Khích lệ học sinh nghiên cứu khoa học

Cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh phổ thông là sân chơi bổ ích để học sinh nuôi dưỡng đam mê với khoa học.

Cuộc sống “đi vào” các đề tài

Nét nổi bật của cuộc thi là nhiều đề tài không còn mang tính chung chung, hàn lâm mà bám sát thực tiễn đời sống. Xuất phát từ hậu quả đau lòng vụ cháy chung cư mini trên Hà Nội, nhiều nhóm học sinh xây dựng các giải pháp khác nhau để giảm thiểu tối đa tổn thất về người và tài sản khi xảy ra hỏa hoạn. Nếu các em Trần Khánh An, Đào Thị Tuyết Giang (Trường THCS Ngô Quyền) tâm đắc với đề tài phòng cháy, chữa cháy tại khu dân cư thì Nguyễn Văn Thuận, Vũ Hoàng Long (Trường THPT Hàng Hải) lại tìm cách thiết kế, chế tạo hệ thống cảnh báo và chữa cháy thông minh bằng vật liệu tái chế. Còn các em Nguyễn Tuấn Hùng, Bùi Minh Quang (Trường THCS Hồng Bàng) lại tìm giải pháp phòng ngạt khói và tránh lửa cho hộ gia đình tại các chung cư trong lúc nguy cấp...

Theo cô Nguyễn Thị Bích Ngọc, giáo viên hướng dẫn của các em Hùng và Quang, ý tưởng trú ẩn lúc xảy ra lúc nguy cấp khi không còn đường thoát nạn là tận dụng ngay chiếc tủ gia đình. Lúc sinh hoạt bình thường là nơi chứa vật dụng, khi xảy ra hoả hoạn thì là nơi trú ẩn an toàn nhất trong khi chờ cứu hộ. Vật liệu chế tạo là tấm A60 dễ tìm, giá thành không cao, có khả năng chống cháy, cách nhiệt, bảo vệ người an toàn trong 3 tiếng chờ cứu hộ với điều kiện có bình oxy và mặt nạ chống độc. là những trang bị mỗi gia đình nên sắm.

Phần thuyết trình khá thuyết phục từ việc xây dựng ý tưởng, quá trình triển khai đến khi vận hành bộ dụng cụ thông minh hỗ trợ toàn diện người khuyết tật của Trần Thị Huyền Diệu, lớp 10C5 và Đào Quang Minh, lớp 10C2, Trường THPT Kiến Thụy, hoàn toàn chinh phục Ban giám khảo và xuất sắc giành giải nhất. Theo Huyền Diệu, bộ dụng thông minh hỗ trợ người khiếm thị tạo điều kiện thuận lợi giúp họ có thể tự do đi lại, giảm sự lệ thuộc vào người khác.

Cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh phổ thông 2023-2024 còn ghi nhận sự xuất hiện lần đầu của các đề tài nghiên cứu về 2 lĩnh vực Sinh học trên máy tính và Sinh Tin. Đây đều là những đề tài mới, khó do chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu và chưa nhiều dự án triển khai trước đó để tham khảo. Theo Ban tổ chức, điều này thể hiện sự táo bạo, dám dấn thân vào lĩnh vực khó trong nghiên cứu khoa học của học sinh thành phố đáng ghi nhận.

Nuôi dưỡng đam mê khoa học

Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2023-2024 thu hút 139 dự án thuộc 18 lĩnh vực, được tuyển chọn từ 288 dự án tại vòng sơ khảo. Các em vận dụng kiến thức các môn học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn, nhất là quan tâm đến những lĩnh vực mới, xuất phát từ nhu cầu cuộc sống để sáng tạo các sản phẩm hữu ích như: máy vệ sinh cá nhân cho người mất khả năng vận động; nâng cao nhận thức về hành vi sử dụng tiền và kỹ năng quản lý tài chính cho học sinh THPT; ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong quản lý hóa chất và hỗ trợ thực hành thí nghiệm ở trường học, bệnh viện...

So với kỳ thi năm học trước, số lượng, chất lượng các đề tài năm nay đều tăng, đề tài bám sát thực tiễn và yêu cầu cuộc sống nên khả năng ứng dụng cao, là mục tiêu mà công trình khoa học hiện nay đang hướng đến. Những năm qua, Hải Phòng luôn là địa phương quan tâm nâng cao chất lượng các cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh phổ thông khi mời đội ngũ ban giám khảo là các giáo sư, giảng viên, nhà nghiên cứu từ các trường đại học, viện nghiên cứu trên Hà Nội và Hải Phòng, giáo viên hướng dẫn không tham gia chấm thi nên bảo đảm tính công bằng, chính xác cho chất lượng đề tài. Thực tế chứng minh, tại kỳ thi năm trước, 2 dự án đoạt giải nhất của thành phố đều được Bộ GD-ĐT lựa chọn và cử dự thi tại Hoa Kỳ...

Theo Phó giám đốc Sở GD-ĐT Đỗ Văn Lợi, sự hưởng ứng và tham gia ngày càng tăng của học sinh các nhà trường trên địa bàn thể hiện ý nghĩa và sức lan tỏa mà cuộc thi đem lại. Đây là dịp tốt để cán bộ, giáo viên, học sinh và các nhà trường giao lưu, trao đổi, học tập kinh nghiệm. Sở GD-ĐT đề nghị các cơ sở giáo dục tiếp tục khuyến khích học sinh nghiên cứu khoa học, vận dụng kiến thức môn học vào thực tiễn. Từ đó góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh; đồng thời thúc đẩy giáo viên tự bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn và chất lượng dạy học trong các nhà trường.

Bài và ảnh: BÙI HẠNH