Tái chế, thu gom xử lý chất thải của doanh nghiệp: Chú trọng hướng dẫn thực hiện

Nhiều doanh nghiệp sản xuất sữa thực hiện thu hồi và tái chế bao bì ngay trước khi quy định EPR đi vào hiệu lực. Ảnh: TRUNG KIÊN

Doanh nghiệp chưa rõ trách nhiệm thực hiện

Anh Bùi Văn Tiến, Trưởng Ban An toàn Công ty TNHH Dầu nhờn Chevron Việt Nam, cho biết: Công ty sản xuất, tiếp thị và phân phối dầu nhờn với 12.000 cửa hàng bán lẻ trên cả nước. Doanh nghiệp có nhà máy pha chế dầu nhờn đóng tại Hải Phòng. Công ty quan tâm thực hiện quy định trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tái chế, thu gom, xử lý chất thải. Tuy nhiên, sản phẩm của công ty là dầu nhớt, nhưng trong nước hiện chưa có công ty nào đáp ứng việc chưng cất dầu nhớt đạt tiêu chuẩn theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường. Để thực hiện quy định này, doanh nghiệp chỉ có thể đóng góp tài chính. Theo khoản 1 Điều 81 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP “Fs là định mức chi phí tái chế hợp lý, hợp lệ đối với một đơn vị khối lượng sản phẩm, bao bì, bao gồm chi phí phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế sản phẩm, bao bì và chi phí quản lý hành chính hỗ trợ thực hiện trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất, nhập khẩu - đơn vị tính: đồng/kg”. Đến thời điểm hiện tại nhà sản xuất, nhập khẩu vẫn chưa nhận được định mức chi phí tái chế Fs cuối cùng. Do vậy, đơn vị không có đủ thời gian để lên kế hoạch kinh doanh cũng như chuẩn bị tài chính trong trường hợp đóng góp tài chính.

Một đại diện doanh nghiệp khác băn khoăn, công ty nhận gia công sản phẩm dầu nhờn cho Công ty A, thành phẩm bán ra thị trường ghi là sản phẩm của Công ty A. Trong trường hợp này, trách nhiệm thu hồi, tái chế sẽ thuộc về bên nào? Được biết, tại các Điều 54, 55 của Luật Bảo vệ môi trường 2020 có các quy định về việc tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì có giá trị tái chế phải thực hiện tái chế theo tỷ lệ và quy cách tái chế bắt buộc; hoặc đóng góp tài chính đối với bao bì chứa chất độc hại, khó có khả năng tái chế hoặc gây khó khăn cho thu gom, xử lý. Để cụ thể hóa quy định này, Chính phủ có Nghị định số 08/2022/NĐ-CP và Bộ Tài nguyên và Môi trường có Thông tư số 02/2022/TTBTNMT. Tuy nhiên, còn nhiều nội dung chưa có quy định hướng dẫn cụ thể, nhiều nội dung doanh nghiệp chưa nắm rõ.

Tăng cường hướng dẫn, phổ biến

Từ thực tế này, ngày 14- 12, Sở Tài nguyên và Môi trường có cuộc tập huấn về cơ chế EPR, những thắc mắc của doanh nghiệp được chuyên gia tư vấn, giải thích cụ thể. Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, Luật Bảo vệ môi trường 2020, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2022, trong đó quy định các cơ chế bảo đảm việc thực hiện trách nhiệm tái chê của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu một cách bắt buộc. Đây là lần đầu có quy định về trách nhiệm nhà sản xuất chia sẻ gánh nặng với địa phương về xử lý chất thải rắn. Việc thu gom, xử lý rác thải không chỉ là trách nhiệm của chính quyền địa phương, nhà sản xuất cũng phải quan tâm giải quyết vấn đề này. Quy định trách nhiệm tái chế, xử lý sản phẩm, bao bì thải bỏ của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu còn gọi là cơ chế “trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất” (gọi tắt là EPR). Cơ chế này được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới. Tại Việt Nam, lần đầu có quy định cụ thể về việc nhà sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì có giá trị tái chế phải có trách nhiệm thu gom để tái chế các sản phẩm, bao bì đó (sau sử dụng) theo tỷ lệ bắt buộc; nhà sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì khó có khả năng tái chế phải đóng tiền vào Quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ các hoạt động xử lý chất thải rắn sinh hoạt.

Theo chị Nguyễn Hoàng Phượng, Công ty TNHH tư vấn e-Policy: EPR là công cụ đa tác động, một mặt làm thay đổi thói quen sản xuất sản phẩm, bao bì để giảm chi phí thu gom, tái chế, xử lý, mặt khác là công cụ tài chính hiệu quả để đẩy mạnh việc thu gom, tái chế, hạn chế tối đa thất thoát sản phẩm, hàng hóa ra môi trường, góp phần quan trọng bảo vệ môi trường. Do vậy, nhà sản xuất, nhà nhập khẩu cần hiểu rõ chính sách EPR để tự điều chỉnh quá trình sản xuất cũng như thiết kế lại sản phẩm, thay đổi nguyên vật liệu sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường, giảm bớt sử dụng bao bì khi đưa sản phẩm ra thị trường. Theo đó, việc thường xuyên tổ chức tập huấn giúp doanh nghiệp thấy rõ trách nhiệm trong hạn chế sử dụng bao bì, cũng như thu gom, tái chế, xử lý rác thải, góp phẩn bảo vệ môi trường.

BÀI: NGUYÊN MAI