Biến nông sản thành đặc sản

- Chị Nga thắc mắc khi thấy chị gái khệ nệ xách về một túi cam to nặng.

Bỏ túi cam vào trong tủ lạnh, chị Hạnh thở dài:

- Giải cứu cam sành miền Tây. Giá rẻ giật mình, 8 nghìn đồng/kg, ngoài chợ nhiều ê hề em ạ. Đấy là bán tới tay người tiêu dùng, nghe nói mua tại gốc giá chỉ 1-2 nghìn đồng/kg. Chị đọc báo thấy phản ánh nhiều nhà vườn đổ hàng tấn cam trôi sông vì không có người mua. Vì vậy, chị mua ủng hộ bà con nông dân, trồng trọt làm lụng vất vả mà lúc bán thì khổ sở đến vậy!

- Nghĩ thương người nông dân, không biết tình trạng giải cứu nông sản còn tiếp diễn đến bao giờ…Cam sành miền Tây mọng nước, mùi vị thơm ngọt thì phải giải cứu, trong khi trà chanh giã tay với những quả chanh từ Quảng Đông nhập về “cõng” thêm bao nhiêu chi phí vận chuyển và có mùi như “nước rửa chén” lại đắt khách, giá 20-25 nghìn/cốc.

Câu chuyện cam sành miền Tây nhắc lại vấn đề căn cốt đối với nông sản Việt là tình trạng tăng trưởng “nóng” diện tích cây trồng, vật nuôi, không theo quy hoạch khiến nguồn cung vượt xa sức tiêu thụ, gây khủng hoảng thừa. Ở Hải Phòng cũng như nhiều tỉnh, thành phố khác trong cả nước từng tái diễn nhiều lần cảnh giải cứu nông sản, từ các loại rau vụ đông, dưa hấu, mít, thanh long, khoai lang, xoài, vải thiều đến sản phẩm thủy hải sản…. Vấn đề bất cập thực ra được nhận diện từ lâu nhưng chưa có giải pháp khắc phục căn cơ, bền vững, chủ yếu mới là tình thế, tạm thời.

Quay lại chuyện trà chanh giã tay “hot” và trở thành “trend” (trào lưu) trong thời gian qua là chiến lược maketting bài bản với lực lượng KOL (người dẫn dắt dư luận), KOC (người tiêu dùng chủ lực) hùng hậu. Vì vậy, những quả chanh Quảng Đông vốn bị thờ ơ, bây giờ lại được săn đón. Lựa chọn của người tiêu dùng không chỉ xuất phát từ nhu cầu thực sự, mà còn là thích sự trải nghiệm mới lạ. Thực tế, trà chanh giã tay cũng gần giống với cách chế biến trà tắc (trà quất) ở ta, chỉ khác là cụm từ “giã tay” gợi sự tò mò đối với người tiêu dùng, trở thành thứ nước uống đắt hàng.

Cuộc cạnh tranh bất đắc dĩ giữa cam nội địa và chanh nước ngoài trên sân nhà gợi mở cách giải quyết vấn đề thừa mứa nông sản khác hướng giải cứu. Đó là trong khi chờ đợi các quy hoạch, chính sách điều tiết mang tính vĩ mô để cân bằng cung cầu nông sản, việc tiêu thụ sản phẩm cần có phương pháp hợp thời kết hợp chiến lược truyền thông bài bản, thông minh. Bài toán cho cam sành miền Tây nói riêng, nông sản các vùng miền Việt nói chung là vẫn cần hấp dẫn người tiêu dùng từ sản phẩm mới khác biệt với những sản phẩm có mặt trên thị trường trước đó. Cam sành hiện đã có các “phiên bản” như mứt cam sành, thạch cam tươi, tinh dầu vỏ cam nguyên chất, kẹo dẻo cam, siro cam sành, trà cam sành khô… Để thu hút người tiêu dùng hơn, cần có thêm những “phiên bản” mới, đi liền với đó là những nỗ lực nâng cao về chất lượng, xây dựng thương hiệu và chiến lược truyền thông đại chúng bài bản trên các kênh thông tin, nền tảng mạng xã hội để biến sản phẩm thông thường thành đặc sản hút khách.

Về lâu dài, việc tạo nên giá trị tăng thêm để sản phẩm tự thân hấp dẫn sẽ bền vững hơn là tiếp tục trông chờ vào may rủi của thị trường… Vì vậy, rất cần ý tưởng sáng tạo, sự vào cuộc thực sự của các cơ quan chức năng, nhà khoa học, doanh nghiệp chế biến để chung tay tìm đầu ra ổn định cho nông sản, bảo đảm hiệu quả kinh tế để người nông dân yên tâm sản xuất./.

Minh Phương