Kỷ niệm lần đầu đến Mỹ của nhà văn Lê Lựu
(HPĐT)- Năm 1987, nhà thơ Kevin Bowen, Giám đốc Trung tâm William Joiner tại Mỹ (WJC)- cơ sở nghiên cứu hậu quả xã hội và chiến tranh chủ yếu thông qua văn học, nghệ thuật - chủ trương mời nhà văn Việt Nam sang và giới thiệu và giao lưu với hội viên của trung tâm. WJC tập hợp các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng của Mỹ từng là những cựu chiến binh từng tham gia chiến tranh tại Việt Nam. Theo đó, nhà văn Lê Lựu là người tiên phong trong hoạt động giao lưu này.
.png)
Theo kể lại của Kevin Bowen, lần đầu ông gặp nhà văn Lê Lựu tại thành phố Hồ Chí Minh. Khi ấy, cùng với vài cựu binh khác, ông và các nhà văn Việt Nam ôn lại những câu chuyện chung quanh cuộc chiến. Linh tính của người lính, của nhà thơ mách bảo ông rằng, chính Lê Lựu là người góp phần giúp ông hàn gắn vết thương chiến tranh giữa hai dân tộc bằng văn học. Rồi, Lê Lựu đến Mỹ, đó là chuyến đi gian nan…
Theo ông Kevin Bowen, do những trục trặc trong cấp visa khiến hai nhà văn Việt Nam là: Lê Lựu, Ngụy Ngữ phải chờ ở Bangkok (Thái Lan) 3 tuần. Kevin mất nhiều công sức liên lạc với chính quyền Mỹ để thủ tục được thuận lợi, nhưng cuối cùng chỉ có Lê Lựu tiếp tục hành trình tới Mỹ. Đến Boston (Mỹ), nhà văn Lê Lựu được Kevin Bowen và một số người khác trong WJC đón nồng nhiệt. Một tháng ở WJC, Lê Lựu đêm nào cũng gọi điện thoại đường dài về Thái Lan cho bạn bè. Sau đó, nhà văn biết Trung tâm còn nghèo vì chưa có nguồn tài trợ nhưng vẫn lẳng lặng trả tiền điện thoại cho ông thì rất áy náy.
Bên cạnh kỷ niệm vui đó, nhà văn Lê Lựu còn có những kỷ niệm không thể nào quên. Trong hội thảo về văn học do WJC tổ chức có khoảng 50 người và theo như nhà văn Lê Lựu “điểm mặt” thì nhận ra trong số họ có “nhiều người là kẻ thù”. Suốt hội thảo, ông bị hỏi nhiều câu hỏi hằn học, giễu cợt rất khó chịu. Trước câu hỏi “Chúng tôi còn 41 xác người Mỹ nữa, các anh để ở đâu? Nếu trả hết số xác lính Mỹ ấy thì đổi lại chúng tôi sẽ cho ông thóc!”, nhà văn Lê Lựu trả lời rằng: “Sao các anh nỡ xem thường người dân Việt Nam thế? Sao các anh ác thế? Sao lại đổi gạo để lấy xác đồng đội…?”.
Sau lần ấy, thái độ của một số người với Lê Lựu dần thay đổi. Các nhà văn của WJC liên hệ với các trung tâm văn hóa, các trường học giới thiệu Lê Lựu đến nói chuyện về văn học chiến tranh ở Việt Nam và hầu như không nơi nào từ chối. Ngày ấy, mỗi ngày Lê Lựu đi nói chuyện 3 ca, mỗi ca khoảng 2-3 giờ đồng hồ. Tuy rất mệt nhưng nhà văn vẫn hăng say hoạt động.
Sau Lê Lựu, thông qua WJC, có rất nhiều nhà văn, nhà thơ, dịch giả của Việt Nam đến Mỹ, tìm hiểu và khám phá nền văn học Mỹ. Cũng chính những nhà văn này là những sứ giả giới thiệu văn học Việt Nam đến với công chúng Mỹ. Sự bền bỉ của các nhà văn, nhà thơ Việt - Mỹ trong tổ chức các hoạt động giao lưu về văn học, văn hóa góp phần tích cực thúc đẩy mối quan hệ giữa hai nước phát triển sâu rộng như ngày nay./.