Trung tướng Đặng Kinh - “Vị tướng du kích” lỗi lạc

Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng đồng chí Đặng Kinh (thứ hai từ trái sang) và các đại biểu dự Hội nghị Quân khu ủy Tả Ngạn tại Hải Phòng ngày 14-12-1968.

Đêm 21-4-1953, dưới sự chỉ huy của Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh, bộ đội địa phương tỉnh Kiến An và huyện Tiên Lãng vượt sông Văn Úc tập kích thị xã Kiến An, tiêu diệt 447 tên địch, trong đó, có tên Tỉnh trưởng Trịnh Như Tiếp, bắt sống 120 tên; đốt cháy 3 triệu lít xăng, phá hủy 60 gian nhà kho chứa đầy bom đạn, 25 xe tăng, hàng chục khẩu pháo và 300 ô tô vận tải của địch. Đây là trận tập kích điển hình và kiểu mẫu của quân dân ta trên toàn quốc. Lần đầu bộ đội địa phương tỉnh, huyện luồn sâu, tập kích khu hậu cứ chiến lược cỡ lớn của địch, tiêu diệt cơ quan đầu não của địch ở một tỉnh, làm rung chuyển hệ thống phòng thủ của địch ở đồng bằng Bắc bộ.

Gần 2 tháng sau, đêm 18-6-1953, Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh lại tổ chức, chỉ huy một phân đội bộ đội địa phương táo bạo luồn sâu tập kích Sở Dầu, đốt cháy 147 triệt lít xăng dầu của địch.

Từ ngày 28-8 đến ngày 20-9-1953, dưới sự chỉ đạo, chỉ huy của Khu ủy Tả Ngạn, Tỉnh ủy và Tỉnh đội Kiến An, trực tiếp là Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh, quân dân Tiên Lãng anh dũng đánh bại cuộc hành quân càn quét lớn nhất và dài ngày nhất của thực dân Pháp với 2 binh đoàn cơ động, 40 xe lội nước, 40 khẩu pháo, 13 tàu chiến và nhiều máy bay. Quân dân Tiên Lãng đã tiêu diệt và bắt sống 667 tên địch, bắn cháy 3 xe lội nước, bắn chìm 2 tàu chiến. Đây là chiến công oanh liệt nhất của quân dân Hải Phòng - Kiến An trong kháng chiến chống thực dân Pháp, góp phần đánh bại kế hoạch Nava khi kế hoạch đầy tham vọng ấy của thực dân Pháp vừa mới hình thành. Ngày 29-9-1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi và quyết định tặng đồng bào, chiến sĩ và cán bộ huyện Tiên Lãng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Đây là huyện đầu tiên và duy nhất trên toàn quốc có được vinh dự này. Toàn bộ 14 xã ở Tiên Lãng nằm trong khu vực càn quét của địch cũng được tặng thưởng Huân chương Chiến công. Các đại đội 295, 196 bộ đội địa phương và Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhì.

Trong chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Tổng Tư lệnh, Khu ủy và Bộ Tư lệnh khu Tả Ngạn, ngay từ cuối tháng 11-1953, đồng chí Đặng Kinh cùng Tỉnh ủy, Tỉnh đội Kiến An trực tiếp xây dựng kế hoạch tập kích sân bay Cát Bi- sân bay lớn bậc nhất của thực dân Pháp ở Đông Dương, một đầu cầu hàng không của thực dân Pháp và Mỹ đóng vai trò trọng yếu trong việc trực tiếp chi viện các chiến trường, đặc biệt là cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Sau 7 tháng nghiên cứu và chuẩn bị, 18 giờ ngày 5-3-1953, tại xã Vinh Quang (Tiên Lãng), Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh - người chỉ huy cao nhất của trận đánh ra lệnh cho 32 cán bộ chiến sĩ xuất phát. Đơn vị chia làm 2 mũi do các đồng chí Đỗ Tất Yến và Lê Thừa Giao chỉ huy, vượt sông Văn Úc, sông Đa Độ, sông Riêng, qua chặng đường hơn 20 km trong vùng sâu địch hậu, bí mật tập kết, trú quân ở xã Hòa Nghĩa (Kiến Thụy). Đêm 6-3, từ Hòa Nghĩa, các chiến sĩ ta bí mật vượt sông He, đường 14 (nay là đường 353), vượt sông Lạch Tray nhanh chóng tiếp cận sân bay.

Đúng 0 giờ 30 phút ngày 7-3, quân ta sử dụng bộc phá, lựu đạn, tiểu liên đồng loạt tấn công. Sân bay bốc cháy suốt 17 giờ, 59 máy bay các loại và nhiều phương tiện chiến tranh của địch bị phá hủy. Chiến thắng Cát Bi là đòn đánh trúng điểm yếu chí tử của thực dân Pháp là việc tiếp tế cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Chiến thắng Cát Bi vang dội các chiến trường toàn quốc, góp phần quan trọng vào thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Chiến thắng Cát Bi là một minh chứng khẳng định bước phát triển mới của nghệ thuật quân sự Việt Nam, đặc biệt là cách tổ chức thực hành chiến tranh du kích trong thế trận chiến tranh nhân dân. Có thể nói, đồng chí Đặng Kinh là “kiến trúc sư chính” làm nên chiến thắng lịch sử này. Chiến thắng Cát Bi được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh đánh giá rất cao. Đơn vị đánh trận Cát Bi được Hồ Chủ tịch tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất và danh hiệu “Đoàn dũng sĩ Cát Bi”. Tất cả 32 cán bộ chiến sĩ đều được tặng thưởng Huân chương Chiến công. Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh và Tổ trưởng quân báo Tạ Văn Thiều (Mai Năng) được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhì.

Những chiến công trên có lẽ cũng đủ khẳng định tài năng và những cống hiến xuất sắc của Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh. Cũng như nhiều cán bộ lãnh đạo chỉ huy khác, đặc biệt là ở vùng sâu địch hậu, Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh là người trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu. Các ông vốn là những thanh niên nông thôn, chưa có kiến thức đầy đủ về quân sự, chưa có trình độ lý luận cần thiết nhưng là những cán bộ giàu kinh nghiệm tiến hành chiến tranh du kích trong thế trận chiến tranh nhân dân, hết lòng yêu quê hương, hết lòng trung thành với Tổ quốc và nhân dân, làm công tác quần chúng tuyệt giỏi. Trong chiến đấu, các ông là những người đầu tiên lao lên trước cơn mưa đạn, dẫn đồng đội xung phong diệt địch. Sau mỗi trận chiến đấu, các ông hầu như không có thời gian nghỉ ngơi vì phải lo giải quyết hậu quả, chăm sóc thương binh, lo bảo đảm việc ăn uống, sinh hoạt cho cán bộ, chiến sĩ, lo bổ sung vũ khí, đạn dược; giữ chặt quan hệ khăng khít với cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng và nhân dân; hiệp đồng với các đơn vị bạn, trong nhiệm vụ chiến đấu mới...

Chính cuộc chiến đấu gian khổ, hy sinh nhưng biết bao gắn bó với cơ sở, với nhân dân trong vùng sâu địch hậu là lò luyện ưu tú nhất đào tạo Trung tướng Đặng Kinh trở thành một cán bộ lãnh đạo, chỉ huy xuất sắc, một vị tướng lỗi lạc của chiến tranh du kích, một huyền thoại trong sự nghiệp kháng chiến của quân dân Hải Phòng, quân dân Quân khu Ba và là một danh nhân quân sự của đất nước. Ông rất xứng đáng với danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân mà Đảng và Nhà nước truy tặng. Tên tuổi của ông mãi mãi được ghi đậm trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, trong kho tàng nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Đại tá, tiến sĩ VŨ TANG BỒNG