Gỡ khó về tiêu chí sản phẩm OCOP

Theo chương trình OCOP, chủ thể của sản phẩm phải là các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại và hộ sản xuất có đăng ký kinh doanh. Thực tế, ở nhiều địa phương, các hợp tác xã, tổ hợp tác chủ yếu làm dịch vụ; số doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ sản xuất có đăng ký kinh doanh hạn chế. Hoặc địa phương có sản phẩm đặc trưng, nhưng hộ dân sản xuất nhỏ lẻ theo mùa vụ với sản lượng ít, không đạt yêu cầu về quy mô, tính độc đáo, đáp ứng nhu cầu thị trường với số lượng lớn, thường xuyên. Bởi thế, địa phương lúng túng, loay hoay lựa chọn sản phẩm. Ở góc độ khác, việc vận động các chủ thể tham gia chương trình OCOP cũng khó khăn do năng lực quản trị yếu, thiếu kiến thức về thị trường và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị; một số sản phẩm chủ lực gặp khó khăn về vốn và công nghệ chế biến, bảo quản. Ngoài ra, không ít địa phương có tốc độ đô thị hoá cao, phần đông lao động “chuyển ngành” làm việc tại các khu, cụm công nghiệp, nên việc phát triển sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn bị hạn chế. Để tìm được sản phẩm đặc thù, mang đặc trưng riêng của địa phương là việc không khả thi.

Chính từ những khó khăn trên, có ý kiến cử tri kiến nghị thành phố xem xét điều chỉnh tiêu chí này để phù hợp với tình hình thực tế địa phương. Theo đó, mục tiêu cao nhất của xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao hay kiểu mẫu là nâng cao thu nhập, chất lượng sống của người dân, trong khi mỗi nơi có đặc thù, lợi thế riêng để thúc đẩy phát triển kinh tế.

Phải thấy sự nỗ lực của các địa phương trong thực hiện, cố gắng hoàn thành tiêu chí này. Nhưng trước khó khăn, lại chịu áp lực về tiêu chí cứng, nên không ít nơi “làm cho có”, dẫn đến sản phẩm OCOP không có ưu thế, không mang tính đặc trưng, đặc thù, dù được xếp hạng 3 sao, 4 sao nhưng không phát huy được giá trị và hiệu quả kinh tế. Theo số liệu của UBND thành phố, đến đầu tháng 12-2023, toàn thành phố có 51 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, đồng nghĩa với việc có ít nhất 51 sản phẩm OCOP được xếp hạng. Song, qua danh sách sản phẩm OCOP, không khó nhận ra có nhiều sản phẩm “trùng nhau”.

Tại một số hội nghị về xây dựng nông thôn mới, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn luôn nhấn mạnh quan điểm, mục tiêu xây dựng nông thôn mới sao cho ngày càng hiệu quả, thiết thực hơn, đặc biệt là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân nông thôn. Trong đó, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” cũng là để giải quyết việc làm, nâng cao đời sống cho người dân, xây dựng nông thôn mới hiệu quả, thực chất. Vì thế, chương trình cần có được những sản phẩm OCOP không chỉ bảo đảm chất lượng, còn kèm theo những giá trị mang bản sắc truyền thống của mỗi địa phương, mỗi vùng miền, để có sức lan tỏa, thu hút người tiêu dùng trên thị trường. Bởi vậy, ý kiến của cử tri và địa phương là có cơ sở, nên được thành phố xem xét, nghiên cứu một cách thấu đáo, từ đó kiến nghị với các bộ, ngành chức năng và Chính phủ để có thể bổ sung, “cập nhật” Chương trình OCOP nói riêng, các tiêu chí xây dựng nông thôn mới nói chung phù hợp thực tiễn, bảo đảm hiệu quả.

Nguyên Hà