nhão đất mưa lầy, bờ rào là hàng chè tàu rắc những đốm vàng dây tơ hồng. Những nếp nhà nhỏ, mái rạ lẳng lặng rủ bóng bên hàng cau, ngọn khói lam vờn nơi chái bếp màu xanh mơ. Vậy mà, tất cả đã lùi xa, làng quê không còn yên bình nữa mà luôn trong tình trạng bất an. Mấy ông bà già mỗi chiều ngồi tréo chân ở gốc trứng cá đầu ngõ thở ngắn than dài.

6. Quán phở “Ăn Là Ghiềng” đã mở cửa lại sau nửa năm cô Tư Nhiên không thiết tha với công việc của bà chủ quán hàng ăn vui tính, hay cười, đon đả mời khách. Trước quán lúc này là một nhóm đàn ông, có thằng Hiền và thằng Phát nữa. Đất quy hoạch hết sốt, hai đứa trở lại công việc cũ. Thằng Hiền vừa lấy giẻ lau cái xe máy bám đầy bụi vừa ca cải lương, công nhận giọng nó ngọt như mía lùi. Thằng Phát phụ họa theo, trông cặp mắt nó híp lại, hay đáo để. Nó không vui sao được, nghe đâu vợ nó có bầu hai tháng.

Ngồi ở chiếc ghế nhựa cũ, con Thắm, trong bộ sắc phục công an vui vẻ:

- Chẳng mấy chốc là tới Tết rồi cô Tư nhỉ? Năm nay con sẽ ăn Tết cùng với mọi người.

- Thiệt không đấy cô Thắm? - Thằng Hiền ngạc nhiên hỏi lại. Bởi sau cái vụ nhiều người dính vào lùm xùm của lô đề và bể hụi nửa năm trước thì mới ngớ người rằng con Thắm là chiến sĩ công an được phân công về đây theo dõi, nắm tình hình. Nhờ vậy, mới khui ra được bọn tội phạm nấp sau chủ đầu tư các dự án, thổi phồng giá đất…

Thằng Phát xích chiếc ghế lại gần con Thắm, cười cười:

- Cô thấy địa bàn này ổn rồi phải không? Nghĩ lại, tui cũng không tin lại có sự thay đổi như thế.

Thắm gật đầu xác nhận, nhiệm vụ của nó được hoàn thành cũng nhờ một phần vào sự hợp tác của những người dân hiền lành, chân chất nơi đây.

7. Cái chợ tự phát ở ngã ba nhộn nhịp người mua kẻ bán. Những quầy thịt, sạp rau, mẹt cá đều tươi ngon. Cô Tư Nhiên lúc vắng khách ra đứng trước cửa, nhìn đắm đắm vào những cánh hoa dầu vừa rơi xuống. Đây là loài hoa đẹp, trước khi chạm đất, những bông hoa xoay tròn trông rất đẹp mắt. Thắm cũng vừa họp giao ban trên huyện về ghé lại hỏi thăm cô Tư mấy câu. Hai cô cháu đều ngạc nhiên, tròn mắt khi thấy những mầm non của cây dầu đội đất đứng dậy. Những tia nắng xanh ngời sưởi ấm cho những mầm cây. Chỉ nay mai thôi những cây dầu ấy sẽ lớn lên tươi tốt./. 

Truyện ngắn của Sơn Trần