Máu xương cho ngày chiến thắng

Mô hình tượng đài “Chiến thắng Cát Bi”

1.70 năm sau trận chiến oanh liệt, những người trong đội thuyền đánh cá thôn Ngọc Tỉnh (xã Tân Trào) năm xưa chở bộ đội không còn ai. Cũng ít tài liệu nhắc đến, nên khó nắm rõ thời điểm chở bộ đội qua sông, bao nhiêu người từng chở, chở một lần hay nhiều lần? Nhưng câu chuyện về thời hào hùng đó luôn được người dân nơi đây nhắc đến với niềm tự hào. 

Ông Nguyễn Bá Gan (trưởng thôn Ngọc Tỉnh) năm nay 77 tuổi, bồi hồi nhớ lại: Khi đó, ông mới hơn 7 tuổi, thường xuyên theo ông nội (cụ Nguyễn Bá Giáp) và thầy (bố) tôi (cụ Nguyễn Bá Tẻm) lênh đênh trên thuyền ngoài sông, nên ký ức đó vẫn in đậm trong tâm trí. “Ngày đó, mỗi chiếc thuyền đánh cá chỉ có vài ba người. Ông nội và thầy tôi làm nghề quai đáy nên thông thuộc từng khúc sông quanh vùng. Thầy tôi kể, lúc đó tầm nửa đêm, khi đang cắm cọc đóng đáy săn tôm, cá ở đoạn sông Rào (sông Lạch Tray đoạn qua cầu Rào), thầy tôi bất ngờ nghe thấy tiếng người: “Bác ơi cho chúng cháu qua sông với!” Trong đêm lạnh, thấy người của ta, quần áo ướt đẫm, ông tôi thương, bảo với thầy: “Toàn Việt Minh đấy! Thôi ta chở các anh sang sông kẻo Tây bắt lại!”. Chiếc thuyền nhỏ lặng lẽ cập vào bờ, đón hơn 30 bộ đội. Thầy tôi sức vóc nhỏ bé, vừa chở vừa lo địch phát hiện và truy bắt, nhưng vẫn cầm chắc tay lái, băng trên con nước. Chở được các chiến sĩ qua sông, ông và thầy tôi về đến bến cống Thống gần nhà mới dám “thở mạnh”. Sau đó ít lâu, địch lùng sục, phát hiện trong vườn nhà tôi có hầm nuôi giấu bộ đội, chúng bắt giam thầy tôi. Thấy tra tấn không khai thác được gì, chúng bèn đày thầy tôi đi Côn Đảo 7-8 năm…”.

2.Trong cuốn “Kiến Thụy xưa và nay”, cố Thiếu tướng Mai Năng (tổ trưởng trinh sát trực tiếp trong trận đánh) từng chia sẻ, sân bay Cát Bi được coi là căn cứ không quân chiến lược “bất khả xâm phạm” vào loại lớn nhất Đông Dương. Để chuẩn bị kỹ lưỡng cho trận đánh, suốt 8 tháng, quân ta xây dựng cơ sở, nắm địch, 36 lần thực hành trinh sát, đưa cán bộ chỉ huy vào kiểm tra thực địa nhiều lần, 4 lần xuất kích. Cuối năm 1953 - đầu 1954, mỗi lần xuất kích phải vượt qua ít nhất 2 con sông, trong đó sông Lạch Tray là con đường ngắn nhất tiếp cận mục tiêu. Không ít lần bị địch phát hiện, làm đắm thuyền, một số chiến sĩ hy sinh, một số bị bắt. Cho nên ta phải thay đổi cách đánh, dùng lực lượng nhỏ, tinh, bơi vượt sông, trước khi bơi phải uống nước mắm để chống rét. Cho nên, việc được người dân hỗ trợ qua sông giúp rút ngắn thời gian, công sức, bảo đảm để lực lượng hoàn thành nhiệm vụ nhanh, gọn, bất ngờ. Cũng thời điểm đó, mặc cho địch lùng sục gắt gao, rình rập từng nhà, bắt bớ tra tấn dã man, bà con vẫn cưu mang, che chở, cung cấp tin tức liên tục cho bộ đội suốt nhiều tháng, bảo đảm an toàn, tuyệt đối bí mật. Như xã Tân Phong, Hòa Nghĩa được giao chuẩn bị hầm bí mật cho 3 trung đội trú quân, nhưng thực tế cả 2 địa phương chuẩn bị đủ địa điểm cho 150 chiến sĩ. Thôn Thủy Giang (xã Hòa Nghĩa) thành lập đội thuyền phục vụ đưa đón bộ đội qua sông… “Chúng tôi sống những ngày tháng trong lòng dân Kiến Thụy và đến với một chiến thắng Cát Bi rực lửa đi vào huyền thoại”. Cố thiếu tướng từng nói.

3.Tinh thần yêu nước, ý chí quật cường, hy sinh vì Tổ quốc luôn được nuôi dưỡng trong hoàn cảnh khắc nghiệt, thấm vào máu thịt của mỗi người dân Kiến Thụy. Ông Nguyễn Bá Gan cho biết: Gia đình ông có 5 anh em trai, trong đó 4 người đi bộ đội, 1 người hy sinh tại Quảng Trị. Hòa bình lập lại, trở về địa phương, ông tiếp tục gắn bó với nghề đánh cá. Suốt mấy chục năm (từ năm 1980 đến khoảng năm 2010), ông là Tập đoàn trưởng Tập đoàn đánh cá Ngọc Tỉnh, lúc cao điểm có tới 40-50 tàu cá, duy trì khai thác hải sản khắp ngư trường miền Bắc, miền Trung. Ông Gan bộc bạch: Với ông và người dân địa phương, những người trong đoàn thuyền đánh cá năm đó luôn là Anh hùng…

BÀI VÀ ẢNH: THANH VÂN