Khắc phục “vấn nạn” bèo tây dày đặc tại một số sông, kênh: Cần giải pháp xử lý đồng bộ
(HPĐT)- Hiện một số dòng sông, tuyến kênh mương trên địa bàn thành phố dày đặc bèo tây, gây tình trạng ô nhiễm, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, tiêu thoát nước. Việc xử lý bèo tây thời gian qua chỉ mang tính tạm thời, chưa triệt để, rất cần giải pháp để khắc phục cơ bản tình trạng này.
Công nhân Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ thực hiện vớt bèo trong chiều 2-1.
“Đau đầu” với bèo tây
Sông Đa Độ đoạn chảy qua thị trấn Núi Đối và xã Thanh Sơn (huyện Kiến Thụy) được xem là khúc sông đẹp nhất dòng Đa Độ. Lòng sông rộng, nước trong sạch, bờ sông được kè kiên cố, hàng cây soi bóng đôi bờ. Tuy nhiên, những ngày cuối năm 2023, bèo tây kết thành từng mảng lớn cùng rác thải trôi dạt, quẩn khúc sông. Chứng kiến tình trạng trên, tại cuộc kiểm tra ngày 26-12-2023, Phó chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Đức Thọ yêu cầu Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ (đơn vị giao quản lý sông Đa Độ) trong thời gian 10 ngày phải huy động tối đa nhân lực, sử dụng các biện pháp thu gom, vớt hết lượng bèo tây trả lại sự trong sạch dòng sông.
Tình trạng bèo tây phát triển nhanh, ảnh hưởng đến việc tiêu thoát nước không chỉ xảy ra tại sông Đa Độ, mà đang là vấn nạn chung trên hệ thống thủy lợi thành phố như: An Kim Hải, Thủy Nguyên, trung thủy nông Tiên Lãng. Tại cống Phi Liệt, xã Lại Xuân (huyện Thủy Nguyên), nhiều mảng bèo tây lớn theo gió trôi dạt gây khó khăn việc vận hành cống. Anh Đinh Văn Doãn, Trưởng cống đầu mối Phi Liệt cho biết, là cống lấy nước vào nhưng để giải tỏa bèo tây, nhiều thời điểm phải mở cống tháo nước ra để đẩy bèo ra sông ngoài, dẫn tới nguy cơ sụt giảm mực nước trong hệ thống. Không mở cống thì bèo kết mảng phủ kín mặt sông, công nhân vớt không xuể. Để xử lý bèo tây, hiện các doanh nghiệp thủy lợi và địa phương thực hiện 2 cách: vớt và lợi dụng sức nước đẩy ra sông ngoài. Phương pháp vớt thủ công tốn kém nhân lực, chi phí nên cách làm chính vẫn là lợi dụng sức nước đẩy bèo ra sông ngoài. Cách làm này bị ví như “đánh bùn sang ao”, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Công trình công cộng và Dịch vụ du lịch Hải Phòng Đỗ Trọng Nam trăn trở: “Cứ đến hè lại lo. Mỗi lần cống Cổ Tiểu (huyện Kiến Thụy) mở để tiêu thoát nước kết hợp đẩy bèo ra sông, sau đó 1, 2 ngày, các bãi tắm của Khu du lịch Đồ Sơn lại ngập xác bèo tây. Người lao động của đơn vị rất vất vả thu gom, vận chuyển xử lý lượng rác. Hình ảnh bãi tắm ngập rác bèo ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh du lịch địa phương”.
Cần xử lý tận gốc
Trước đây, người dân có thói quen dùng bèo tây làm thức ăn cho lợn, gà hoặc vớt mang về ủ gốc cây, hạn chế cỏ dại, giữ ẩm cho cây trồng nhưng nay ít người sử dụng. Trong khi việc vớt bèo theo phương pháp thủ công như “muối bỏ bể”, bởi bèo nhiều, sinh sôi nhanh. Cũng có thực tế là các doanh nghiệp thủy lợi muốn duy trì lượng bèo nhất định trên sông, kênh để hấp thụ hợp chất, xử lý vùng nước ô nhiễm, tạo môi trường sống cho vi sinh vật. Nhưng, do bèo tây phát triển nhanh nên chỉ trong thời gian ngắn, nhiều dòng sông, tuyến kênh phủ kín bèo tây gây ách tắc dòng chảy.
Lý giải về tình trạng bèo tây “tấn công” hệ thống thủy lợi Đa Độ thời gian qua, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi phân trần: Mỗi lần cống đầu mối Trung Trang mở lấy nước vào là lượng lớn bèo tây trôi vào, dạt về cuối nguồn đoạn sông chảy qua khu vực huyện Kiến Thụy. Vào mùa khô, mực nước thấp, cống Cổ Tiểu không mở nên bèo bị dồn ứ, sinh sôi. Đơn vị thuê máy xúc, máy vớt bèo, nhân lực vớt nhưng không xuể. Từ ngày 31- 12-2023, đơn vị huy động 100% nhân lực kết hợp máy móc ra quân thu dọn bèo, rác, làm sạch dòng sông Đa Độ.
Trưởng Phòng Quản lý nước và Công trình (Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên) Nguyễn Trịnh Thương cho biết, để xử lý “vấn nạn” bèo tây, công ty thực hiện việc giao khoán từng đoạn sông, tuyến kênh mương cho người lao động. Thực tế, người lao động phát hiện bèo vớt ngay, không để phát triển, lây lan. Nhưng việc vận chuyển bèo đi tiêu hủy gặp khó khăn vì trọng lượng lớn, nhiều bãi rác địa phương từ chối không cho đổ, trong khi thành phố chưa có bãi rác tiêu hủy bèo.
Việc xử lý “vấn nạn” bèo tây của các doanh nghiệp thủy lợi, địa phương thời gian qua chưa phát huy hiệu quả, chưa kiểm soát được sự phát triển của bèo tây. Đặc biệt, vào mùa mưa bão, bèo tây theo dòng nước trôi về cống tiêu thoát lũ khiến việc thoát lũ bị chậm, gia tăng nguy cơ ngập úng. Để xử lý cơ bản tình trạng này, các doanh nghiệp thủy lợi, địa phương đề xuất UBND thành phố cần bố trí kinh phí hằng năm cho việc vớt, tiêu hủy bèo tây; xây dựng bãi rác tiếp nhận bèo sau khi trục vớt. Đối với các doanh nghiệp thủy lợi cần thực hiện tốt hơn việc giao khoán vớt, tiêu hủy bèo, bảo vệ sông, kênh. Trước mắt, các địa phương tổ chức ra quân, huy động người dân tham gia vớt bèo, khơi thông dòng chảy gắn với khuyến khích sử dụng bèo làm phân vi sinh và thức ăn chăn nuôi, góp phần khắc phục tình trạng nêu trên.